അമേരിക്ക… ലോകത്തിന് മുന്നിൽ ശക്തിയുടെ പ്രതീകമായി സ്വയം അവതരിപ്പിച്ച രാജ്യം. പതിറ്റാണ്ടുകളായി യുദ്ധങ്ങളും ഉപരോധങ്ങളും സൈനിക സമ്മർദ്ദങ്ങളും കൊണ്ട് എതിരാളികളെ മുട്ടുകുത്തിച്ച മഹാശക്തി. “ആവശ്യമെങ്കിൽ ഒരേസമയം രണ്ട് യുദ്ധങ്ങൾ പോലും ജയിക്കാൻ ഞങ്ങൾക്ക് കഴിയും” എന്ന ആത്മവിശ്വാസം ഒരുകാലത്ത് അമേരിക്കയുടെ പ്രഖ്യാപനമായിരുന്നു. പക്ഷേ ഇന്ന് അതേ അമേരിക്കയെക്കുറിച്ച് ലോകം ചോദിക്കുന്നത് ഒരേയൊരു ചോദ്യമാണ് മഹാശക്തിയുടെ ആയുധപ്പുര ശൂന്യമാകുകയാണോ?
ഇറാനെതിരെ കൂടുതൽ സൈനിക നടപടികൾക്ക് ട്രംപ് ഭരണകൂടം തയ്യാറെടുക്കുന്ന ഈ നിർണായക ഘട്ടത്തിൽ, പെന്റഗണിന്റെ മതിലുകൾക്കുള്ളിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരുന്ന വിവരങ്ങൾ ഞെട്ടിപ്പിക്കുന്നതാണ്. ലോകത്തെ സംരക്ഷിക്കുമെന്നും എതിരാളികളെ ഏത് നിമിഷവും തകർക്കാനാകുമെന്നും അവകാശപ്പെടുന്ന അമേരിക്കയ്ക്ക് ഇന്ന് സ്വന്തം ആയുധശേഖരത്തെക്കുറിച്ചുതന്നെ ഗുരുതരമായ ആശങ്കകൾ ഉയരുകയാണ്. അത്യാധുനിക ഇന്റർസെപ്റ്റർ മിസൈലുകളുടെ ശേഖരം അതിവേഗം കുറഞ്ഞുവരുന്നുവെന്ന മുന്നറിയിപ്പുകൾ… കൃത്യതയാർന്ന ആക്രമണായുധങ്ങളുടെ ലഭ്യത അപകടകരമായ രീതിയിൽ ക്ഷയിക്കുന്നുവെന്ന വിലയിരുത്തലുകൾ… ഇതിനിടെയാണ് അമേരിക്കൻ പ്രതിരോധ സെക്രട്ടറി പീറ്റ് ഹെഗ്സെത്ത് പുറത്തുവിട്ട കണക്ക് കൂടുതൽ ഞെട്ടിക്കുന്നത് ഇറാനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സൈനിക നടപടികൾക്ക് മാത്രം ഇതിനകം 37.5 ബില്യൺ ഡോളർ അമേരിക്ക ചെലവഴിച്ചുകഴിഞ്ഞു.
എന്നാൽ ഏറ്റവും സ്ഫോടനാത്മകമായ ആരോപണം ഇതൊന്നുമല്ല… അമേരിക്കയുടെ യഥാർത്ഥ സൈനിക അവസ്ഥ പ്രസിഡന്റ് ഡോണൾഡ് ട്രംപിന് പോലും പൂർണമായി അറിയില്ലായിരിക്കാം എന്നതാണ് പെന്റഗണുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഉദ്യോഗസ്ഥരിൽ നിന്നുള്ള സൂചന. യുദ്ധത്തിനുള്ള ഉത്തരവ് നൽകുന്ന വൈറ്റ് ഹൗസിന്, യുദ്ധം എത്ര ദിവസം താങ്ങിനിർത്താൻ കഴിയുമെന്ന യാഥാർത്ഥ്യം മറച്ചുവെക്കപ്പെടുകയാണോ? ലോകത്തെ വിറപ്പിച്ച അമേരിക്കൻ സൈനിക സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഉള്ളിൽ തന്നെ ഒരു വലിയ പ്രതിസന്ധി പൊട്ടിപ്പുറപ്പെടുകയാണോ? ഈ ചോദ്യങ്ങൾക്കുള്ള ഉത്തരമാണ് ഇനി പശ്ചിമേഷ്യയുടെ ഭാവിയും, ഒരുപക്ഷേ ലോക രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ അടുത്ത അധ്യായവും നിർണയിക്കാൻ പോകുന്നത്.
അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷം കഴിഞ്ഞ ഏതാനും മാസങ്ങളായി വീണ്ടും രൂക്ഷമാകുകയാണ്. പശ്ചിമേഷ്യയിൽ അമേരിക്ക സൈനിക സാന്നിധ്യം വർധിപ്പിക്കുന്നു. വിമാനവാഹിനിക്കപ്പലുകൾ, യുദ്ധവിമാനങ്ങൾ, മിസൈൽ പ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങൾ എന്നിവ മേഖലയിൽ കൂടുതൽ വിന്യസിക്കപ്പെടുന്നു. വൈറ്റ് ഹൗസിൽ നിന്നുള്ള സന്ദേശങ്ങളും ഇറാനെതിരെ കൂടുതൽ ശക്തമായ നടപടികൾക്ക് സാധ്യതയുണ്ടെന്ന സൂചനകളാണ് നൽകുന്നത്. ജൂലൈ 21-ന് ലെബനൻ പ്രസിഡന്റ് ജോസഫ് ഔനുമായി നടത്തിയ കൂടിക്കാഴ്ചയിൽ പ്രസിഡന്റ് ഡോണൾഡ് ട്രംപ് നടത്തിയ പരാമർശം ഈ ആശങ്കകൾക്ക് കൂടുതൽ ആക്കം കൂട്ടി. ഇറാനെതിരായ അമേരിക്കയുടെ സൈനിക ലക്ഷ്യങ്ങൾ ഇതുവരെ പൂർണമായി കൈവരിച്ചിട്ടില്ലെന്നായിരുന്നു ട്രംപിന്റെ നിലപാട്. അതായത്, അമേരിക്ക ഈ അധ്യായം അവസാനിച്ചതായി കാണുന്നില്ലെന്ന വ്യക്തമായ സന്ദേശമാണ് പുറത്തുവന്നത്.എന്നാൽ യുദ്ധസജ്ജതയെക്കുറിച്ചുള്ള രാഷ്ട്രീയ പ്രഖ്യാപനങ്ങൾക്ക് പിന്നിൽ പെന്റഗണിന്റെ യഥാർത്ഥ ചിത്രം എന്താണ്? ഈ ചോദ്യത്തിനാണ് വാഷിംഗ്ടൺ പോസ്റ്റ് പുറത്തുവിട്ട റിപ്പോർട്ട് പുതിയ വഴിത്തിരിവ് നൽകുന്നത്. ഇറാൻ വിഷയവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പ്രവർത്തിക്കുന്നതായി പറയപ്പെടുന്ന ഒരു അമേരിക്കൻ ഉദ്യോഗസ്ഥനെ ഉദ്ധരിച്ച് പുറത്തുവന്ന റിപ്പോർട്ടിൽ, അമേരിക്കയുടെ പ്രധാന ആയുധശേഖരം ആശങ്കാജനകമായ വേഗത്തിൽ കുറഞ്ഞുവരികയാണെന്നാണ് പറയുന്നത്. പ്രത്യേകിച്ച് വ്യോമപ്രതിരോധത്തിനായി ഉപയോഗിക്കുന്ന ഇന്റർസെപ്റ്റർ മിസൈലുകളും ദീർഘദൂര പ്രിസിഷൻ ആക്രമണായുധങ്ങളും പ്രതീക്ഷിച്ചതിനേക്കാൾ വേഗത്തിൽ തീരുകയാണെന്ന് അദ്ദേഹം മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നു. സംഘർഷം കൂടുതൽ വ്യാപിക്കുകയാണെങ്കിൽ നിലവിലെ ശേഖരം ഉപയോഗിച്ച് ദീർഘകാലം യുദ്ധം തുടരുക അതീവ പ്രയാസകരമാകുമെന്നും റിപ്പോർട്ടിൽ പറയുന്നു.
