ഇന്ത്യയുടെ കൈ വെട്ടും എന്ന് പറഞ്ഞ് ഭീഷണിപ്പെടുത്തിയ പാക് മന്ത്രി നേരെ ഡൽഹിയിലേക്ക് വരികയാണ്! അതെ, മോദി സർക്കാർ തന്നെയാണ് അദ്ദേഹത്തെ ഇങ്ങോട്ട് ക്ഷണിച്ചത്! നവംബർ 20 മുതൽ 22 വരെ ന്യൂഡൽഹിയിൽ വെച്ച് ഷാങ്ഹായ് സഹകരണ സംഘടനയുടെ, അതായത് എസ്സിഒയുടെ പ്രഥമ ‘നാഗരിക-സാംസ്കാരിക സംവാദ’ ഫോറം നടക്കുകയാണ്. ഈ സമ്മേളനത്തിൽ പാകിസ്ഥാനെ പ്രതിനിധീകരിച്ച് പങ്കെടുക്കാൻ വരുന്നത് മറ്റാരെയുമല്ല, നമ്മളെ കണ്ട് വിറളിപൂണ്ട് ആക്രോശിച്ച ആ പാക് ഫെഡറൽ കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാന മന്ത്രി മുസാദിഖ് മസൂദ് മാലിക് തന്നെയാണ്. 2025-ൽ നടന്ന ‘ഓപ്പറേഷൻ സിന്ദൂറിന്’ ശേഷമുള്ള കടുത്ത സംഘർഷങ്ങൾക്ക് പിന്നാലെ, ഇതാദ്യമായാണ് ഒരു പാകിസ്ഥാൻ മന്ത്രി ഇന്ത്യയിലേക്ക് ഔദ്യോഗികമായി കാലുകുത്തുന്നത്.
എന്തുകൊണ്ടാണ് ഈ വാർത്ത ഇത്രയധികം ചർച്ചയാകുന്നത് എന്ന് ചോദിച്ചാൽ, ഈ മന്ത്രിയുടെ മുൻകാല പ്രസ്താവനകൾ തന്നെ കാരണം. പഹൽഗാം ഭീകരാക്രമണത്തിന് പിന്നാലെ, അതിർത്തി കടന്നുള്ള ഭീകരവാദം അവസാനിപ്പിക്കുന്നത് വരെ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ സിന്ധു നദീജല കരാർ ഇന്ത്യ ഒറ്റയടിക്ക് മരവിപ്പിച്ചിരുന്നു. പാകിസ്ഥാനിലേക്കുള്ള വെള്ളം തടയാൻ ഇന്ത്യ തീരുമാനിച്ചപ്പോൾ ഈ മുസാദിഖ് മാലിക്കിന്റെ സമനില തെറ്റിപ്പോയി. പാകിസ്ഥാന്റെ അവകാശപ്പെട്ട വെള്ളത്തിന് നേരെ കൈ വെക്കുന്നവരുടെ കൈകൾ വെട്ടിക്കളയും എന്നൊക്കെയായിരുന്നു ഇദ്ദേഹം അന്ന് അന്താരാഷ്ട്ര വേദികളിൽ നിന്ന് അലറിയത്. ഇന്ത്യൻ പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി ഒരു ടാപ്പ് തിരിക്കുന്ന പോലെ വെള്ളം നിയന്ത്രിക്കുന്നു എന്നൊക്കെ പറഞ്ഞ് ഇയാൾ വലിയ തോതിൽ ബഹളമുണ്ടാക്കിയിരുന്നു. അങ്ങനെയൊക്കെയുള്ള കടുത്ത ഇന്ത്യാവിരുദ്ധനായ ഒരുത്തനെയാണ് ഇപ്പോൾ പാകിസ്ഥാൻ നേരെ ഡൽഹിയിലേക്ക് സാംസ്കാരിക സംവാദത്തിന് വിട്ടിരിക്കുന്നത്.
