ആഗോള രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ഇന്ത്യ വെറുമൊരു ‘സൈഡ് പ്ലെയർ’ (കാഴ്ചക്കാരൻ) ആയി മാറി ആരാണ് ഇത് പറയുന്നത് പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് രാഹുൽ ഗാന്ധിലോകത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ ജനസംഖ്യയുള്ള രാജ്യം. വളർന്നുവരുന്ന വലിയൊരു സാമ്പത്തിക ശക്തി. ജി-20 മുതൽ റഷ്യ-യുക്രെയ്ൻ ചർച്ചകൾ വരെ ലോകം ഉറ്റുനോക്കുന്ന ഒരു രാജ്യം… പക്ഷേ, ആ രാജ്യത്തിന്റെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് വിദേശത്ത് ചെന്ന് പറയുകയാണ്—നമ്മൾ വെറുമൊരു ‘സൈഡ് പ്ലെയർ’ ആണ്, ഒരു കാഴ്ചക്കാരൻ മാത്രമാണെന്ന്!
അതും ആരോടാണ് താരതമ്യം ചെയ്യുന്നത്? സ്വന്തം രാജ്യത്ത് തന്നെ പ്രതിസന്ധികളിൽപ്പെട്ട് ഉഴലുന്ന അയൽരാജ്യത്തോട്!
സംഭവം തുടങ്ങുന്നത് അമേരിക്കയിലെ ഷിക്കാഗോ സർവ്വകലാശാലയിൽ നിന്നാണ്. അവിടെ വിദ്യാർത്ഥികളുമായി സംവദിക്കുന്നതിനിടെയാണ് രാഹുൽ ഗാന്ധി കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ വിദേശനയത്തിനെതിരെ തുറന്നടിച്ചത്.
സാധാരണയായി രാഷ്ട്രീയ നേതാക്കൾ വിദേശത്ത് പോകുമ്പോൾ, സ്വന്തം രാജ്യത്തിന്റെ നേട്ടങ്ങളെക്കുറിച്ചോ അല്ലെങ്കിൽ ആഗോള വിഷയങ്ങളിലെ പൊതുവായ കാഴ്ചപ്പാടുകളെക്കുറിച്ചോ ആണ് സംസാരിക്കാറുള്ളത്. എന്നാൽ ഇവിടെ സംഭവിച്ചത് മറ്റൊന്നാണ്.
രാഹുൽ ഗാന്ധി മുന്നോട്ടുവെച്ച പ്രധാന കാര്യങ്ങൾ ഇതൊക്കെയാണ്:
ഒന്ന്: ആഗോള രാഷ്ട്രീയത്തിൽ നിർണ്ണായക തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കുന്നിടത്ത് നിന്ന് ഇന്ത്യ പുറന്തള്ളപ്പെടുന്നു എന്ന വാദം. പാക്കിസ്ഥാൻ പോലും അമേരിക്കയുമായും ഇറാനുമായും ചർച്ചകളിൽ സജീവമാകുമ്പോൾ ഇന്ത്യ വെറുമൊരു ‘സൈഡ് പ്ലെയർ’ ആയി മാറിയെന്നാണ് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞത്.
രണ്ട്: പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ നയതന്ത്ര രീതിയെ പരിഹസിച്ചുകൊണ്ട്, “അദ്ദേഹം എന്റെ സുഹൃത്താണെന്ന് മോദിജി എപ്പോഴും പറയും, പക്ഷേ ആഗോള രാഷ്ട്രീയം സൗഹൃദം വെച്ചല്ല പ്രവർത്തിക്കുന്നത്” എന്ന പരാമർശം.
മൂന്ന്: ഭീകരവാദം അവസാനിപ്പിക്കാതെ പാക്കിസ്ഥാനുമായി ചർച്ചയില്ലെന്ന് പറയുമ്പോഴും, ഗാസയിലെ ഇസ്രായേൽ നടപടികളെ വിമർശിക്കുകയും, 150 കോടി ജനങ്ങളുള്ള ഇന്ത്യയുടെ വിദേശനയം സ്വന്തം താൽപ്പര്യങ്ങൾ മുൻനിർത്തിയാകണമെന്നും അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേർത്തു.
