ഭൂകമ്പങ്ങളെ നേരിടാൻ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച സാങ്കേതിക സംവിധാനങ്ങളുള്ള രാജ്യങ്ങളിലൊന്നാണ് ജപ്പാൻ. എന്നിരുന്നാലും പ്രകൃതിയുടെ ശക്തിക്ക് മുന്നിൽ അത്യാധുനിക സംവിധാനങ്ങൾ പോലും പലപ്പോഴും നിസ്സഹായമാകുന്ന കാഴ്ചയാണ് വീണ്ടും ലോകം കണ്ടത്. ജൂലൈ 28 ന് ജപ്പാനിലെ കുമാമോട്ടോ പ്രിഫെക്ചറിൽ ഉണ്ടായ 7.1 തീവ്രതയുള്ള ശക്തമായ ഭൂകമ്പം നിരവധി ജീവനുകളാണ് കവർന്നത്. നൂറുകണക്കിന് ആളുകൾക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും നിരവധി പേരെ കാണാതാകുകയും ചെയ്തതോടെ രാജ്യം വീണ്ടും ദുരന്തനിവാരണ പ്രവർത്തനങ്ങളിലേക്ക് തിരിഞ്ഞിരിക്കുകയാണ്. അതേസമയം, ഈ ഭൂകമ്പം മറ്റൊരു നിർണായക ചോദ്യവും ഉയർത്തുകയാണ്, എന്തുകൊണ്ടാണ് ജപ്പാനിലെ കുമാമോട്ടോ പ്രദേശം വീണ്ടും വീണ്ടും ശക്തമായ ഭൂകമ്പങ്ങളുടെ ഇരയാകുന്നത്?
ജൂലൈ 28-ന് പ്രാദേശിക സമയം വൈകുന്നേരം 4.27-ഓടെയാണ് ഭൂകമ്പമുണ്ടായത്. ഭൂമിക്കടിയിൽ വെറും 10 കിലോമീറ്റർ മാത്രം ആഴത്തിലായിരുന്നു ഭൂകമ്പത്തിന്റെ പ്രഭവകേന്ദ്രം. ആഴം വളരെ കുറവായതിനാൽ ഭൂചലനത്തിന്റെ ആഘാതം ഉപരിതലത്തിൽ അതിശക്തമായി അനുഭവപ്പെട്ടു. കുമാമോട്ടോ പ്രിഫെക്ചറിലെ ഉക്കി, ഹിക്കാവ എന്നീ പ്രദേശങ്ങളിൽ ജപ്പാൻ കാലാവസ്ഥാ ഏജൻസിയുടെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ഭൂചലന തീവ്രതാ റേറ്റിംഗായ ‘സീസ്മിക് ഇന്റൻസിറ്റി 7’ രേഖപ്പെടുത്തി. കുമാമോട്ടോ നഗരം, യത്സുഷിറോ, മാഷിക്കി എന്നിവിടങ്ങളിലും അതിശക്തമായ കുലുക്കമാണ് അനുഭവപ്പെട്ടത്.
ഏറ്റവും പുതിയ റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രകാരം ഭൂകമ്പത്തിൽ കുറഞ്ഞത് 13 പേർ മരിക്കുകയും 400-ഓളം പേർക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. നിരവധി കെട്ടിടങ്ങൾ തകർന്നുവീണതോടെ ഡസൻ കണക്കിന് ആളുകളെ കാണാതായതായും റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. നിരവധി പേർ ഇപ്പോഴും കെട്ടിടാവശിഷ്ടങ്ങൾക്കിടയിൽ കുടുങ്ങിക്കിടക്കുമെന്ന ആശങ്ക നിലനിൽക്കുന്നതിനാൽ രക്ഷാപ്രവർത്തനങ്ങൾ യുദ്ധകാലാടിസ്ഥാനത്തിൽ പുരോഗമിക്കുകയാണ്.
