അമേരിക്കൻ യുദ്ധതന്ത്രങ്ങൾ വഴിമുട്ടുന്നോ?

ഒരുകാലത്ത് അമേരിക്കയുടെ ആകാശ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ അജയ്യനായ കാവൽക്കാരനായിരുന്നു എംക്യു-9 റീപ്പർ. അഫ്ഗാനിസ്ഥാനിലെ മലനിരകളിൽ നിന്ന് ഇറാഖിലെ മരുഭൂമികളിലേക്കും സിറിയയുടെ യുദ്ധഭൂമികളിലേക്കും ശത്രുക്കളെ നിഴൽപോലെ പിന്തുടർന്ന് വേട്ടയാടിയ ഈ ഡ്രോൺ, അമേരിക്കൻ സൈനിക ആധിപത്യത്തിന്റെ പ്രതീകമായിരുന്നു. എന്നാൽ ഇന്ന് സ്ഥിതി മാറുകയാണ്. കോടിക്കണക്കിന് ഡോളർ വിലമതിക്കുന്ന ഈ അത്യാധുനിക യുദ്ധയന്ത്രങ്ങൾ ഒന്നൊന്നായി ആകാശത്ത് നിന്ന് വീഴുമ്പോൾ, ചോദ്യം ഒരു ഡ്രോണിന്റെ നഷ്ടത്തെക്കുറിച്ചല്ല ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ശക്തമായ സൈനിക ശക്തിയുടെ യുദ്ധതന്ത്രം തന്നെ വെല്ലുവിളി നേരിടുന്നുണ്ടോ എന്നതാണ്. പശ്ചിമേഷ്യയിലെ സംഘർഷം രൂക്ഷമാകുന്നതിനിടെ, അമേരിക്കയുടെ ഏറ്റവും വിശ്വസ്തനായ “ആകാശ വേട്ടക്കാരൻ” ഇപ്പോൾ തന്നെ വേട്ടയാടപ്പെടുന്ന അവസ്ഥയിലേക്കാണ് കാര്യങ്ങൾ നീങ്ങുന്നത് എന്നാണ് പല അന്താരാഷ്ട്ര മാധ്യമങ്ങളും റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നത്.

മണിക്കൂറുകളോളം ആകാശത്ത് തുടർച്ചയായി പറന്ന് ലക്ഷ്യങ്ങളെ നിരീക്ഷിക്കാനും, തത്സമയ വിവരങ്ങൾ ശേഖരിക്കാനും, ആവശ്യമെങ്കിൽ കൃത്യതയാർന്ന ആക്രമണങ്ങൾ നടത്താനും ഈ ഡ്രോണിന് കഴിയും. അത്യാധുനിക ഇലക്ട്രോ-ഓപ്റ്റിക്കൽ സെൻസറുകൾ, ഇൻഫ്രാറെഡ് ക്യാമറകൾ, സാറ്റലൈറ്റ് നിയന്ത്രിത ആശയവിനിമയ സംവിധാനം, ഹെൽഫയർ മിസൈലുകൾ, പ്രിസിഷൻ ഗൈഡഡ് ബോംബുകൾ എന്നിവയുടെ സംയോജനമാണ് റീപ്പറിനെ അമേരിക്കൻ വ്യോമസേനയുടെ ഏറ്റവും വിശ്വസ്തമായ ആക്രമണ-നിരീക്ഷണ പ്ലാറ്റ്ഫോമുകളിൽ ഒന്നാക്കി മാറ്റിയത്.

എന്നാൽ 2023ന് ശേഷമുള്ള സംഘർഷങ്ങളുടെ സ്വഭാവം മാറിയതോടെ റീപ്പറുകളുടെ ആധിപത്യവും ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടുകയാണ്. അമേരിക്കൻ പ്രതിരോധ വൃത്തങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള കണക്കുകൾ പ്രകാരം, കഴിഞ്ഞ ഏതാനും വർഷങ്ങൾക്കിടെ മാത്രം അമ്പതിലധികം എംക്യു-9 റീപ്പർ ഡ്രോണുകളാണ് അമേരിക്കയ്ക്ക് നഷ്ടമായത്. ശത്രുക്കളുടെ വെടിവെപ്പ്, ഇലക്ട്രോണിക് യുദ്ധ സംവിധാനങ്ങൾ, വ്യോമപ്രതിരോധ മിസൈലുകൾ, സാങ്കേതിക തകരാറുകൾ എന്നിവയാണ് നഷ്ടങ്ങൾക്ക് പ്രധാന കാരണങ്ങളായി ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെടുന്നത്. പ്രത്യേകിച്ച് ഇറാൻ പിന്തുണയുള്ള സായുധ വിഭാഗങ്ങളും പ്രാദേശിക ശക്തികളും ഇപ്പോൾ അമേരിക്കയുടെ ഡ്രോൺ ആധിപത്യത്തെ വെല്ലുവിളിക്കാൻ ശേഷിയുള്ള സംവിധാനങ്ങൾ കൈവശം വച്ചിട്ടുണ്ടെന്നാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.

