ആകാശത്ത് ആയിരക്കണക്കിന് അടി ഉയരത്തിൽ ഒരു അമേരിക്കൻ നിരീക്ഷണ ഡ്രോൺ പറക്കുകയാണ്. താഴെ നടക്കുന്ന സൈനിക നീക്കങ്ങൾ നിരീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, ഓരോ നിമിഷവും നിർണായക വിവരങ്ങൾ ശേഖരിക്കുകയാണ് അതിന്റെ ദൗത്യം.ശത്രുവിന്റെ റഡാർ സംവിധാനങ്ങൾ തന്നെ കണ്ടെത്തിയാൽ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകാനുള്ള സാങ്കേതികവിദ്യകളും ആ ഡ്രോണിലുണ്ടാകാം.പക്ഷേ ഇവിടെ ഒരു പ്രശ്നമുണ്ട്. താഴെനിന്ന് ഒരു റഡാർ സിഗ്നൽ പോലും വരുന്നില്ല. ഡ്രോണിന്റെ മുന്നറിയിപ്പ് സംവിധാനങ്ങളിൽ അസാധാരണമായി ഒന്നും കാണിക്കുന്നുമില്ല. എന്നാൽ ആ ഡ്രോൺ അറിയാതെ മറ്റൊന്ന് സംഭവിക്കുന്നുണ്ട്. ഭൂമിയിൽ എവിടെയോ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു വ്യോമപ്രതിരോധ സംവിധാനം അതിന്റെ ഓരോ ചലനവും നിരീക്ഷിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. റഡാർ ഉപയോഗിച്ചല്ല. പകരം, അത്യാധുനിക ഒപ്റ്റിക്കൽ സെൻസറുകളുടെ സഹായത്തോടെ. പെട്ടെന്ന് ഭൂമിയിൽനിന്ന് ഒരു മിസൈൽ ആകാശത്തേക്ക് കുതിക്കുന്നു. അപകടം തിരിച്ചറിയാനും അതിൽനിന്ന് രക്ഷപ്പെടാനും ഡ്രോണിന് എത്ര സമയം ലഭിക്കുമെന്ന് പോലും ഉറപ്പില്ല. സെക്കൻഡുകൾക്കുള്ളിൽ ആ മിസൈൽ ലക്ഷ്യത്തിനടുത്തെത്തുന്നു. പിന്നാലെ ആകാശത്ത് ഒരു വലിയ സ്ഫോടനം. ഇതൊരു സാങ്കൽപ്പിക ആക്രമണരംഗമാണ്. പക്ഷേ ഇത്തരമൊരു ഭീഷണി സൃഷ്ടിക്കാൻ രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്ന ഒരു ആയുധം ഇറാന്റെ കൈവശമുണ്ട്. – അതിന്റെ പേരാണ് മജീദ്.
ഇറാനിയൻ മാധ്യമമായ പ്രസ് ടിവിയുടെ റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം, ശത്രുവിന്റെ വിമാനങ്ങളെയും ഡ്രോണുകളെയും കണ്ടെത്താൻ പരമ്പരാഗത റഡാറിനെ മാത്രം ആശ്രയിക്കേണ്ടതില്ല എന്നതാണ് ഈ വ്യോമപ്രതിരോധ സംവിധാനത്തിന്റെ പ്രധാന പ്രത്യേകത. ഇവിടെയാണ് ചില ചോദ്യങ്ങൾ ഉയരുന്നത്. റഡാർ ഉപയോഗിക്കാതെ ആയിരക്കണക്കിന് അടി ഉയരത്തിൽ പറക്കുന്ന ഒരു ഡ്രോണിനെ എങ്ങനെയാണ് കണ്ടെത്തുന്നത്? അമേരിക്കയുടെ അത്യാധുനിക നിരീക്ഷണ ഡ്രോണുകളെ പോലും തകർക്കാനുള്ള ശേഷി മജീദിനുണ്ടോ? അതിലും പ്രധാനമായി, ശത്രുവിന് മുന്നറിയിപ്പ് ലഭിക്കാനുള്ള സാധ്യത കുറച്ചുകൊണ്ട് ഒരു മിസൈൽ ആക്രമണം നടത്താൻ ഈ സംവിധാനത്തിന് എത്രത്തോളം കഴിയും? ഇറാന്റെ മജീദ് വ്യോമപ്രതിരോധ സംവിധാനത്തിന്റെ സാങ്കേതികവിദ്യയും യഥാർത്ഥ ശേഷിയും പരിമിതികളും എന്തൊക്കെയാണെന്ന് പരിശോധിക്കാം.