വികാരങ്ങളും രാഷ്ട്രീയ പരിഹാസങ്ങളും മാറ്റിനിർത്തിയാൽ, കണക്കുകളും വസ്തുതകളും എന്താണ് പറയുന്നത്? ഒരു രാജ്യം ആഗോള രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ‘സൈഡ് പ്ലെയർ’ ആണോ അതോ നിർണ്ണായക ശക്തിയാണോ എന്ന് അളക്കാൻ ചില മാനദണ്ഡങ്ങളുണ്ട്. ആഗോള കൂട്ടായ്മകളിലെ നേതൃത്വം, യുദ്ധമുഖങ്ങളിലെ ഇടപെടലുകൾ, സൈനിക കരുത്ത്, നയതന്ത്ര സ്വാധീനം..നമുക്ക് നോകാം
രിക്സ് (BRICS) എന്ന കൂട്ടായ്മയുടെ ചരിത്രം എടുത്തു നോക്കൂ. 2009-ൽ തുടങ്ങുമ്പോൾ നാല് രാജ്യങ്ങളായിരുന്നു. പിന്നീട് ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക വന്നു. 2024-ലും 2025-ലും ഈജിപ്ത്, എത്യോപ്യ, ഇറാൻ, സൗദി അറേബ്യ, യു.എ.ഇ, ഇന്തോനേഷ്യ എന്നിവർ കൂടി ചേർന്ന് അതൊരു വലിയ കൂട്ടായ്മയായി വളർന്നു. Wikipedia +1
ഇങ്ങനെ വികസിച്ച ബ്രിക്സിന്റെ അധ്യക്ഷസ്ഥാനം ഇന്ത്യ നാലാം തവണയും ഏറ്റെടുത്തു, 2026-ൽ! സെപ്റ്റംബറിൽ ഡൽഹിയിൽ നടന്ന 18-ാമത് ബ്രിക്സ് ഉച്ചകോടിക്ക് നേതൃത്വം നൽകിയത് ഇന്ത്യയാണ്. ആഗോള ഭീകരവാദത്തിനെതിരായ ഏകീകൃത കർമ്മപദ്ധതി, ഡിജിറ്റൽ ഹെൽത്ത് ഉച്ചകോടി, സപ്ലൈ ചെയിൻ സുരക്ഷ, കറൻസി-പേയ്മെന്റ് സഹകരണം തുടങ്ങി നിരവധി വിഷയങ്ങളിൽ consensus ഉണ്ടാക്കിയത് ഇന്ത്യയുടെ നേതൃത്വത്തിലാണ്. ‘ഗ്ലോബൽ സൗത്തിന്റെ’ (Global South) ശബ്ദമായി വികസ്വര രാജ്യങ്ങളുടെ പ്രശ്നങ്ങൾ ലോകവേദിയിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്നത് ആരാണ്? അത് ഇന്ത്യയാണ്. Wikipedia +1
ഇനി ജി-20 (G20) നോക്കൂ. ലോക ജി.ഡി.പിയുടെ ഏകദേശം 85 ശതമാനവും, ആഗോള വ്യാപാരത്തിന്റെ 75 ശതമാനത്തിലധികവും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന വേദിയാണത്. ഇന്ത്യയുടെ ജി-20 അധ്യക്ഷപദവി മുതൽ തുടർന്നുള്ള ഉച്ചകോടികൾ വരെ (2025-ൽ ജോഹന്നാസ്ബർഗിൽ നടന്ന ഉച്ചകോടി ഉൾപ്പെടെ), വികസ്വര രാജ്യങ്ങളുടെ താൽപ്പര്യങ്ങൾ അജണ്ടയുടെ മുൻനിരയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നത് ഇന്ത്യയുടെ നയതന്ത്ര മികവാണ്.
