ലോകം അടക്കിഭരിക്കാൻ, അതിർത്തികൾക്കപ്പുറം യുദ്ധങ്ങൾ പോലും മാറ്റിയെഴുതാൻ പോന്ന ഏറ്റവും പുതിയ ആയുധം ഇതാ കളത്തിലിറങ്ങിയിരിക്കുന്നു! ഇതൊരു സാധാരണ തോക്കോ പീറങ്കിയോ അല്ല; മിനിറ്റുകൾകൊണ്ട് ലക്ഷക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളുടെ സങ്കീർണ്ണമായ കണക്കുകൂട്ടലുകൾ പൂർത്തിയാക്കാൻ പോന്ന, ശത്രുക്കളുടെ ഏത് സൈബറിവ്യൂഹത്തെയും ഡിജിറ്റൽ കോഡുകളെയും നിമിഷനേരം കൊണ്ട് തകർത്തെറിയാൻ ശേഷിയുള്ള ആധുനിക സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ അവസാന വാക്ക്—ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടിങ്!
അമേരിക്കയും യൂറോപ്യൻ യൂണിയനും ചൈനയുമടങ്ങുന്ന വൻകിട ലോകശക്തികൾ ഈ അതിബ്രഹ്മാണ്ഡ സാങ്കേതികവിദ്യ തങ്ങളുടെമാത്രം കൈകളിൽ പൂട്ടിയിടാൻ വൻ കരുക്കൾ നീക്കി. വിദേശ രാജ്യങ്ങളുടെ ഉപരോധങ്ങളും കർശനമായ കയറ്റുമതി നിയന്ത്രണങ്ങളും കാണിച്ച് ഇന്ത്യയെപ്പോലൊരു രാജ്യത്തെ ഭയപ്പെടുത്തി വരുതിയിലാക്കാമെന്നും സ്വന്തം കുത്തക നിലനിർത്താമെന്നും അവർ വ്യാമോഹിച്ചു. എന്നാൽ പണ്ട് കാർഗിൽ യുദ്ധകാലത്ത് അമേരിക്ക തങ്ങളുടെ ജിപിഎസ് സിഗ്നൽ സാങ്കേതികവിദ്യ നിഷേധിച്ച് വിരട്ടിയപ്പോൾ ഇന്ത്യ സ്വന്തമായി ‘നാവിക്’ എന്ന ഉപഗ്രഹ സംവിധാനം പണിതുയർത്തി തിരിച്ചടിച്ചതുപോലെ, ഇന്ന് അവർ ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടിങ് പടിക്ക് പുറത്തു നിർത്തിയപ്പോൾ നമ്മുടെ രാജ്യം നടത്തിയ തദ്ദേശീയമായ തിരിച്ചടി ലോകത്തെ തന്നെ പൂർണ്ണമായി ഞെട്ടിച്ചിരിക്കുകയാണ്! വൻകിട വിദേശരാജ്യങ്ങളുടെ ഉപരോധങ്ങളെയും ഉപജാപങ്ങളെയും പൂർണമായി തട്ടിത്തെറിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ഇന്ത്യ സ്വന്തമായി ക്വാണ്ടം കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ ശൃംഖലയും ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടിങ് ടെസ്റ്റ് ബെഡുകളും വിജയകരമായി വികസിപ്പിച്ചെടുത്തിരിക്കുന്നു.
എന്തുകൊണ്ടാണ് വൻകിട രാജ്യങ്ങൾ ഈ വിപ്ലവകരമായ സാങ്കേതികവിദ്യ നമ്മിൽ നിന്നും ഇത്രത്തോളം കർശനമായി ഒളിച്ചുവെച്ചത്? കാരണം വളരെ വ്യക്തമാണ്; ഭാവി ലോകത്തിലെ ആഗോള സാങ്കേതികവും സാമ്പത്തികവുമായ മേധാവിത്വവും ആധിപത്യവും ആരുടെ കയ്യിലായിരിക്കണമെന്ന് തീരുമാനിക്കുന്നത് ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടറുകളാണ്. ഇന്നത്തെ ഏറ്റവും വേഗമേറിയ സൂപ്പർ കമ്പ്യൂട്ടറുകൾക്ക് പോലും കോടിക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ എടുത്തു മാത്രം ചെയ്യാൻ കഴിയുന്ന സങ്കീർണമായ കണക്കുകൂട്ടലുകൾ വെറും മിനിറ്റുകൾക്കുള്ളിൽ ചെയ്തുതീർക്കാൻ ഇവയ്ക്ക് സാധിക്കും എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത. നിലവിലുള്ള എല്ലാ ഡിജിറ്റൽ പാസ്‌വേർഡുകളും ബാങ്കിങ് സുരക്ഷാ കോഡുകളും നിമിഷങ്ങൾക്കകം തകർത്ത് ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ മൊത്തം സാമ്പത്തിക വ്യവസ്ഥയെയും ശൃംഖലകളെയും തരിപ്പണമാക്കാൻ ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടറുകൾക്ക് കഴിയും.