2025 ജൂണിലെ പന്ത്രണ്ടുദിവസത്തെ ഇറാൻ–ഇസ്രയേൽ യുദ്ധത്തിനുശേഷം മേഖലയിലുണ്ടായ സൈനിക ഏറ്റുമുട്ടലുകളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് മജീദിന്റെ പ്രാധാന്യം കൂടുതൽ ചർച്ചയായത്. ഇറാന്റെ ബാലിസ്റ്റിക് മിസൈൽ ശേഷി തകർക്കുക എന്നതായിരുന്നു എതിരാളികളുടെ പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങളിലൊന്ന്. പ്രത്യേകിച്ച് ഭൂഗർഭ കേന്ദ്രങ്ങളിൽനിന്ന് പുറത്തുവരുകയും മിസൈലുകൾ വിക്ഷേപിച്ചശേഷം സുരക്ഷിത സ്ഥാനങ്ങളിലേക്ക് മടങ്ങുകയും ചെയ്യുന്ന മൊബൈൽ ലോഞ്ചറുകൾ വലിയ വെല്ലുവിളിയായിരുന്നു. ഇവയെ കണ്ടെത്താൻ മണിക്കൂറുകളോളം ഒരേ പ്രദേശത്ത് നിരീക്ഷണം നടത്താൻ കഴിയുന്ന ഡ്രോണുകൾ അനിവാര്യമായി മാറി.
അമേരിക്കയുടെ എംക്യു-9 റീപ്പറും ഇസ്രയേലിന്റെ ഹെർമിസ് 900, ഹെറോൺ തുടങ്ങിയ ഡ്രോണുകളും ഇത്തരം ദൗത്യങ്ങൾക്ക് അനുയോജ്യമായവയാണ്. ഉയരത്തിൽ പറന്ന് ഭൂമിയിലെ ചെറിയ ചലനങ്ങൾപോലും നിരീക്ഷിക്കാനും ആക്രമണങ്ങൾക്ക് ആവശ്യമായ വിവരങ്ങൾ കൈമാറാനും ഇവയ്ക്ക് കഴിയും. എന്നാൽ ദീർഘനേരം ഒരേ മേഖലയിലൂടെ സഞ്ചരിക്കേണ്ടിവരുന്നത് അവയെ വ്യോമപ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യങ്ങളാക്കുന്നു. ഈ ദൗർബല്യമാണ് മജീദ് പ്രയോജനപ്പെടുത്താൻ രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നതെന്നാണ് പ്രതിരോധ വിശകലനങ്ങളിൽ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നത്.
2021ൽ പൊതുജനങ്ങൾക്ക് മുന്നിൽ അവതരിപ്പിച്ച മജീദ്, അന്താരാഷ്ട്ര വിപണിയിൽ എഡി-08 എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെടുന്നു. ഏകദേശം പത്ത് കിലോമീറ്റർ പരിധിയിൽ ലക്ഷ്യങ്ങളെ നേരിടാൻ രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്ന ഈ ഹ്രസ്വദൂര സംവിധാനത്തിൽ നാല് മിസൈലുകൾ സജ്ജീകരിക്കാനാകും. ഡ്രോണുകൾക്കും ഹെലികോപ്റ്ററുകൾക്കും താഴ്ന്ന ഉയരത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന മറ്റ് വ്യോമലക്ഷ്യങ്ങൾക്കുമെതിരെയാണ് പ്രധാനമായും ഇതിന്റെ ഉപയോഗം. വലിപ്പത്തിലും പ്രവർത്തനരീതിയിലും താരതമ്യേന ലളിതമാണെങ്കിലും അതിന്റെ സാങ്കേതിക സവിശേഷതകൾ ശ്രദ്ധേയമാണ്.
പ്രസ് ടിവിയുടെ റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം, മജീദിന്റെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പ്രത്യേകത റഡാറിനെ പൂർണമായി ആശ്രയിക്കാതെ പ്രവർത്തിക്കാമെന്നതാണ്. തെർമൽ ഇമേജിങ് സംവിധാനങ്ങളും ഇലക്ട്രോ-ഒപ്റ്റിക്കൽ സെൻസറുകളും ഉപയോഗിച്ച് ലക്ഷ്യങ്ങളെ കണ്ടെത്താനും പിന്തുടരാനും ഇതിന് കഴിയും. സാധാരണ റഡാർ സംവിധാനങ്ങൾ പുറപ്പെടുവിക്കുന്ന സിഗ്നലുകൾ കണ്ടെത്തി ആക്രമിക്കുന്ന ആന്റി-റേഡിയേഷൻ മിസൈലുകൾക്ക് ഇത്തരത്തിലുള്ള നിഷ്ക്രിയ സംവിധാനങ്ങളെ തിരിച്ചറിയുന്നത് കൂടുതൽ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഇലക്ട്രോണിക് യുദ്ധസന്നാഹങ്ങൾ ശക്തമായ സാഹചര്യങ്ങളിലും ഇത്തരം പ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങൾ പ്രസക്തമാകുന്നു.