ഒരു ‘സൈഡ് പ്ലെയർ’ ആയിരുന്നെങ്കിൽ, ലോകത്തെ ഏറ്റവും വലിയ സാമ്പത്തിക-രാഷ്ട്രീയ കൂട്ടായ്മകളിൽ ഇത്രയധികം അജണ്ടകൾ സെറ്റ് ചെയ്യാൻ ഇന്ത്യയ്ക്ക് സാധിക്കുമായിരുന്നോ? തീർച്ചയായും ഇല്ല.
അടുത്തത്, അടുത്തിടെ ലോകത്തെ പിടിച്ചുകുലുക്കിയ ഇറാൻ യുദ്ധവും അതിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങളും!
ഇറാനും അമേരിക്കയും ഇസ്രായേലുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സംഘർഷങ്ങളും, ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലെ തടസ്സങ്ങളും ആഗോള എണ്ണവിപണിയെ തന്നെ ഉലച്ചു. ബ്രെന്റ് ക്രൂഡ് ഓയിൽ വില ബാരലിന് 80 ഡോളറിൽ നിന്ന് 120 ഡോളറിലേക്ക് വരെ കുതിച്ചുയർന്ന സാഹചര്യം ഉണ്ടായി. Wikipedia
ഈ സമയത്ത്, ഒരേസമയം വാഷിംഗ്ടണുമായും, ടെഹ്റാനുമായും, മോസ്കോയുമായും തുറന്ന ആശയവിനിമയം നടത്താൻ കഴിയുന്ന ചുരുക്കം ചില രാജ്യങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇന്ത്യ. സംഘർഷങ്ങൾ ലഘൂകരിക്കാനും, സമാധാനപരമായ പരിഹാരത്തിനും, മാനുഷിക സഹായങ്ങൾക്കും, പ്രവാസികളുടെയും കപ്പലുകളുടെയും സുരക്ഷയ്ക്കും വേണ്ടി ലോകനേതാക്കളും ബന്ധപ്പെട്ട കക്ഷികളും ഇന്ത്യയുടെയും പ്രധാനമന്ത്രി മോദിയുടെയും നയതന്ത്ര ഇടപെടലുകളെയാണ് ഉറ്റുനോക്കിയത്. Wikipedia
31 രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് ഇന്ധനം സംഭരിച്ച് രാജ്യത്തെ ഊർജ്ജ സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കാനും, ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലൂടെ ഇന്ത്യൻ കപ്പലുകൾക്ക് പ്രത്യേക ഇളവ് നേടിയെടുക്കാനും, അവശ്യമരുന്നുകൾ മാനുഷിക അടിസ്ഥാനത്തിൽ എത്തിക്കാനും സാധിച്ചത് കൃത്യമായ നയതന്ത്ര സമ്മർദ്ദവും ബന്ധങ്ങളും കൊണ്ടാണ്. യുദ്ധഭൂമിയിൽ നിസ്സഹായരായി നിൽക്കുന്ന ഒരു രാജ്യമല്ല, മറിച്ച് പ്രതിസന്ധികൾക്കിടയിലും സ്വന്തം താൽപ്പര്യവും സമാധാനവും സംരക്ഷിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന ശക്തിയാണ് ഇന്ത്യ
ഇനി റഷ്യയുടെ കാര്യം എടുക്കാം. പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളുടെ കടുത്ത ഉപരോധങ്ങളും സമ്മർദ്ദങ്ങളും വന്നപ്പോൾ, പല രാജ്യങ്ങളും റഷ്യയുമായുള്ള ബന്ധത്തിൽ പിൻവലിഞ്ഞോ അകലം പാലിക്കുകയോ ചെയ്ത സാഹചര്യമുണ്ടായി. Wikipedia +1
എന്നാൽ ഇന്ത്യ എടുത്ത നിലപാട് എന്തായിരുന്നു? “ഇന്ത്യയുടെ താൽപ്പര്യം” — അതായിരുന്നു ഏക മാനദണ്ഡം.