ഇത്തരത്തിൽ തീവ്ര ഇന്ത്യാ വിരുദ്ധ നിലപാടുകളുള്ള ഒരു മന്ത്രിയെ തന്നെ സാംസ്കാരിക സംവാദത്തിന് അയക്കാൻ പാകിസ്ഥാൻ തീരുമാനിച്ചതിന് പിന്നിൽ കൃത്യമായ രാഷ്ട്രീയ തന്ത്രമുണ്ടെന്നാണ് നയതന്ത്ര വൃത്തങ്ങളും ഉന്നത സർക്കാർ വൃത്തങ്ങളും വിലയിരുത്തുന്നത്. സാംസ്കാരിക വിനിമയത്തിനും ജനങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ബന്ധം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനുമായി ഇന്ത്യ മുൻകൈയെടുത്ത് സംഘടിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ബഹുമുഖ വേദിയാണിത്. കലയും സാഹിത്യവും സാംസ്കാരിക പൈതൃകവും ചർച്ച ചെയ്യേണ്ട ഈ വേദിയെ, സിന്ധു നദീജല തർക്കം ഇന്ത്യൻ മണ്ണിൽ തന്നെ ഉന്നയിക്കാനുള്ള ഒരു ഉപകരണമാക്കി മാറ്റാനാണ് ഇസ്ലാമാബാദിന്റെ നീക്കം എന്നാണ് സർക്കാർ വൃത്തങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. സിന്ധു നദീജല കരാർ മരവിപ്പിക്കാനുള്ള ഇന്ത്യയുടെ തീരുമാനത്തിനെതിരെ അന്താരാഷ്ട്ര വേദിയിൽ ശക്തമായ പ്രതിഷേധം ഉയർത്താനും, ഈ സാംസ്കാരിക വേദിയെ രാഷ്ട്രീയ പ്രചാരണത്തിനായി ഉപയോഗിക്കാനുമാണ് പാകിസ്ഥാൻ ലക്ഷ്യമിടുന്നത് എന്നാണ് നയതന്ത്ര നിരീക്ഷകരുടെ വിലയിരുത്തൽ.
മറുഭാഗത്ത്, ഇന്ത്യയുടെ സമീപനവും നയതന്ത്ര നിലപാടും വളരെ വ്യക്തമാണ്. പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി ഡൽഹിയിലെ പുരാന കിലയിൽ ഉദ്ഘാടനം ചെയ്യുന്ന ഈ സമ്മേളനത്തിൽ ചൈന, റഷ്യ, ഇറാൻ തുടങ്ങിയ എസ്സിഒ അംഗരാജ്യങ്ങളുൾപ്പെടെ ഇരുപത്തിയഞ്ചിലധികം രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള പ്രതിനിധികൾ പങ്കെടുക്കുന്നുണ്ട്. ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര കൂട്ടായ്മയുടെ ആതിഥേയ രാജ്യം എന്ന നിലയിലുള്ള ഉത്തരവാദിത്തവും അന്താരാഷ്ട്ര നയതന്ത്ര മര്യാദകളും പാലിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഇന്ത്യ ഈ സമ്മേളനം സംഘടിപ്പിക്കുന്നത്. മുൻകാലങ്ങളിൽ വിദ്വേഷ പരാമർശങ്ങൾ നടത്തിയ മന്ത്രിയാണെങ്കിൽ പോലും, എസ്സിഒ എന്ന ബഹുമുഖ വേദിയുടെ ചട്ടക്കൂടിൽ നിന്നുകൊണ്ട് എല്ലാവരെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന, പക്വമായ ഒരു നയതന്ത്ര സമീപനമാണ് ഇന്ത്യ സ്വീകരിക്കുന്നത് എന്നാണ് നിരീക്ഷകർ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നത്.