അതിലും ഗുരുതരമായ ആരോപണം വൈറ്റ് ഹൗസിനെതിരെയാണ്. അമേരിക്ക വിശാലമായ യുദ്ധത്തിനാണ് തയ്യാറെടുക്കുന്നത്. എന്നാൽ അതിന് ആവശ്യമായ ആയുധശേഷി ഇപ്പോൾ രാജ്യത്തിനില്ല. ഈ യാഥാർത്ഥ്യം വൈറ്റ് ഹൗസിന് പൂർണമായി അറിയാമെന്ന് താൻ കരുതുന്നില്ലെന്നാണ് ആ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ പറഞ്ഞതായി റിപ്പോർട്ട് പറയുന്നു. ഈ പരാമർശം അമേരിക്കൻ പ്രതിരോധ സംവിധാനത്തിനുള്ളിൽ വിവരവിനിമയത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഗുരുതരമായ ചോദ്യങ്ങളാണ് ഉയർത്തുന്നത്. രാഷ്ട്രീയ നേതൃത്വം യഥാർത്ഥ അവസ്ഥ അറിയാതെയാണോ നിർണായക തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കുന്നത് എന്ന സംശയം ഇതോടെ ശക്തമാകുന്നു.
ഇതേ സമയം മറ്റൊരു നിർണായക കണക്ക് അമേരിക്കൻ പ്രതിരോധ സെക്രട്ടറി പീറ്റ് ഹെഗ്സെത്ത് തന്നെയാണ് പുറത്തുവിട്ടത്. സെനറ്റ് അപ്രോപ്രിയേഷൻസ് കമ്മിറ്റി ഹിയറിംഗിൽ സാക്ഷ്യം പറയുന്നതിനിടെ, ഇറാനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സൈനിക നടപടികൾക്ക് ഇതുവരെ 37.5 ബില്യൺ ഡോളറിന്റെ ചെലവ് വന്നതായി അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി. ഏതാനും ആഴ്ചകൾക്ക് മുമ്പ് ഇതേ കണക്ക് ഏകദേശം 29 ബില്യൺ ഡോളറായിരുന്നു. വളരെ ചുരുങ്ങിയ സമയത്തിനുള്ളിൽ ചെലവ് കുത്തനെ ഉയർന്നുവെന്നതാണ് ഈ കണക്കുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നത്. അതേസമയം, പെന്റഗണിന് 67 ബില്യൺ ഡോളറിന്റെ അധിക ധനസഹായം ആവശ്യപ്പെട്ടാണ് ഹെഗ്സെത്ത് കോൺഗ്രസിനെ സമീപിച്ചിരിക്കുന്നത്. യുദ്ധത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക ഭാരം അമേരിക്കൻ പ്രതിരോധ ബജറ്റിനെ എത്രത്തോളം ബാധിക്കുന്നുവെന്നതിന് ഇത് വ്യക്തമായ സൂചനയാണ്.
സാമ്പത്തിക നഷ്ടം മാത്രം പ്രശ്നമല്ല. യുദ്ധത്തിൽ ചെലവാകുന്ന ഓരോ മിസൈലും ഓരോ പ്രിസിഷൻ ആയുധവും വീണ്ടും നിർമ്മിക്കാൻ മാസങ്ങളോ ചിലപ്പോൾ വർഷങ്ങളോ ആവശ്യമായി വരും. പ്രത്യേകിച്ച് അമേരിക്ക ആശ്രയിക്കുന്ന അത്യാധുനിക ഇന്റർസെപ്റ്റർ മിസൈലുകൾ നിർമ്മിക്കുന്നത് സാധാരണ വ്യാവസായിക ഉൽപാദനം പോലെയല്ല. ഉയർന്ന സാങ്കേതിക വിദ്യ, പ്രത്യേക ഘടകങ്ങൾ, സങ്കീർണമായ ഉൽപാദന ശൃംഖല, പരിശീലനം നേടിയ തൊഴിലാളികൾ എന്നിവയെല്ലാം ആവശ്യമാണ്. അതിനാൽ ഒരിക്കൽ ശേഖരം കുറഞ്ഞാൽ അത് അതിവേഗം പുനഃസ്ഥാപിക്കാൻ സാധിക്കില്ല.