റഷ്യയിൽ നിന്നുള്ള ക്രൂഡ് ഓയിൽ ഇറക്കുമതി ഇന്ത്യ വർദ്ധിപ്പിച്ചു; ആഗോള വിപണിയിൽ എണ്ണവില കുതിച്ചുയരുമ്പോൾ സാധാരണക്കാരന് താങ്ങാനാകുന്ന നിരക്കിൽ ഇന്ധനം ലഭ്യമാക്കാൻ ഇത് വലിയ പങ്കുവഹിച്ചു. പ്രതിരോധ സഹകരണം, വ്യാപാരം, തൊഴിൽ അവസരങ്ങൾ, സാംസ്കാരിക വിനിമയം എന്നിങ്ങനെ എല്ലാ മേഖലയിലും ബന്ധം നിലനിർത്തി. 2025-ൽ മാത്രം 60,000-ത്തിലധികം ഇന്ത്യൻ തൊഴിലാളികൾ റഷ്യയിലെത്തിയതും, വാർഷിക ക്വാട്ട 72,000 ആയി ഉയർത്തിയതും, മോസ്കോയിലെ ‘ഭാരത് ഉത്സവ്’ പോലുള്ള പരിപാടികളും ഈ ബന്ധത്തിന്റെ ആഴം കാണിക്കുന്നു. Wikipedia +1
ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട കാര്യം: റഷ്യ-യുക്രെയ്ൻ സംഘർഷത്തിൽ, യുദ്ധമല്ല സമാധാനമാണ് പരിഹാരമെന്ന് ഇരുപക്ഷത്തോടും മുഖത്തുനോക്കി പറയാൻ നട്ടെല്ലുള്ള രാജ്യമായി ഇന്ത്യ മാറി. ലോകത്ത് എത്ര രാജ്യങ്ങൾക്ക് ഈ രണ്ട് ചേരികളോടും ഒരേസമയം സ്വാധീനത്തോടെ സംസാരിക്കാൻ കഴിയും? വളരെ കുറച്ച് രാജ്യങ്ങൾക്ക് മാത്രം!
ഇനി ഏറ്റവും നിർണ്ണായകമായ മറ്റൊരു പോയിന്റ് — ഓപ്പറേഷൻ സിന്ദൂർ (Operation Sindoor)!
പഹൽഗാമിൽ നിരപരാധികളായ ഇന്ത്യക്കാർക്ക് നേരെയുണ്ടായ ഭീകരാക്രമണത്തിന് മറുപടിയായി, 2025 മെയ് മാസത്തിൽ ഇന്ത്യൻ സായുധ സേന നടത്തിയ കൃത്യതയാർന്ന സൈനിക നടപടിയായിരുന്നു ഓപ്പറേഷൻ സിന്ദൂർ. അതിർത്തി കടന്നുള്ള ഭീകരവാദത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ ലക്ഷ്യമിട്ട്, പാക്കിസ്ഥാൻ അധീന കശ്മീരിലെയും പഞ്ചാബ് പ്രവിശ്യയിലെയും ഒമ്പത് ഭീകര കേന്ദ്രങ്ങളിലാണ് മിസൈൽ-വ്യോമാക്രമണങ്ങൾ നടത്തിയത്. Wikipedia
ഇതിന്റെ പ്രത്യേകത എന്തായിരുന്നു? സാധാരണ ജനങ്ങൾക്കോ സൈനിക കേന്ദ്രങ്ങൾക്കോ അനാവശ്യ നാശനഷ്ടങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കാതെ, കൃത്യമായ ലക്ഷ്യങ്ങളിൽ മാത്രം പ്രഹരിക്കുക എന്ന “focused, measured, and non-escalatory” രീതി! ഭീകരവാദത്തെ വളർത്തുന്ന സംവിധാനങ്ങളെ തകർക്കുമെന്ന വ്യക്തമായ സന്ദേശമാണ് ഇതിലൂടെ നൽകിയത്. Wikipedia +1
സൈനികമായി ഇത്രയും കൃത്യതയോടെയും ആത്മസംയമനത്തോടെയും തിരിച്ചടിക്കാൻ ശേഷിയുള്ള ഒരു രാജ്യത്തെ എങ്ങനെയാണ് ‘സൈഡ് പ്ലെയർ’ എന്ന് വിളിക്കാൻ കഴിയുക?