ദേശീയ പോലീസ് ഏജൻസി, ഫയർ ആൻഡ് ഡിസാസ്റ്റർ മാനേജ്മെന്റ് ഏജൻസി, ജപ്പാന്റെ സ്വയം പ്രതിരോധ സേന (SDF) എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള ആയിരത്തിലധികം ഉദ്യോഗസ്ഥരാണ് രക്ഷാപ്രവർത്തനത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്. കനത്ത യന്ത്രസാമഗ്രികളും പ്രത്യേക പരിശീലനം ലഭിച്ച തിരച്ചിൽ സംഘങ്ങളും ഉപയോഗിച്ചാണ് തകർന്ന കെട്ടിടങ്ങൾക്കിടയിൽ ജീവനുള്ളവരെ കണ്ടെത്താനുള്ള ശ്രമം നടക്കുന്നത്. കാഷിമ ടൗണിലെ ഒരു വലിയ ഷോപ്പിംഗ് മാളിന്റെ ഭാഗം തകർന്നുവീണതും തുടർന്ന് ഉണ്ടായ വാതക ചോർച്ചയും രക്ഷാപ്രവർത്തനത്തെ കൂടുതൽ ദുഷ്കരമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.
ഭൂകമ്പത്തിന്റെ ആഘാതത്തിൽ ഏകദേശം 48,000-ത്തിലധികം വീടുകളിലെ വൈദ്യുതി വിതരണം തടസ്സപ്പെട്ടു. നിരവധി ആശുപത്രികളിലും ആരോഗ്യ കേന്ദ്രങ്ങളിലും വെള്ളവും വൈദ്യുതിയും ലഭ്യമല്ലാത്ത അവസ്ഥയുണ്ടായി. എക്സ്പ്രസ് ഹൈവേകളിൽ വിള്ളലുകൾ രൂപപ്പെടുകയും ചരക്ക് ട്രെയിൻ പാളം തെറ്റുകയും ചെയ്തതോടെ ഗതാഗത സംവിധാനവും താറുമാറായി. സുരക്ഷാ പരിശോധനകൾ പൂർത്തിയാകുന്നതുവരെ ഫുകുവോക്ക, കുമാമോട്ടോ, കഗോഷിമ എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കുള്ള ഷിൻകാൻസെൻ ബുള്ളറ്റ് ട്രെയിൻ സർവീസുകളും താൽക്കാലികമായി നിർത്തിവെച്ചു. കുമാമോട്ടോ വിമാനത്താവളത്തിലും പരിശോധനകൾക്കായി വിമാന സർവീസുകൾ തടഞ്ഞു.
ഭൂകമ്പത്തിന് പിന്നാലെ അരിയാക്കെ, യത്സുഷിറോ കടലുകളിൽ സുനാമി മുന്നറിയിപ്പും പുറപ്പെടുവിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ കടലിൽ അപകടകരമായ തിരമാലകൾ രൂപപ്പെട്ടിട്ടില്ലെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചതിനെ തുടർന്ന് മണിക്കൂറുകൾക്കകം മുന്നറിയിപ്പ് പിൻവലിച്ചു. അതേസമയം കുടിവെള്ള ക്ഷാമം നേരിടുന്ന പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് ജല ടാങ്കറുകളും മൊബൈൽ ജനറേറ്ററുകളും സർക്കാർ എത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ഭൂകമ്പത്തിന്റെ ആഘാതം സാധാരണ ജനജീവിതത്തിൽ മാത്രമല്ല, ജപ്പാന്റെ നിർണായക വ്യവസായ മേഖലയെയും ബാധിച്ചു. ലോകത്തെ പ്രമുഖ സെമികണ്ടക്ടർ നിർമ്മാതാക്കളിൽ ഒന്നായ ടിഎസ്എംസിയുടെ ജപ്പാനിലെ ജെഎഎസ്എം പ്ലാന്റ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഹൈടെക് നിർമ്മാണ കേന്ദ്രങ്ങൾ സുരക്ഷാ സംവിധാനത്തിന്റെ ഭാഗമായി പ്രവർത്തനം താൽക്കാലികമായി നിർത്തി. ക്ലീൻറൂമുകൾക്കും അതിസൂക്ഷ്മ യന്ത്രങ്ങൾക്കും കേടുപാടുകൾ സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ടോയെന്ന് വിദഗ്ധർ പരിശോധന നടത്തുകയാണ്.