ഇത്തരത്തിൽ ഗുണത്തിനും ദോഷത്തിനും ഒരുപോലെ ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഈ സാങ്കേതികവിദ്യ രാജ്യത്തിന്റെ പരമാധികാരവുമായും സൈനിക സുരക്ഷയുമായും നേരിട്ട് ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് തന്നെയാണ് ശത്രുക്കളുടെ ആക്രമണങ്ങളെ പ്രതിരോധിക്കാൻ ക്വാണ്ടം ക്രിപ്റ്റോഗ്രാഫി ഉപയോഗിച്ച് ആർക്കും ഹാക്ക് ചെയ്യാൻ കഴിയാത്ത പുതിയ സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങൾ നമുക്ക് സ്വന്തമായി ആവശ്യമായി വന്നത്. എന്നാൽ സുരക്ഷ മാത്രമല്ല, ഈ സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ മാനവിക ഗുണഫലങ്ങൾ അതിരറ്റതാണ്. പുതിയ മരുന്നുകളും ജീവൻരക്ഷാ വാക്സിനുകളും വികസിപ്പിക്കാൻ വർഷങ്ങൾ എടുക്കുന്ന ഇന്നത്തെ പരീക്ഷണ പ്രക്രിയ ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടിങ് വഴി ഏതാനും ദിവസങ്ങളിലേക്ക് ചുരുങ്ങിയേക്കാം. മനുഷ്യ ശരീരത്തിലെ തന്മാത്രകളുടെ ഘടന കൃത്യമായി അനുകരിച്ച് ലാബുകളിലെ പരീക്ഷണങ്ങൾ വേഗത്തിലാക്കാൻ ഇത് സഹായിക്കും.
ആഗോളതാപനവും കൊടുങ്കാറ്റും പ്രകൃതിദുരന്തങ്ങളും വളരെ നേരത്തെയും അത്യന്തം കൃത്യതയോടും കൂടി പ്രവചിക്കാൻ ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങിന് കഴിയും. അന്തരീക്ഷത്തിലെ അതിസങ്കീർണമായ വ്യതിയാനങ്ങൾ വേഗത്തിൽ വിശകലനം ചെയ്യാനുള്ള ശേഷി ഇതിനുണ്ട്. ലോകത്തെ മാറ്റിമറിക്കുന്ന കൃത്രിമ ബുദ്ധി അഥവാ ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് സംവിധാനങ്ങളുടെ വേഗതയും ബുദ്ധിശക്തിയും വൻതോതിൽ വർദ്ധിപ്പിക്കാനും, സ്വയം നിയന്ത്രിത വാഹനങ്ങളുടെയും റോബോട്ടിക്സിന്റെയും കൃത്യത മടങ്ങ് കൂട്ടാനും ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടിങ് സഹായിക്കും. ഓഹരി വിപണിയിലെ വൻ ചലനങ്ങൾ മുൻകൂട്ടി പ്രവചിക്കാനും ബാങ്കുകളുടെയും വലിയ കോർപ്പറേറ്റ് കമ്പനികളുടെയും കോടിക്കണക്കിന് നിക്ഷേപങ്ങളിലെ റിസ്കുകൾ കൃത്യമായി കണക്കാക്കാനും ഇവ ഉപയോഗിക്കാം.