ഇവിടെയാണ് ആ ഏറ്റവും വലിയ ട്വിസ്റ്റ്!
പാക്കിസ്ഥാൻ ഇറാനുമായി സജീവമാണെന്ന് പറഞ്ഞല്ലോ… എന്നാൽ അതേ ഇറാൻ, യുദ്ധമുഖത്ത് നിൽക്കുമ്പോൾ സഹായത്തിനായി വിളിച്ചതും സമാധാനത്തിനായി തേടിയതും ആരെയാണ് ഇന്ത്യയെ മോദിയെ ഞങ്ങളെ ഒന്ന് സഹായിക്കണം എന്ന് പറഞ്ഞു കൊണ്ട്
ഒന്ന് ആലോചിച്ചു നോക്കൂ: അമേരിക്കയുമായും ഇസ്രായേലുമായും ശക്തമായ ബന്ധമുള്ള, അതേസമയം ഇറാനുമായും റഷ്യയുമായും ചർച്ചകൾ നടത്താൻ കഴിയുന്ന ഒരു രാജ്യത്തെ മാത്രമേ യുദ്ധത്തിന്റെ ചൂടിൽ നിൽക്കുന്ന ഒരു രാജ്യത്തിന് വിശ്വസിച്ച് വിളിക്കാൻ കഴിയൂ.
ഒരു ‘സൈഡ് പ്ലെയർ’ ആയിരുന്നെങ്കിൽ, യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കാൻ സഹായിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ട് ഇറാൻ നേതൃത്വം ഇന്ത്യയുടെയും മോദിയുടെയും മുന്നിൽ എത്തുമായിരുന്നോ? തീർച്ചയായും ഇല്ല!
ഒരു പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് ഒരിക്കലും പറയാൻ പാടില്ലാത്തതും ചെയ്യാൻ പാടില്ലാത്തതുമായ കാര്യങ്ങളാണോ രാഹുൽ ഗാന്ധി അവിടെ ചെയ്തത്?പ്രതിപക്ഷ നേതാവാകുക എന്നുപറഞ്ഞാൽ എന്തും വിളിച്ചുപറയാനുള്ള ലൈസൻസ് കിട്ടിയെന്നാണോ അർത്ഥം?
സ്വന്തം രാജ്യത്തിന്റെ വിദേശനയത്തെ വിമർശിക്കുമ്പോൾ പോലും എന്താണ് പറയുന്നത്, എവിടെയാണ് പറയുന്നത്, അതിന്റെ അന്താരാഷ്ട്ര പ്രത്യാഘാതം എന്തായിരിക്കും എന്നൊക്കെ ചിന്തിക്കേണ്ട ഉത്തരവാദിത്തം ഒരു പ്രതിപക്ഷ നേതാവിനില്ലേ?