പക്ഷേ, ഇവിടെയാണ് നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ നയതന്ത്ര മാജിക് നമ്മൾ കാണേണ്ടത്. മോദി ഒരിക്കലും ഒരു രാജ്യത്തോടും അനാവശ്യമായി ശത്രുത കാണിക്കുകയോ, അന്താരാഷ്ട്ര വേദികളിലെ മര്യാദകൾ ലംഘിക്കുകയോ ഇല്ല. എല്ലാവരെയും ഒരുമിച്ച് വിളിച്ച് ചർച്ച ചെയ്യാനും അന്താരാഷ്ട്ര കൂട്ടായ്മകളെ മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകാനുമാണ് മോദി എപ്പോഴും ശ്രമിക്കുന്നത്. എസ്സിഒ വേദിയിൽ ആതിഥേയർ എന്ന നിലയിൽ ആർക്കും വരാം, പങ്കെടുക്കാം. മോദി നയതന്ത്ര കാര്യത്തിൽ ഒരു രാജ്യത്തോടും അനാവശ്യ ശത്രുത കാണിക്കില്ല, അതാണ് ഇപ്പോ നമ്മൾ കാണുന്നത്. പക്ഷേ, അതേസമയം തന്നെ മോദി സർക്കാർ എവിടെയാണ് വരേണ്ടത് എന്ന് വരച്ചു കാണിക്കുകയും ചെയ്യും. ആതിഥ്യമര്യാദ കാണിക്കുമ്പോഴും, പാകിസ്ഥാൻ മന്ത്രി ഡൽഹിയിൽ വന്ന് എന്തെങ്കിലും രാഷ്ട്രീയ കോപ്രായങ്ങൾ കാണിക്കാൻ നോക്കിയാൽ, മോദിയുടെ സർക്കാർ അവിടെ വെച്ച് തന്നെ അതിനുള്ള ചുട്ട മറുപടിയും കൊടുക്കും. ഭീകരവാദവും ചർച്ചകളും ഒരുമിച്ച് പോകില്ലെന്ന നിലപാടിൽ നിന്ന് ഇന്ത്യ ഒട്ടും പിന്നോട്ട് പോയിട്ടില്
പാകിസ്ഥാനെ ഈ ഉച്ചകോടിയിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കാൻ ഇന്ത്യയ്ക്ക് സാധിക്കില്ല. എന്തുകൊണ്ടാണ് പാകിസ്ഥാനെ ഒഴിവാക്കാൻ പറ്റാത്തത് എന്നതിന്റെ പ്രധാനപ്പെട്ട നയതന്ത്ര കാരണങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്:
അന്താരാഷ്ട്ര സംഘടനയുടെ ചട്ടക്കൂട് ഷാങ്ഹായ് സഹകരണ സംഘടന എന്നത് ഇന്ത്യയും പാകിസ്ഥാനും ഉൾപ്പെടെയുള്ള രാജ്യങ്ങൾ അംഗങ്ങളായ ഒരു ഔദ്യോഗിക അന്താരാഷ്ട്ര കൂട്ടായ്മയാണ്. ഈ സംഘടനയുടെ ആഭിമുഖ്യത്തിൽ നടക്കുന്ന പരിപാടികളിൽ അംഗരാജ്യങ്ങൾക്കെല്ലാം ഔദ്യോഗികമായി ക്ഷണം അയക്കേണ്ടതുണ്ട്. പാകിസ്ഥാനെ തനിയെ മാറ്റിനിർത്തിയാൽ അത് അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ ഇന്ത്യയുടെ പ്രതിച്ഛാധയെയും ആതിഥേയ മര്യാദയെയും ബാധിക്കും.
ആതിഥേയ രാജ്യം എന്ന നിലയിലുള്ള ഉത്തരവാദിത്തം: ഇന്ത്യയാണ് ഈ എസ്സിഒ ‘നാഗരിക-സാംസ്കാരിക സംവാദ’ ഫോറത്തിന് ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്നത്. ആതിഥേയർ എന്ന നിലയിൽ എല്ലാ അംഗരാജ്യങ്ങൾക്കും ക്ഷണം അയക്കുക എന്നത് അന്താരാഷ്ട്ര നയതന്ത്ര മര്യാദയാണ്.
നയതന്ത്ര പക്വതയും ലോകരാഷ്ട്രങ്ങൾക്ക് മുന്നിലെ മാതൃകയും: എത്രത്തോളം ശത്രുതയുണ്ടായാലും ഔദ്യോഗികമായ ബഹുമുഖ വേദികളിൽ മറ്റ് രാജ്യങ്ങളെ പങ്കെടുക്കാൻ അനുവദിക്കുന്നത് ഇന്ത്യയുടെ പക്വതയാർന്ന നയതന്ത്ര നിലപാടാണ്. ആരെയും ഒഴിവാക്കാതെ, എല്ലാവരെയും പങ്കെടുപ്പിച്ചുകൊണ്ട് തന്നെ സ്വന്തം നിലപാടുകൾ ശക്തമായി സമർപ്പിക്കുക എന്നതാണ് മോദി സർക്കാർ അനുവർത്തിക്കുന്ന ശൈലി. അതുകൊണ്ടാണ് പാകിസ്ഥാൻ ഏത് മന്ത്രിയെ അയച്ചാലും, ഇന്ത്യ ക്ഷണത്തിൽ നിന്ന് പിന്നോട്ട് പോകാത്തത്.