പക്ഷേ, ഇത്രയും സവിശേഷമായ ഈ വൻ കുതിച്ചുചാട്ടത്തിലേക്ക് ഇന്ത്യ എത്തിച്ചേർന്നത് എങ്ങനെയാണ്? . 2023-ൽ കേന്ദ്രസർക്കാർ അനുമതി നൽകുകയും 2024 ഒക്ടോബറിൽ ഔദ്യോഗികമായി പ്രവർത്തനം ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്ത ദേശീയ ക്വാണ്ടം മിഷൻ ആണ് ഇപ്പോൾ ഈ ചരിത്ര മുന്നേറ്റത്തിന്റെ പ്രധാന അടിത്തറ. 6,003 കോടി രൂപ ബജറ്റ് വകയിരുത്തി അനുവദിച്ച ഈ മിഷൻ വഴി ഇന്ത്യയെ ക്വാണ്ടം രംഗത്തെ ആഗോള നായകനാക്കുക എന്ന വ്യക്തമായ ലക്ഷ്യത്തോടെയാണ് പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഏകോപിപ്പിച്ചത്. നിശ്ചയിച്ച എട്ടു വർഷത്തെ നീണ്ട സമയപരിധിയുടെ പകുതി സമയം കഴിയുമ്പോഴേക്കും തന്നെ ലക്ഷ്യമിട്ടതിന്റെ പകുതിയിലധികവും നേട്ടങ്ങൾ ഇന്ത്യ സ്വന്തമാക്കിക്കഴിഞ്ഞു!
ഇവിടെ നമ്മൾ നേരിട്ട ഏറ്റവും വലിയ സാങ്കേതിക വെല്ലുവിളി എന്തായിരുന്നു എന്ന് മനസ്സിലാക്കണം. ഈ ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടറുകളുടെ പ്രോസസർ ചിപ്പുകൾ പ്രവർത്തിക്കണമെങ്കിൽ അതിശൈത്യമുള്ള തണുത്ത അന്തരീക്ഷം അത്യാവശ്യമാണ്. ഗൂഗിൾ, ഐബിഎം തുടങ്ങിയ അന്താരാഷ്ട്ര ഭീമൻ കമ്പനികളുടെ സൂപ്പർ കണ്ടക്ടിങ് ക്വാണ്ടം ചിപ്പുകൾ സാധാരണയായി മൈനസ് 273 ഡിഗ്രി സെൽഷ്യസ് എന്ന താപനിലയിലാണ് സൂക്ഷിക്കുന്നത്. ഇത് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും തണുപ്പേറിയ ബഹിരാകാശത്തേക്കാൾ ഉയർന്ന അതിശൈത്യ താപനിലയാണ്! താപനില അല്പം ഉയർന്നാൽ പോലും ചിപ്പുകളുടെ ഘടനയിലെ ആറ്റങ്ങളുടെ ചലനം വർദ്ധിക്കുകയും, അത് വിവരങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി നഷ്ടപ്പെടുത്തുന്ന ഡീകോഹറൻസ് എന്ന പ്രതിഭാസത്തിന് കാരണമാവുകയും ചെയ്യും.
ഇത്തരം അതിശൈത്യം കൃത്രിമമായി സൃഷ്ടിക്കുന്ന ഭീമാകാരമായ യന്ത്രങ്ങളെ ഡൈലൂഷൻ റെഫ്രിജറേറ്ററുകൾ എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. ഇന്ത്യയെപ്പോലെ ഉഷ്ണമേഖലാ കാലാവസ്ഥയുള്ള ഒരു രാജ്യത്ത് ഈ തണുപ്പ് നിലനിർത്തുക എന്നത് വലിയൊരു വെല്ലുവിളിയായിരുന്നു. പോരാത്തതിന് ഇത് നിർമ്മിക്കാനുള്ള സാങ്കേതികവിദ്യ അമേരിക്കയോ യൂറോപ്പോ ജപ്പാനോ ഇന്ത്യക്ക് നൽകാൻ തയ്യാറായതുമില്ല. പരീക്ഷണങ്ങൾക്കായി കോടിക്കണക്കിന് രൂപ കൊടുത്ത് വിദേശത്തുനിന്ന് ഇത്തരം റെഫ്രിജറേറ്ററുകൾ വാങ്ങാൻ ശ്രമിച്ചാൽ പോലും കർശനമായ ഉപരോധങ്ങൾ കാരണം അവയുടെ പ്രധാന ഘടകങ്ങൾ ഇന്ത്യക്ക് ലഭ്യമായിരുന്നില്ല. കൂടാതെ വിദേശത്തുനിന്ന് ഒരു ക്രയോജനിക് കൂളിങ് സിസ്റ്റം കൊണ്ടുവരുന്നതും അത് പരിപാലിക്കുന്നതും സാമ്പത്തികമായി ഭീമമായ ബാധ്യതയുമായിരുന്നു.