ഇറാനുമായുള്ള യുദ്ധത്തിൽ ഏറ്റവും നിർണായകമാകുക മിസൈൽ പ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങളായിരിക്കും. ഇറാൻ വർഷങ്ങളായി ബാലിസ്റ്റിക് മിസൈലുകളുടെയും ഡ്രോണുകളുടെയും വികസനത്തിൽ വലിയ നിക്ഷേപമാണ് നടത്തിയത്. വൻതോതിൽ മിസൈലുകൾ ഒരേസമയം പ്രയോഗിക്കുന്ന തന്ത്രവും ഇറാൻ വികസിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ ഇറാനിൽ നിന്ന് ആക്രമണം ഉണ്ടായാൽ അമേരിക്കയും സഖ്യകക്ഷികളും വലിയ തോതിൽ ഇന്റർസെപ്റ്റർ മിസൈലുകൾ ഉപയോഗിക്കേണ്ടിവരും. ഓരോ ആക്രമണ തരംഗത്തിനും പിന്നാലെ കൂടുതൽ പ്രതിരോധ മിസൈലുകൾ ആവശ്യമായി വരും. യുദ്ധം നീണ്ടാൽ ശേഖരം വേഗത്തിൽ തീരാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്നതാണ് വിദഗ്ധരുടെ വിലയിരുത്തൽ.പ്രിസിഷൻ ഗൈഡഡ് മ്യൂണിഷൻസ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന കൃത്യതയാർന്ന ആക്രമണായുധങ്ങളും അമേരിക്കയുടെ പ്രധാന ശക്തികളിലൊന്നാണ്. ഭൂഗർഭ ബങ്കറുകൾ, മിസൈൽ ലോഞ്ചറുകൾ, കമാൻഡ് സെന്ററുകൾ തുടങ്ങിയ ലക്ഷ്യങ്ങളെ കൃത്യമായി ആക്രമിക്കാൻ ഇവ ഉപയോഗിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഇവയുടെ നിർമ്മാണവും ചെലവേറിയതും സമയമെടുക്കുന്നതുമാണ്. ഒരേസമയം ഒന്നിലധികം യുദ്ധമേഖലകളിൽ ഇത്തരം ആയുധങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കേണ്ട സാഹചര്യം വന്നാൽ അമേരിക്കയുടെ ശേഖരം വേഗത്തിൽ കുറഞ്ഞേക്കാമെന്നതാണ് ഇപ്പോഴത്തെ പ്രധാന ആശങ്ക.
അമേരിക്കയുടെ പ്രശ്നം ഇറാൻ മാത്രമല്ല എന്നതാണ് ഈ സാഹചര്യത്തെ കൂടുതൽ സങ്കീർണമാക്കുന്നത്. യൂറോപ്പിൽ റഷ്യ-ഉക്രൈൻ യുദ്ധം തുടരുകയാണ്. അവിടെ ഉക്രൈനിന് ആയുധങ്ങളും സാമ്പത്തിക സഹായവും നൽകുന്നത് അമേരിക്കയാണ്. മറുവശത്ത് ഇൻഡോ-പസഫിക് മേഖലയിൽ ചൈനയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സൈനിക മത്സരവും ശക്തമാകുന്നു. തായ്വാൻ കടലിടുക്കിലെ സാഹചര്യം എപ്പോൾ വേണമെങ്കിലും കൂടുതൽ വഷളാകാം. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ മധ്യപൂർവേഷ്യയിൽ മറ്റൊരു വിശാല യുദ്ധമേഖല തുറക്കുന്നത് അമേരിക്കയുടെ സൈനിക വിഭവങ്ങളെ ഒരേസമയം മൂന്ന് വ്യത്യസ്ത മേഖലകളിലേക്ക് വിഭജിക്കേണ്ട അവസ്ഥ സൃഷ്ടിക്കും.
