യൂറോപ്പിന്റെയും ഏഷ്യയുടെയും അതിർത്തിയിൽ, കാസ്പിയൻ കടലിന്റെ തീരത്തായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന അസർബൈജാൻ കേവലം ഒരു രാജ്യം മാത്രമല്ല, മനുഷ്യന്റെ യുക്തിയെയും ശാസ്ത്രത്തെയും ഒരുപോലെ വെല്ലുവിളിക്കുന്ന അത്ഭുതങ്ങളുടെ ഒരു കലവറയാണ്. ലോകഭൂപടത്തിൽ പ്രകൃതി തനിച്ചൊരുക്കി വെച്ച ഏറ്റവും വലിയ വിസ്മയങ്ങളിൽ ഒന്നായി ഈ ദേശം ഇന്ന് സഞ്ചാരികളെ ആകർഷിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. ‘തീയുടെ ഭൂമി’ അഥവാ ലാൻഡ് ഓഫ് ഫയർ എന്ന് വിശേഷിക്കപ്പെടുന്ന അസർബൈജാൻ, പുരാതനമായ സാംസ്കാരിക പാരമ്പര്യങ്ങളും അതിആധുനിക സാങ്കേതിക വിദ്യകളും ഇഴചേർന്ന ഒരു ഫ്യൂച്ചറിസ്റ്റിക് രാജ്യമാണ്.
ഈ രാജ്യത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത, ഇവിടെയുള്ള കുന്നുകളും മലനിരകളും യാതൊരുവിധ മനുഷ്യ ഇടപെടലുകളുമില്ലാതെ നൂറ്റാണ്ടുകളായി സ്വയം കത്തുന്നു എന്നുള്ളതാണ്. തലസ്ഥാനമായ ബാക്കുവിനടുത്തുള്ള ‘യാനാർ ദാഗ്’ അഥവാ കത്തുന്ന മലനിര ഇതിന്റെ ഏറ്റവും മികച്ച ഉദാഹരണമാണ്. പ്രകൃതിദത്ത വാതകം ചോർന്നു പുറത്തേക്ക് വരുന്നതുമൂലം ഇവിടെയുള്ള മലഞ്ചെരിവുകളിൽ എപ്പോഴും തീജ്വാലകൾ ഉയർന്നു കത്തുന്നു. മഴയോ കാറ്റോ വായുവിന്റെ വ്യതിയാനങ്ങളോ ഈ അഗ്നിയെ ഒരു തരത്തിലും ബാധിക്കുന്നില്ല എന്നത് ശാസ്ത്രജ്ഞരെപ്പോലും വർഷങ്ങളായി അത്ഭുതപ്പെടുത്തുന്ന ഒന്നാണ്.
അഗ്നിയുടെ ഈ അത്ഭുത കാഴ്ചയ്ക്കൊപ്പം തന്നെ ലോകത്തെ ഞെട്ടിക്കുന്ന മറ്റൊരു പ്രതിഭാസമാണ് അസർബൈജാനിലെ ചെളി അഗ്നിപർവ്വതങ്ങൾ. ഭൂമിയിലെ ആകെ അറിയപ്പെടുന്ന ചെളി അഗ്നിപർവ്വതങ്ങളുടെ പകുതിയോളവും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത് ഈ കൊച്ചു രാജ്യത്താണ്. തിളച്ചു മറിയുന്ന ചാരനിറത്തിലുള്ള ചെളി കുമിളകളായി പൊട്ടിത്തെറിക്കുന്ന ഈ പ്രദേശങ്ങൾ കാണുമ്പോൾ ഏതെങ്കിലും അന്യഗ്രഹത്തിൽ എത്തിയതുപോലെയാണ് സഞ്ചാരികൾക്ക് അനുഭവപ്പെടുക. യാതൊരുവിധ ലാവയും പുറന്തള്ളാതെ തണുത്ത ചെളി മാത്രം പുറത്തേക്ക് തുപ്പുന്ന ഈ പ്രതിഭാസം ഭൂമിയുടെ അന്തർഭാഗത്തെ രഹസ്യങ്ങളിലേക്കാണ് വിരൽ ചൂണ്ടുന്നത്.ഈ പ്രകൃതിവിസ്മയങ്ങളുടെ അത്രയും തന്നെ പ്രാധാന്യമുള്ളതാണ് അസർബൈജാന്റെ ചരിത്രപരമായ വേരുകളും. ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ് മനുഷ്യർ ജീവിച്ചിരുന്നതിന്റെ തെളിവുകൾ ഇവിടെയുള്ള ‘ഗോബുസ്താൻ’ നാഷണൽ പാർക്കിൽ കാണാൻ സാധിക്കും. പാറകളിൽ കൊത്തിവെച്ചിട്ടുള്ള പുരാതന ശിലാവ്യക്തികളും ചിത്രങ്ങളും അന്നത്തെ മനുഷ്യന്റെ ജീവിതരീതികളെയും വേട്ടയാടൽ രീതികളെയും കുറിച്ച് നമ്മോട് കഥ പറയുന്നു. യുനെസ്കോയുടെ ലോക പൈതൃക പട്ടികയിൽ ഇടംനേടിയിട്ടുള്ള ഈ പ്രദേശം ചരിത്രാന്വേഷകരുടെയും പുരാവസ്തു ഗവേഷകരുടെയും പ്രധാന ആകർഷണ കേന്ദ്രമാണ്.