എന്നാൽ നമ്മുടെ ശാസ്ത്രലോകം വിദേശ ഉപരോധങ്ങൾക്ക് മുന്നിൽ തോറ്റുകൊടുക്കാൻ തയ്യാറല്ലായിരുന്നു! അമരാവതി ക്വാണ്ടം വാലി കേന്ദ്രീകരിച്ച് ഭാരതത്തിലെ ശാസ്ത്രജ്ഞന്മാരും ക്യുബിക് ഫോഴ്സ്, ക്യുബിക് ടെക് തുടങ്ങിയ തദ്ദേശീയ സ്റ്റാർട്ടപ്പുകളും കൈകോർത്തു. 80 ശതമാനത്തിൽ അധികം ഇന്ത്യൻ ഘടകങ്ങൾ മാത്രം ഉപയോഗിച്ച് ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യത്തെ സ്വന്തം ഡൈലൂഷൻ റെഫ്രിജറേറ്റർ അവർ വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു! ഇത് വിജയകരമായി 4 കെൽവിൻ അതായത് മൈനസ് 269 ഡിഗ്രി സെൽഷ്യസ് എന്ന അതിശൈത്യ താപനില നേടിയെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ ക്വാണ്ടം ചിപ്പുകളും സെൻസറുകളും പരീക്ഷിക്കാൻ ഇന്ത്യക്ക് ഇനി ഒരു വിദേശരാജ്യത്തിന്റെയും സഹായം ആവശ്യമില്ലാത്ത അവസ്ഥ കൈവന്നു.
ഈ അതിശൈത്യ കൂളിങ് സംവിധാനങ്ങളുടെ വെല്ലുവിളി എന്നെന്നേക്കുമായി അവസാനിപ്പിക്കാൻ ബംഗളൂരു ആസ്ഥാനമായുള്ള ക്വാൻ ഫ്ലുവൻസ് പോലുള്ള ഇന്ത്യൻ സ്റ്റാർട്ടപ്പുകൾ മറ്റൊരു വിപ്ലവകരമായ വഴി തെരഞ്ഞെടുത്തു. സാധാരണ വൈദ്യുതിക്ക് പകരം വെളിച്ചം അഥവാ ഫോട്ടോണുകൾ ഉപയോഗിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഫോട്ടോണിക് ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടറുകൾ അവർ വികസിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. ഇത്തരം ചിപ്പുകൾക്ക് പ്രവർത്തിക്കാൻ മൈനസ് 273 ഡിഗ്രി സെൽഷ്യസിന്റെ ആവശ്യമില്ല; മറിച്ച് സാധാരണ മുറിയിലെ താപനിലയിൽ തന്നെ സുഗമമായി പ്രവർത്തിക്കാൻ ഇവയ്ക്ക് സാധിക്കും!
ഈ ചരിത്രനേട്ടത്തിന് പിന്നിൽ പ്രവർത്തിച്ചത് ഒറ്റപ്പെട്ട ഏതെങ്കിലും ഒരു സ്ഥാപനമല്ല. രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും മികച്ച വിദ്യാഭ്യാസ ഗവേഷണ സ്ഥാപനങ്ങളെ ഒരു കുടക്കീഴിൽ അണിനിരത്തി സർക്കാർ നാല് പ്രത്യേക തീമാറ്റിക് ഹബ്ബുകളാണ് സ്ഥാപിച്ചത്. ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടിങ് ഹബ്ബ് ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് സയൻസ് (IISc) ബംഗളൂരുവിന്റെ നേതൃത്വത്തിലും, ക്വാണ്ടം കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻസ് ഹബ്ബ് ഐഐടി മദ്രാസിന്റെ നേതൃത്വത്തിലും, ക്വാണ്ടം മെറ്റീരിയൽസ് ആൻഡ് ഡിവൈസസ് ഹബ് ഐഐടി ബോംബെയുടെ നേതൃത്വത്തിലും, ക്വാണ്ടം സെൻസിങ് ആൻഡ് മെട്രോളജി ഹബ് ഐഐടി ഡൽഹിയുടെ നേതൃത്വത്തിലുമാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.