ചുരുക്കത്തിൽ, അന്താരാഷ്ട്ര വേദികളിലെ മര്യാദകളും എസ്സിഒ സംഘടനയുടെ നിയമങ്ങളും പാലിക്കേണ്ടതുള്ളതുകൊണ്ടാണ് പാകിസ്ഥാനെ ഈ സാംസ്കാരിക സമ്മേളനത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കാൻ ഇന്ത്യയ്ക്ക് സാധിക്കാത്തത്
നമ്മൾ സംസാരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഡൽഹിയിലെ എസ്സിഒ ‘നാഗരിക-സാംസ്കാരിക സംവാദ’ ഫോറത്തിലും ഈ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള പ്രതിനിധികളാണ് പങ്കെടുക്കുന്നത്. എസ്സിഒയിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട 9 അംഗരാജ്യങ്ങളാണ് ഇവയെല്ലാം:
- ചൈന റഷ്യ ഇന്ത്യ പാകിസ്ഥാൻ കസാഖ്സ്ഥാൻ കിർഗിസ്ഥാൻ
താജിക്കിസ്ഥാൻഉസ്ബെക്കിസ്ഥാൻ ഇറാൻയൂറേഷ്യൻ മേഖലയിലെ സുരക്ഷ, സാമ്പത്തിക സഹകരണം, സാംസ്കാരിക വിനിമയം എന്നിവ ലക്ഷ്യമിട്ട് പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു ശക്തമായ അന്താരാഷ്ട്ര കൂട്ടായ്മയാണ് എസ്സിഒ. ഈ കൂട്ടായ്മയിലെ അംഗങ്ങൾ എന്ന നിലയിലാണ് പാകിസ്ഥാനും ഈ സമ്മേളനത്തിലേക്ക് ക്ഷണിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.
സുഹൃത്തുക്കളെ, നമ്മൾ ഇപ്പോൾ സംസാരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഈ ഷാങ്ഹായ് സഹകരണ സംഘടന, അതായത് എസ്സിഒ (SCO) എന്നത് വെറുമൊരു ചെറിയ കൂട്ടായ്മയല്ല. യൂറേഷ്യൻ മേഖലയിൽ സമാധാനവും സുരക്ഷയും സ്ഥിരതയും ഉറപ്പാക്കുക എന്നതാണ് ഈ അന്താരാഷ്ട്ര സംഘടനയുടെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ലക്ഷ്യം. ഇതിനുപുറമെ അംഗരാജ്യങ്ങൾക്കിടയിൽ രാഷ്ട്രീയവും സാമ്പത്തികവും സാംസ്കാരികവുമായ സഹകരണം ശക്തമായി വർദ്ധിപ്പിക്കാനും ഈ സംഘടന ലക്ഷ്യമിടുന്നുണ്ട്. ഇന്ത്യയും പാകിസ്ഥാനും ചൈനയും റഷ്യയും ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രമുഖ രാജ്യങ്ങൾ ഇതിൽ ഒന്നിച്ച് നിൽക്കുന്നത് എതുകൊണ്ട് ഇത്രപ്രധാനപ്പെട്ടതാകുന്നു എന്ന് ഇതിലൂടെ നമുക്ക് വ്യക്തമാകും.