ഇതിനിടെ സെന്റർ ഫോർ സ്ട്രാറ്റജിക് ആൻഡ് ഇന്റർനാഷണൽ സ്റ്റഡീസിലെ പ്രതിരോധ വിദഗ്ധൻ സേത്ത് ജോൺസ് നൽകിയ മുന്നറിയിപ്പും ശ്രദ്ധേയമാണ്. ഇറാനുമായി നേരിട്ടുള്ള കരയുദ്ധത്തിലേക്ക് അമേരിക്ക കടക്കുന്നത് വലിയ തന്ത്രപരമായ പിഴവാകുമെന്ന് അദ്ദേഹം അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. പ്രത്യേകിച്ച് കടലിടുക്കുകളിലോ ദ്വീപുകളിലോ അമേരിക്കൻ കരസേനയെ വിന്യസിക്കുന്നത് ദീർഘകാല സൈനിക കുടുക്കിലേക്ക് നയിക്കാമെന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുന്നറിയിപ്പ്. ട്രംപ് കരസേനയെ അയയ്ക്കാനുള്ള സാധ്യത പൂർണമായി തള്ളിക്കളയാൻ വിസമ്മതിച്ചതിന് പിന്നാലെയാണ് ഈ വിലയിരുത്തൽ പുറത്തുവന്നത്.
ബ്രിട്ടീഷ് പത്രമായ ദി ടെലിഗ്രാഫ് പുറത്തുവിട്ട മറ്റൊരു റിപ്പോർട്ട് പെന്റഗണിനുള്ളിലെ അന്തരീക്ഷത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പുതിയ ആശങ്കകളും ഉയർത്തുന്നു. പ്രതിരോധ വകുപ്പിനുള്ളിൽ “നിശബ്ദതയുടെ സംസ്കാരം” വളരുകയാണെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടിലെ ആരോപണം. പ്രതിരോധ സെക്രട്ടറി പീറ്റ് ഹെഗ്സെത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ മുതിർന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കെതിരെ കടുത്ത നടപടികൾ ഉണ്ടാകുമെന്ന ഭയത്തെ തുടർന്ന് യഥാർത്ഥ സൈനിക വിലയിരുത്തലുകൾ തുറന്ന് പറയാൻ പലർക്കും മടിയാണെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടിൽ പറയുന്നത്. യഥാർത്ഥ വിവരങ്ങൾ രാഷ്ട്രീയ നേതൃത്വത്തിലെത്തുന്നില്ലെങ്കിൽ യുദ്ധവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തീരുമാനങ്ങളും തെറ്റിപ്പോകാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്ന് പ്രതിരോധ വിശകലന വിദഗ്ധർ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നു.ചരിത്രം പരിശോധിച്ചാലും ഇത്തരത്തിലുള്ള വിവരവൈകല്യങ്ങൾ നിരവധി യുദ്ധങ്ങളിൽ വലിയ പരാജയങ്ങൾക്ക് കാരണമായിട്ടുണ്ട്. യുദ്ധം ആരംഭിക്കുന്നത് താരതമ്യേന എളുപ്പമാണ്. എന്നാൽ അതിനെ മാസങ്ങളോ വർഷങ്ങളോ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന രീതിയിൽ വിജയകരമായി കൈകാര്യം ചെയ്യുക അത്ര എളുപ്പമല്ല. ആയുധോത്പാദനം, വിതരണം, സൈനികരുടെ വിന്യാസം, വിമാനങ്ങളുടെ പരിപാലനം, സപ്ലൈ ചെയിൻ, സാമ്പത്തിക സ്ഥിരത ഇവയെല്ലാം ഒരുപോലെ പ്രവർത്തിക്കണം. ഇതിലേതെങ്കിലും ഒരു ഘടകം തകരുകയാണെങ്കിൽ ഏറ്റവും ശക്തമായ സൈന്യത്തിനും പ്രതിസന്ധി നേരിടേണ്ടിവരും.