ഭാരതത്തിന്റെ പ്രതിരോധ ഗവേഷണ വികസന സംഘടനയായ ഡിആർഡിഒ, ടെലിക്കോം ഗവേഷണ കേന്ദ്രമായ സി-ഡോട്ട് എന്നിവ ഐഐടികളുമായി ചേർന്ന് പ്രതിരോധ ശൃംഖല തീർത്തു. ഉദാഹരണത്തിന്, ബിഎസ്എൻഎല്ലിന്റെ നിലവിലുള്ള ഒപ്റ്റിക്കൽ ഫൈബർ ലൈനുകൾ ഉപയോഗിച്ചാണ് ഐഐടി മദ്രാസ് ചെന്നൈക്കും ബംഗളൂരുവിനും ഇടയിൽ തദ്ദേശീയമായ ക്വാണ്ടം ശൃംഖല വിജയകരമായി പരീക്ഷിച്ചത്. കേബിളുകൾ, ഓപ്റ്റിക്സ്, കസ്റ്റം ചിപ്പുകൾ തുടങ്ങിയ അടിസ്ഥാന ഘടകങ്ങൾ വിദേശത്തു നിന്ന് ഇറക്കുമതി ചെയ്യുന്നതിന് പകരം മേക്ക് ഇൻ ഇന്ത്യ പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി ഇന്ത്യയിൽ തന്നെ നിർമ്മിക്കാൻ തുടങ്ങി.
ബംഗളൂരു ആസ്ഥാനമായുള്ള ക്യുനനു ലാബ്സ് പോലുള്ള സ്റ്റാർട്ടപ്പുകൾ 100 ശതമാനം തദ്ദേശീയമായ ഹാർഡ്‌വെയറുകളും സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകളും നിർമിച്ച് വിദേശ ആശ്രയത്വം പൂർണമായി ഇല്ലാതാക്കി. ടാറ്റ കൺസൾട്ടൻസി സർവീസസ് (TCS) പോലുള്ള ഇന്ത്യൻ ഐടി ഭീമന്മാരും ഈ പ്രക്രിയയിൽ പങ്കാളികളായി. 2016-ൽ ഐഐടി മദ്രാസ് റിസർച്ച് പാർക്കിൽ ആരംഭിച്ച് ഇന്ന് ബംഗളൂരു ആസ്ഥാനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ക്യുനനു ലാബ്സ് ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ സമ്പൂർണ്ണ ക്വാണ്ടം സൈബർ സെക്യൂരിറ്റി കമ്പനിയാണ്. അവരുടെ ആർമോസ് ക്വാണ്ടം കീ ഡിസ്ട്രിബ്യൂഷൻ (QKD) ഹാർഡ്‌വെയർ ബോക്സ് ഒപ്റ്റിക്കൽ ഫൈബർ കേബിളുകളിലൂടെ സിംഗിൾ ഫോട്ടോണുകൾ അയച്ചാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. ഇതിലൂടെ കടന്നുപോകുന്ന വിവരങ്ങൾ ആരെങ്കിലും ചോർത്താൻ ശ്രമിച്ചാൽ ക്വാണ്ടം ഭൗതികശാസ്ത്ര നിയമപ്രകാരം ഫോട്ടോണുകളുടെ സ്വഭാവം മാറുകയും, ഹാക്കിങ് ശ്രമം ഉടൻ തന്നെ തിരിച്ചറിയപ്പെടുകയും ചെയ്യും! ഇതിന്റെ 180 മുതൽ 200 കിലോമീറ്റർ വരെയുള്ള പോയിന്റ്-ടു-പോയിന്റ് പരിധി ആഗോള നിലവാരത്തേക്കാൾ ഇരട്ടിയാണ്.