മജീദിന്റെ പ്രാധാന്യം ഇറാന്റെ അതിർത്തികൾക്കപ്പുറത്തേക്കും വ്യാപിക്കുന്നു. അർമേനിയയിലേക്കുള്ള കയറ്റുമതിയും അന്താരാഷ്ട്ര പ്രതിരോധ പ്രദർശനങ്ങളിലെ സാന്നിധ്യവും ഇത്തരം സംവിധാനങ്ങൾക്ക് ആഗോള വിപണിയിലുള്ള സാധ്യത വ്യക്തമാക്കുന്നു. വലിയ റഡാർ ശൃംഖലകളും അത്യാധുനിക യുദ്ധവിമാനങ്ങളും സ്വന്തമാക്കാൻ കഴിയാത്ത രാജ്യങ്ങൾക്ക് നിഷ്ക്രിയ വ്യോമപ്രതിരോധ സാങ്കേതികവിദ്യകൾ ആകർഷകമായൊരു ബദലാണ്.
ആധുനിക യുദ്ധത്തിൽ വിജയം നിർണയിക്കുന്നത് ഏറ്റവും വിലകൂടിയ ആയുധങ്ങൾ മാത്രമല്ലെന്ന വലിയ പാഠമാണ് മജീദ് മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നത്. ശത്രുവിന്റെ സാങ്കേതിക ശക്തിക്കുള്ളിലെ ദൗർബല്യം തിരിച്ചറിയുകയും അതിനെ പ്രതിരോധിക്കാൻ അനുയോജ്യമായ സംവിധാനം വികസിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതും നിർണായകമാണ്. കോടികൾ ചെലവഴിച്ച് നിർമ്മിക്കുന്ന ഡ്രോണുകൾക്ക് മുന്നിൽ താരതമ്യേന ചെറിയൊരു പ്രതിരോധ സംവിധാനം ഉയർത്തുന്ന വെല്ലുവിളി അതിന്റെ ഉദാഹരണമാണ്. ഇറാന്റെ അവകാശവാദങ്ങൾ പൂർണമായി സ്ഥിരീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ലെങ്കിലും നിശ്ശബ്ദമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഇത്തരം ആയുധങ്ങൾ ഭാവിയിലെ വ്യോമയുദ്ധങ്ങളുടെ സ്വഭാവം മാറ്റിയേക്കാം. ആകാശത്ത് ആരാണ് കൂടുതൽ ശക്തനെന്ന ചോദ്യത്തേക്കാൾ, ആരാണ് എതിരാളിയുടെ ദൗർബല്യം ആദ്യം തിരിച്ചറിയുന്നതെന്ന ചോദ്യത്തിനായിരിക്കും ഇനി കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം. അതുകൊണ്ടുതന്നെ മജീദ് ഒരു ആയുധത്തിന്റെ കഥ മാത്രമല്ല, സാങ്കേതിക മേൽക്കോയ്മയും തന്ത്രപരമായ ബുദ്ധിയും തമ്മിലുള്ള പോരാട്ടത്തിന്റെ പ്രതീകം കൂടിയാണ്. ഭാവിയിലെ യുദ്ധങ്ങളിൽ നിരീക്ഷണ സ്വാതന്ത്ര്യം ഉറപ്പാക്കാൻ ആക്രമണശക്തികൾ കൂടുതൽ സുരക്ഷിതമായ മാർഗങ്ങൾ തേടേണ്ടിവരുമെന്ന മുന്നറിയിപ്പും ഇതിലുണ്ട്. അതേസമയം, ഒരു സംവിധാനത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ഫലപ്രാപ്തി നിർണയിക്കുന്നത് പ്രചാരണദൃശ്യങ്ങളല്ല, സ്ഥിരീകരിക്കപ്പെട്ട യുദ്ധഫലങ്ങളാണെന്ന കാര്യം മറക്കാനാവില്ല. ചെലവും സാങ്കേതികവിദ്യയും അതിജീവനശേഷിയും തമ്മിലുള്ള പുതിയ മത്സരത്തിലേക്കാണ് ലോകം നീങ്ങുന്നത്. അതിന്റെ ഫലം വരാനിരിക്കുന്ന സംഘർഷങ്ങളിൽ കൂടുതൽ വ്യക്തമായേക്കും. അതുവരെ മജീദിനെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾ പ്രതിരോധലോകത്ത് സജീവമായി തുടരും.