എന്നാൽ ഈ ഭൂകമ്പം ഉണ്ടായത് എന്തുകൊണ്ടാണെന്ന ചോദ്യത്തിനുള്ള ഉത്തരം ഭൂമിക്കടിയിലെ സങ്കീർണമായ ടെക്റ്റോണിക് ഘടനയിലാണ് ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നത്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ഭൂകമ്പ സാധ്യതയുള്ള രാജ്യങ്ങളിലൊന്നാണ് ജപ്പാൻ. കാരണം പസഫിക്, ഫിലിപ്പൈൻ കടൽ, യൂറേഷ്യൻ, വടക്കേ അമേരിക്കൻ എന്നീ നാല് പ്രധാന ടെക്റ്റോണിക് ഫലകങ്ങൾ തമ്മിൽ സംഗമിക്കുന്ന മേഖലയിലാണ് രാജ്യം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഈ ഫലകങ്ങൾ പരസ്പരം തുടർച്ചയായി തള്ളുകയും വലിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന പ്രക്രിയയിൽ ഭൂമിക്കടിയിൽ വൻ സമ്മർദം രൂപപ്പെടുന്നു. ആ സമ്മർദം പെട്ടെന്ന് പുറത്തുവിടപ്പെടുമ്പോഴാണ് ഭൂകമ്പങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നത്.
കുമാമോട്ടോ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന മധ്യ ക്യുഷു പ്രദേശം ഇതിലും സങ്കീർണമായ ഭൂഗർഭ ഘടനയുള്ള മേഖലയാണ്. ഇവിടെ ബെപ്പു-ഷിമബാര ഗ്രാബെൻ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു വലിയ ഭൂവിള്ളൽ താഴ്വരയുണ്ട്. ഭൂമിയുടെ പുറംതോട് ഈ പ്രദേശത്ത് ഓരോ വർഷവും ചെറിയ അളവിൽ വ്യാപിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. ഈ വ്യാപനം ഭൂഗർഭ പാറകളിൽ വലിയ സമ്മർദം സൃഷ്ടിക്കുകയും പിന്നീട് അവ പൊട്ടിത്തെറിച്ച് ശക്തമായ ഭൂകമ്പങ്ങൾക്ക് കാരണമാവുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഭൂകമ്പത്തിന് നേരിട്ട് കാരണമായത് ഫ്യൂട്ടഗാവ-ഹിനാഗു ഫോൾട്ട് ശൃംഖലയാണെന്ന് ടോക്കിയോ സർവകലാശാലയിലെ ഭൂകമ്പ ശാസ്ത്രജ്ഞർ വിലയിരുത്തുന്നു. ഭൂമിക്കടിയിൽ വെറും അഞ്ച് മുതൽ പന്ത്രണ്ട് കിലോമീറ്റർ വരെ ആഴത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ സജീവ വിള്ളൽ മേഖലയിൽ ഉണ്ടായ പൊട്ടിത്തെറിയാണ് ശക്തമായ കുലുക്കത്തിന് കാരണമായത്. ഭൂകമ്പത്തിന്റെ പ്രഭവകേന്ദ്രം ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തോട് വളരെ അടുത്തായിരുന്നതിനാൽ ആഘാത തരംഗങ്ങൾക്ക് ശക്തി നഷ്ടപ്പെടാൻ അവസരം ലഭിച്ചില്ല. അതുകൊണ്ടുതന്നെ കെട്ടിടങ്ങളും റോഡുകളും അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളും വലിയ നാശനഷ്ടം നേരിട്ടുകുമാമോട്ടോയിലെ ഭൂകമ്പങ്ങളെ കൂടുതൽ അപകടകരമാക്കുന്ന മറ്റൊരു ഘടകം പ്രദേശത്തിന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രമാണ്. അഗ്നിപർവത ചാരവും മൃദുവായ നദീതട മണ്ണും നിറഞ്ഞ പ്രദേശമായതിനാൽ ഭൂകമ്പ തരംഗങ്ങൾ ഇവിടെ കൂടുതൽ ശക്തിപ്രാപിക്കുന്നു. കട്ടിയുള്ള പാറകളിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്നതിനേക്കാൾ മൃദുവായ മണ്ണിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ ഭൂചലനത്തിന്റെ തീവ്രത വർധിക്കുന്നു. ചില സ്ഥലങ്ങളിൽ മണ്ണ് ദ്രവീകരണം സംഭവിക്കാനുള്ള സാധ്യതയും ഇതുമൂലം വർധിക്കുന്നു.