മറ്റൊരു സ്ഥാപനമായ ട്രോപോസ് വികസിപ്പിച്ച ക്വാണ്ടം റാൻഡം നമ്പർ ജനറേറ്റർ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ശക്തമായ കമ്പ്യൂട്ടറുകൾക്ക് പോലും പ്രവചിക്കാൻ കഴിയാത്ത യഥാർത്ഥ റാൻഡം നമ്പറുകൾ സെക്കൻഡിൽ 10 കോടി എന്ന ഭ്രമിപ്പിക്കുന്ന വേഗതയിൽ നിർമ്മിക്കുന്ന ഹാർഡ്‌വെയർ ഉപകരണമാണ്. പാസ്‌വേർഡുകൾക്കും ഡിജിറ്റൽ ലോക്കുകൾക്കും തകർക്കാനാവാത്ത സുരക്ഷ നൽകാൻ ഇത് സഹായിക്കുന്നു. അമേരിക്കൻ ഗവൺമെന്റിന്റെ കർശനമായ എൻ.ഐ.എസ്.ടി സുരക്ഷാ അംഗീകാരവും ഇത് നേടിക്കഴിഞ്ഞു. കൂടാതെ, ഹോഡോസ് പോസ്റ്റ് ക്വാണ്ടം ക്രിപ്റ്റോഗ്രാഫി നിലവിലുള്ള കമ്പ്യൂട്ടർ ശൃംഖലകളിൽ ഘടിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്ന അത്യന്താധുനിക സോഫ്റ്റ്‌വെയറാണ്. ഭാവിയിൽ വരാൻ പോകുന്ന അതിശക്തമായ ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടറുകളുടെ ഹാക്കിങ് ആക്രമണങ്ങളെ പോലും പ്രതിരോധിക്കാൻ ശേഷിയുള്ള അൽഗോറിതങ്ങളാണ് ഹോഡോസ് നൽകുന്നത്.
എന്തുകൊണ്ട് വൻശക്തി രാജ്യങ്ങൾ ഈ സാങ്കേതികവിദ്യ നമുക്ക് തന്നില്ല എന്ന് നമ്മൾ ഒരിക്കൽക്കൂടി ആലോചിക്കണം. കാരണം ക്വാണ്ടം സാങ്കേതികവിദ്യയ്ക്ക് വളരെ ഉയർന്ന സൈനിക പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ അതീവ രഹസ്യമായ മിലിറ്ററി കമ്മ്യൂണിക്കേഷനുകൾ ഹാക്ക് ചെയ്യപ്പെടാതെ സംരക്ഷിക്കാനും, ശത്രുരാജ്യങ്ങളുടെ റഡാറുകളെ വെട്ടിച്ച് മിസൈലുകളും സബ്മറൈനുകളും ജിപിഎസ് സഹായമില്ലാതെ കൃത്യമായി നയിക്കാനും ഈ സാങ്കേതികവിദ്യയ്ക്ക് കഴിയും. അത്തരമൊരു തന്ത്രപ്രധാനമായ സൈനിക ആയുധം മറ്റൊരു രാജ്യത്തിനും, അത് എത്ര അടുത്ത സൗഹൃദ രാജ്യമാണെങ്കിൽ പോലും കൈമാറാൻ വൻശക്തികൾ തയ്യാറാവില്ല.
അവിടെയാണ് നമ്മുടെ രാജ്യം സ്വന്തമായി ശാസ്ത്ര സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ഒരു വൻ ശൃംഖല തന്നെ സൃഷ്ടിച്ച്, യുവ ഗവേഷകരെ അണിനിരത്തി ചരിത്രം കുറിച്ചത്. ലക്ഷ്യമിട്ട സമയപരിധിയുടെ പകുതി സമയം കൊണ്ട് തന്നെ ലക്ഷ്യത്തിന്റെ പകുതിയിലധികം നേടാൻ ഇന്ത്യക്ക് സാധിച്ചു. വിദേശരാജ്യങ്ങളുടെ ഉപരോധങ്ങളെ തട്ടിത്തെറിപ്പിച്ച്, ആഗോള ക്വാണ്ടം രംഗത്ത് അടുത്തുതന്നെ ഭാരതം മുന്നിലെത്തും എന്ന് തീർച്ചയാണ്.