എസ്സിഒയുടെ പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങളിലേക്ക് ഒന്ന് കണ്ണോടിച്ചാൽ, ഇവരുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ എത്രത്തോളം ഗൗരവമുള്ളതാണെന്ന് നമുക്ക് മനസ്സിലാക്കാം. ഒന്നാമതായി, തീവ്രവാദം, വിഘടനവാദം, മതമൗലികവാദം തുടങ്ങിയ ‘മൂന്ന് തിന്മകൾ’ എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്ന വലിയ വിപത്തുകളെ സംയുക്തമായി നേരിടുക എന്നതാണ് ഈ സംഘടനയുടെ ഏറ്റവും വലിയ ദൗത്യം. അതിർത്തി കടന്നുള്ള ഭീകരവാദത്തെ ശക്തമായി എതിർക്കുന്ന ഇന്ത്യയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഈ ലക്ഷ്യത്തിന് വലിയ പ്രധാന്യമുണ്ട്. രണ്ടാമതായി, പ്രാദേശിക സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കുക എന്നതാണ് ഇവരുടെ മറ്റൊരു ലക്ഷ്യം. അതിർത്തി തർക്കങ്ങൾ സമാധാനപരമായി പരിഹരിക്കുക, ലോകത്തെ വിറപ്പിക്കുന്ന മയക്കുമരുന്ന് കടത്ത് തടയുക, അതുപോലെ തന്നെ ഇന്നത്തെ കാലത്തെ ഏറ്റവും വലിയ ഭീഷണിയായ സൈബർ കുറ്റകൃത്യങ്ങളെ പ്രതിരോധിക്കുക എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
ഇതുമാത്രമല്ല സുഹൃത്തുക്കളെ, സാമ്പത്തിക സഹകരണത്തിന്റെ കാര്യത്തിലും എസ്സിഒ വലിയ പങ്കുവഴങ്ങുന്നുണ്ട്. വ്യാപാരം, നിക്ഷേപം, ഊർജ്ജ മേഖലകൾ, ഗതാഗതം, കൃഷി തുടങ്ങി നിരവധി മേഖലകളിൽ അംഗരാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ബന്ധം കൂടുതൽ ശക്തിപ്പെടുത്താൻ ഈ വേദി സഹായിക്കുന്നു. അംഗരാജ്യങ്ങൾക്കിടയിൽ പരസ്പര വിശ്വാസവും നല്ല അയൽപക്ക ബന്ധവും നിലനിർത്തുക എന്നതിനാണ് സംഘടന എപ്പോഴും മുൻഗണന നൽകുന്നത്. അതോടൊപ്പം തന്നെ, ജനാധിപത്യപരവും നീതിയുക്തവുമായ ഒരു പുതിയ അന്താരാഷ്ട്ര രാഷ്ട്രീയ-സാമ്പത്തിക വ്യവസ്ഥിതി കെട്ടിപ്പടുക്കാൻ ഈ രാജ്യങ്ങളെല്ലാം ചേർന്ന് ശ്രമിക്കുന്നുണ്ട്. ആഗോളതലത്തിൽ ഏതെങ്കിലും ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ മാത്രം ആധിപത്യം ഇല്ലാതെ, എല്ലാ രാജ്യങ്ങൾക്കും തുല്യ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒരു ലോകക്രമം രൂപീകരിക്കുക എന്നതാണ് ഇതിലൂടെ ലക്ഷ്യമിടുന്നത്.
അവസാനമായി, സാംസ്കാരിക വിനിമയത്തിനും ഈ കൂട്ടായ്മ വലിയ പ്രാധാന്യമാണ് നൽകുന്നത്. വിദ്യാഭ്യാസം, ശാസ്ത്രം, സാങ്കേതികവിദ്യ, വിനോദസഞ്ചാരം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സഹകരണം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാൻ എസ്സിഒ നിരന്തരം പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. ഇപ്പോൾ ഡൽഹിയിൽ നടക്കുന്ന ‘നാഗരിക-സാംസ്കാരിക സംവാദ’ ഫോറം പോലും ഈ സാംസ്കാരിക വിനിമയത്തിന്റെ ഭാഗമായാണ് വരുന്നത്. അതായത്, ശത്രുതകളും അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങളും നിലനിൽക്കുമ്പോഴും, ഇത്തരം വലിയൊരു അന്താരാഷ്ട്ര സംഘടനയുടെ ചട്ടക്കൂടിനുള്ളിൽ നിന്ന് സമാധാനത്തിനും പുരോഗതിക്കും വേണ്ടി പ്രവർത്തിക്കാൻ എല്ലാ അംഗരാജ്യങ്ങളും ബാധ്യസ്ഥരാണ്.