ഇതിന് പുറമേ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സജീവ അഗ്നിപർവത കാൽഡെറകളിലൊന്നായ മൗണ്ട് അസോയും ഈ മേഖലയ്ക്ക് സമീപമാണ്. അഗ്നിപർവതത്തിന് താഴെയുള്ള മാഗ്മയും ചൂടുള്ള ദ്രാവകങ്ങളും ഫോൾട്ട് മേഖലകളിലെ പാറകളുടെ ഘർഷണം കുറയ്ക്കാൻ കാരണമാകുന്നുവെന്നാണ് ശാസ്ത്രജ്ഞരുടെ വിലയിരുത്തൽ. അതുവഴി ഭൂഗർഭ സമ്മർദം പെട്ടെന്ന് പുറത്തുവിടപ്പെടുകയും ശക്തമായ ഭൂകമ്പങ്ങൾ ഉണ്ടാകുകയും ചെയ്യുന്നു.
2016-ലും കുമാമോട്ടോ സമാനമായ ഒരു വലിയ ദുരന്തത്തിന് സാക്ഷ്യം വഹിച്ചിരുന്നു. അന്ന് 7.3 തീവ്രത രേഖപ്പെടുത്തിയ ഭൂകമ്പത്തിൽ നിരവധി പേർ മരിക്കുകയും ആയിരക്കണക്കിന് കെട്ടിടങ്ങൾ തകരുകയും ചെയ്തിരുന്നു. അതിനുശേഷം ജപ്പാൻ ഈ മേഖലയിലെ കെട്ടിട നിർമ്മാണ മാനദണ്ഡങ്ങൾ കൂടുതൽ കർശനമാക്കി. ഭൂകമ്പത്തിന്റെ ആഘാതം കുറയ്ക്കാൻ ബേസ് ഐസൊലേഷൻ സാങ്കേതികവിദ്യ, ശക്തമായ ഷിയർ വാളുകൾ, ഓട്ടോമേറ്റഡ് മുന്നറിയിപ്പ് സംവിധാനങ്ങൾ എന്നിവ വ്യാപകമായി നടപ്പാക്കിയിരുന്നു. എന്നിട്ടും ഇത്തവണ ഉണ്ടായ ശക്തമായ ഭൂകമ്പം പ്രകൃതിയുടെ ശക്തിയെ പൂർണമായും നിയന്ത്രിക്കാൻ മനുഷ്യന് ഇപ്പോഴും കഴിയാത്തതിന്റെ തെളിവായി മാറുകയാണ്.
നിലവിൽ രക്ഷാപ്രവർത്തനങ്ങൾ തുടരുകയാണ്. ആഫ്റ്റർഷോക്കുകൾ ഉണ്ടാകാനുള്ള സാധ്യത തുടരുന്നതിനാൽ ജനങ്ങൾ ജാഗ്രത പാലിക്കണമെന്ന് ജപ്പാൻ കാലാവസ്ഥാ ഏജൻസി മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിയിട്ടുണ്ട്. ഭൂഗർഭ സമ്മർദത്തിന്റെ മാറ്റങ്ങൾ ജിയോനെറ്റ് ജിപിഎസ് സംവിധാനങ്ങളിലൂടെ ശാസ്ത്രജ്ഞർ തത്സമയം നിരീക്ഷിച്ചുവരികയാണ്. കാണാതായവരെ കണ്ടെത്താനും അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ പുനഃസ്ഥാപിക്കാനുമുള്ള ശ്രമങ്ങൾ പുരോഗമിക്കുന്നതിനിടെ, ജപ്പാൻ വീണ്ടും ഒരിക്കൽ കൂടി പ്രകൃതിദുരന്തങ്ങളെ അതിജീവിക്കാനുള്ള തന്റെ ശേഷി ലോകത്തിന് മുന്നിൽ തെളിയിക്കാനുള്ള ശ്രമത്തിലാണ്.