ഇപ്പോൾ രാഹുൽ ഗാന്ധിയുടെ പുതിയ പ്രസ്താവന കേട്ടാൽ തോന്നും ഇന്ത്യയെന്ന രാജ്യം ലോകത്തിന്റെ ഒരു മൂലയിൽ ഇരുന്ന് മറ്റുള്ള രാജ്യങ്ങളുടെ ചർച്ചകൾ നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണെന്ന്!അതേസമയം പാക്കിസ്ഥാനാകട്ടെ അമേരിക്കയുമായും ഇറാനുമായും ചർച്ചകൾ നടത്തി ലോകത്തിന്റെ നെറുകയിലെത്തിയെന്നും!ഇന്ത്യയെക്കുറിച്ച് പറയുമ്പോൾ ഇത്രയും നിരാശയും പാക്കിസ്ഥാനെക്കുറിച്ച് പറയുമ്പോൾ ഇത്രയും ഉദാഹരണങ്ങളും എന്തിനാണ്?രാഹുൽ ഗാന്ധിക്ക് ഇന്ത്യയുടെ വിദേശനയത്തിൽ പോരായ്മകൾ കാണുന്നുണ്ടെങ്കിൽ അത് ചൂണ്ടിക്കാട്ടട്ടെ.ഏത് രാജ്യവുമായുള്ള ബന്ധമാണ് തകർന്നത്?ഏത് തന്ത്രപ്രധാനമായ അവസരമാണ് ഇന്ത്യ നഷ്ടപ്പെടുത്തിയത്?ഏത് നയതന്ത്ര തീരുമാനമാണ് ഇന്ത്യയുടെ താൽപ്പര്യങ്ങൾക്ക് വിരുദ്ധമായത്?ഇതെല്ലാം കൃത്യമായ ഉദാഹരണങ്ങളോടെ പറയണം.അല്ലാതെ പാക്കിസ്ഥാനെ ഉദാഹരണമായി മുന്നിൽ നിർത്തി ഇന്ത്യയെ താഴ്ത്തിക്കാണിക്കുന്ന ഒരു പൊതുപ്രസ്താവന നടത്തിയാൽ അതിനെ ഗൗരവമുള്ള വിദേശനയ വിശകലനം എന്ന് വിളിക്കാൻ കഴിയുമോ?ഇന്ത്യ വെറുമൊരു സൈഡ് പ്ലെയർ ആണ്…” — ഷിക്കാഗോയിൽ ഇരുന്ന് ഇങ്ങനെ പറയുമ്പോൾ, ആഗോള വേദികളിൽ ഇന്ത്യയ്ക്കും പ്രധാനമന്ത്രി മോദിക്കും ലഭിക്കുന്ന ബഹുമാനവും സ്വീകാര്യതയും രാഹുൽ ഗാന്ധി ശരിക്കും കാണുന്നില്ലേ, അതോ കണ്ടിട്ടും കാണാത്തതുപോലെ നടിക്കുകയാണോ?
ലോകനേതാക്കൾ നൽകുന്ന സ്വീകരണങ്ങളും, ആഗോള വേദികളിലെ കയ്യടികളും, നയതന്ത്ര തലത്തിലെ ബഹുമാനവും ഒക്കെ നിരത്തി വെച്ചാൽ—ആരാണ് ഇവിടെ ‘സൈഡ് പ്ലെയർ’ എന്നൊരു ചെറിയ ചോദ്യം ചോദിച്ചു പോകുംലോകത്തിലെ വൻശക്തികളും വികസ്വര രാജ്യങ്ങളും ഒരേപോലെ ഇന്ത്യയുടെ നിലപാടുകൾ കേൾക്കാൻ തയ്യാറാകുന്ന സാഹചര്യമുണ്ട്. ആഗോള ഉച്ചകോടികളിൽ ഇന്ത്യ മുന്നോട്ടുവെക്കുന്ന വിഷയങ്ങൾ ചർച്ചയാകുന്നു, തീരുമാനങ്ങളാകുന്നു.
ഇതൊക്കെ കണ്ടിട്ടും, “നമ്മൾ ഒരു കാഴ്ചക്കാരൻ മാത്രമാണ്” എന്ന് പറയുമ്പോൾ—അതൊരു നയതന്ത്ര വിശകലനമായി തോന്നുന്നതിനേക്കാൾ, “എനിക്ക് ഇത് അംഗീകരിക്കാൻ മനസ്സില്ല” എന്നൊരു കടുത്ത രാഷ്ട്രീയ പിടിവാശിയായിട്ടാണ് പലരും കാണുന്നത്. ലോകം മുഴുവൻ കയ്യടിക്കുമ്പോൾ, സ്വന്തം നാട്ടിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് മാത്രം കണ്ണടച്ചിരുന്ന് “ഇവിടെ ആരും ഒന്നുമില്ല” എന്ന് പറയുന്നതുപോലെയല്ലേ ഇത്?