ഇറാൻ വർഷങ്ങളായി പിന്തുടരുന്നത് അസമത്വ യുദ്ധതന്ത്രമാണ്. പരമ്പരാഗത കരയുദ്ധത്തിനുപകരം മിസൈലുകൾ, ഡ്രോണുകൾ, പ്രോക്സി സായുധസംഘങ്ങൾ, സമുദ്രാതിർത്തിയിലെ ആക്രമണങ്ങൾ, സൈബർ യുദ്ധം തുടങ്ങിയ മാർഗങ്ങളിലൂടെ എതിരാളിയെ സാമ്പത്തികമായും സൈനികമായും ക്ഷീണിപ്പിക്കുകയാണ് ടെഹ്റാന്റെ രീതി. അതിനാൽ യുദ്ധത്തിൽ വിജയിക്കുന്നത് ആയുധങ്ങളുടെ എണ്ണം കൊണ്ടു മാത്രമല്ല, അവ എത്രകാലം നിലനിർത്താൻ കഴിയുമെന്നതുമാണ് നിർണായകമാകുന്നത്.
ഇതുവരെ പുറത്തുവന്ന റിപ്പോർട്ടുകളോട് വൈറ്റ് ഹൗസോ പെന്റഗണോ ഔദ്യോഗികമായി വിശദമായ പ്രതികരണം നൽകിയിട്ടില്ല. അതിനാൽ ട്രംപിൽ നിന്ന് യാഥാർത്ഥ്യം മറച്ചുവെക്കപ്പെടുന്നുവെന്ന ആരോപണം സ്വതന്ത്രമായി സ്ഥിരീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. എന്നിരുന്നാലും, വിവിധ മാധ്യമങ്ങളിലൂടെയും പ്രതിരോധ വിദഗ്ധരിലൂടെയും പുറത്തുവരുന്ന സമാന മുന്നറിയിപ്പുകൾ ഒരേ കാര്യത്തിലേക്കാണ് വിരൽചൂണ്ടുന്നത് അമേരിക്കയുടെ ഏറ്റവും വലിയ വെല്ലുവിളി ഇനി യുദ്ധം ആരംഭിക്കുന്നതല്ല; യുദ്ധം ദീർഘകാലം താങ്ങിനിർത്താനുള്ള ശേഷി നിലനിർത്തുക എന്നതാണ്.
ഇന്നത്തെ ആഗോള രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യത്തിൽ അമേരിക്കയ്ക്ക് മുന്നിലുള്ള ചോദ്യം വളരെ വ്യക്തമാണ്. 37.5 ബില്യൺ ഡോളറിന്റെ ചെലവ് ഇതിനകം ഉണ്ടായിരിക്കെ, ആയുധശേഖരം കുറഞ്ഞുവരികയാണെന്ന റിപ്പോർട്ടുകൾ പുറത്തുവരുമ്പോൾ, റഷ്യ-ഉക്രൈൻ യുദ്ധവും ചൈനയുമായുള്ള തന്ത്രപരമായ മത്സരവും തുടരുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ ഇറാനെതിരെ മറ്റൊരു വിശാല സൈനിക നീക്കം അമേരിക്കക്ക് യഥാർത്ഥത്തിൽ താങ്ങാനാകുമോ? ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സൈനിക ശക്തിയെക്കുറിച്ച് ഇന്നുയരുന്ന ഈ ചോദ്യം വരും ദിവസങ്ങളിലെ പശ്ചിമേഷ്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തെയും ആഗോള സുരക്ഷാ കണക്കുകൂട്ടലുകളെയും നിർണയിക്കുന്ന പ്രധാന വിഷയമായി മാറാനാണ് സാധ്യത.