ഈ രാജ്യത്തിന്റെ അഗ്നിയോടുള്ള ആത്മബന്ധം അതിന്റെ ചരിത്രത്തോളം തന്നെ പഴക്കമുള്ളതാണ്. പുരാതനകാലത്ത് അഗ്നിയെ ദൈവമായി ആരാധിച്ചിരുന്ന സൊറോസ്ട്രിയൻ മതവിശ്വാസികളുടെ പ്രധാന കേന്ദ്രമായിരുന്നു അസർബൈജാൻ. ഇതിന്റെ സാക്ഷ്യപത്രമാണ് ബാക്കുവിന് സമീപമുള്ള ‘അതേഷ്ഗ’ ഫയർ ടെമ്പിൾ അഥവാ അഗ്നിക്ഷേത്രം. പ്രകൃതിദത്ത വാതക ചോർച്ചമൂലം സ്വയം കത്തുന്ന ജ്വാലയ്ക്ക് ചുറ്റും നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ക്ഷേത്രം കാണാൻ ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് നിരവധി സഞ്ചാരികളാണ് എത്തിച്ചേരുന്നത്.
ഈ അത്ഭുതങ്ങളെല്ലാം നിലനിൽക്കുമ്പോൾ തന്നെ, അസർബൈജാന്റെ തലസ്ഥാനമായ ബാക്കു നഗരം മറ്റൊരു ലോകമാണ്. പഴയകാല പ്രൗഢി വിളിച്ചോതുന്ന ചരിത്രസ്മാരകങ്ങളും അതിമനോഹരമായ ആധുനിക ഗ്ലാസ് കെട്ടിടങ്ങളും ഇവിടെ ഇണചേർന്നുനിൽക്കുന്നു. ഇതിൽ എടുത്തുപറയേണ്ട ഒന്നാണ് അലങ്കാര രൂപത്തിലുള്ള ‘ഹെയ്ദർ അലിയേവ് സെന്റർ’. ലോകപ്രശസ്ത ആർക്കിടെക്റ്റ് സാഹ ജാദിദ് രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത ഈ കെട്ടിടത്തിന് നേരായ വരകളോ മൂർച്ചയുള്ള കോണുകളോ ഇല്ല എന്നത് ആധുനിക ആർക്കിടെക്ചറിലെ ഒരു വിപ്ലവകരമായ സൃഷ്ടിയാണ്.
പാരമ്പര്യവും ആധുനികതയും ഒരേപോലെ കൈകോർക്കുന്ന ഈ രാജ്യത്തിന്റെ തീരത്തേക്ക് കാസ്പിയൻ കടൽ സൗന്ദര്യം ഇരട്ടിയാണ്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഉൾനാടൻ ജലാശയമായ കാസ്പിയൻ കടലിന്റെ തീരങ്ങൾ സഞ്ചാരികൾക്ക് മനസ്സിന് കുളിർമ നൽകുന്ന ശാന്തമായ അന്തരീക്ഷം സമ്മാനിക്കുന്നു. കടൽക്കാറ്റും ആധുനിക നഗരക്കാഴ്ചകളും ഒത്തുചേരുമ്പോൾ ബാക്കു നഗരം രാത്രികളിൽ വർണ്ണാഭമായ ഒരു സ്വപ്നലോകമായി മാറുന്നു.
പ്രകൃതി തന്റെ എല്ലാ രഹസ്യങ്ങളും കോരിത്തരിപ്പിക്കുന്ന രീതിയിൽ ഒളിപ്പിച്ചുവെച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ഭൂമി ലോക ടൂറിസം ഭൂപടത്തിൽ ഇന്ന് വേറിട്ടുനിൽക്കുകയാണ്. ഒരുവശത്ത് എരിഞ്ഞുറങ്ങുന്ന നിഗൂഢ അഗ്നിയും മറുവശത്ത് ആകാശത്തേക്ക് ഉയർന്നുനിൽക്കുന്ന ഫ്യൂച്ചറിസ്റ്റിക് നഗരങ്ങളും യാതൊരു വൈരുദ്ധ്യവുമില്ലാതെ ഇവിടെ ഒന്നിക്കുന്നു. ജീവിതത്തിൽ ഒരിക്കലെങ്കിലും നേരിട്ട് കണ്ടിരിക്കേണ്ട ഒരു വിസ്മയ ലോകമാണ് ഈ രാജ്യം എന്ന് നിസ്സംശയം പറയാം.
ശാസ്ത്രത്തിന് ഇനിയും പൂർണ്ണമായി ഉത്തരങ്ങൾ നൽകാൻ കഴിയാത്ത എത്രയോ അത്ഭുതങ്ങൾ ഈ മണ്ണിൽ ഇനിയും ഉറങ്ങിക്കിടപ്പുണ്ട്. മനുഷ്യന്റെ സങ്കൽപ്പങ്ങൾക്ക് അപ്പുറം നിൽക്കുന്ന കാഴ്ചകളിലൂടെ സഞ്ചാരികളെ വിസ്മയിപ്പിക്കുന്ന അസർബൈജാൻ, പ്രകൃതിയുടെ ഏറ്റവും മനോഹരവും എന്നാൽ വിചിത്രവുമായ ഒരു അദ്ഭുതക്കാഴ്ചയായി കാലഘട്ടങ്ങളെ അതിജീവിച്ച് ഇന്നും തലയുയർത്തി നിൽക്കുന്നു.