ഈ സാഹചര്യത്തിലാണ് തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഇറാനിലെ ആൻഡിമെഷ്ക് നഗരത്തിന് മുകളിലൂടെ ഒരു അമേരിക്കൻ എംക്യു-9 റീപ്പർ ഡ്രോൺ തകർത്തെന്ന അവകാശവാദവുമായി ഇറാന്റെ ഇസ്ലാമിക് റെവല്യൂഷണറി ഗാർഡ് കോർപ്സ് രംഗത്തെത്തിയത്. തങ്ങളുടെ എയറോസ്പേസ് ഫോഴ്‌സ് വികസിപ്പിച്ച പുതിയ വ്യോമപ്രതിരോധ സംവിധാനമാണ് ഡ്രോണിനെ വെടിവച്ചിട്ടതെന്ന് ഇറാൻ അവകാശപ്പെടുന്നു. ഈ അവകാശവാദം സ്വതന്ത്രമായി സ്ഥിരീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ലെങ്കിലും, അമേരിക്കയുടെ ഏറ്റവും ആധുനികമായ ഡ്രോണുകൾ പോലും ഇനി സുരക്ഷിതമല്ലെന്ന സന്ദേശം നൽകാനാണ് ഇറാൻ ശ്രമിക്കുന്നതെന്ന് വിദഗ്ധർ വിലയിരുത്തുന്നു.റീപ്പർ ഡ്രോണുകളുടെ നഷ്ടം സൈനികപരമായ വെല്ലുവിളി മാത്രമല്ല, സാമ്പത്തിക ആഘാതവും സൃഷ്ടിക്കുന്നുണ്ട്. ഒരു എംക്യു-9 റീപ്പറിന്റെ അടിസ്ഥാന നിർമ്മാണച്ചെലവ് 30 മുതൽ 56 മില്യൺ ഡോളർ വരെയാണെങ്കിലും, അതിലേക്ക് ഉൾപ്പെടുത്തുന്ന സെൻസറുകൾ, ആയുധ സംവിധാനങ്ങൾ, ആശയവിനിമയ ഉപകരണങ്ങൾ, നിയന്ത്രണ സാങ്കേതികവിദ്യകൾ എന്നിവ ചേർന്നാൽ ഒരു പൂർണ സജ്ജമായ യൂണിറ്റിന്റെ മൂല്യം 150 മില്യൺ ഡോളറിലേറെയാകുമെന്നാണ് പ്രതിരോധ മേഖലയിലെ കണക്കുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ഇന്ത്യൻ രൂപയിൽ കണക്കാക്കുമ്പോൾ ഇത് ഏകദേശം 1200 കോടിയിലധികം രൂപയാകും. അതിനാൽ തന്നെ, ഇത്തരം ചെലവേറിയ ഡ്രോണുകൾ ഉയർന്ന അപകടസാധ്യതയുള്ള യുദ്ധമേഖലകളിൽ തുടർന്നും വിന്യസിക്കുന്നത് സാമ്പത്തികമായി യുക്തിസഹമാണോ എന്ന ചോദ്യമാണ് ഇപ്പോൾ അമേരിക്കയെ അലട്ടുന്നത്.

ശീതയുദ്ധത്തിനു ശേഷമുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ അമേരിക്ക വൻതോതിൽ പ്രതിരോധ നിക്ഷേപങ്ങൾ നടത്തിയിട്ടും, കുറഞ്ഞ ചെലവിൽ വലിയ തോതിൽ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കാവുന്ന ആയുധ സംവിധാനങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കുന്നതിൽ പരാജയപ്പെട്ടുവെന്ന വിമർശനവും ഉയരുന്നുണ്ട്. ഇതിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് വിലകുറഞ്ഞതും വേഗത്തിൽ നിർമ്മിക്കാവുന്നതുമായ അടുത്ത തലമുറ ദീർഘദൂര ഡ്രോണുകൾ വികസിപ്പിക്കാൻ അമേരിക്കൻ പ്രതിരോധ വകുപ്പ് പുതിയ പദ്ധതികൾ ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നത്. ചെലവേറിയ ഒറ്റ പ്ലാറ്റ്ഫോമുകളെ ആശ്രയിക്കുന്നതിനു പകരം, വലിയ തോതിൽ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കാവുന്ന “അട്രിഷൻ ടോളറന്റ്” ഡ്രോണുകളാണ് ഭാവി യുദ്ധങ്ങളുടെ മുഖമെന്ന് അമേരിക്കൻ സൈനിക തന്ത്രജ്ഞർ വിശ്വസിക്കുന്നു.

ഇതിനിടെ, യുദ്ധം ആകാശത്ത് മാത്രമല്ല, സമുദ്രത്തിലും കരയിലും വ്യാപിക്കുകയാണ്. ബഹ്‌റൈനിലുള്ള അമേരിക്കയുടെ ഫിഫ്ത്ത് ഫ്ലീറ്റിനെ ലക്ഷ്യമിട്ട് ആക്രമണ ശ്രമങ്ങൾ നടന്നതായി ഇറാന്റെ irgc അവകാശപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. അതേസമയം, ജോർദാൻ തങ്ങളുടെ വ്യോമാതിർത്തിയിലേക്ക് കടന്നുകയറാൻ ശ്രമിച്ച മൂന്ന് ഇറാനിയൻ മിസൈലുകൾ തകർത്തതായി അറിയിക്കുകയും ചെയ്തു. പ്രദേശത്തെ സംഘർഷം നിയന്ത്രണാതീതമാകാതിരിക്കാൻ പ്രാദേശിക രാജ്യങ്ങൾ കൂടുതൽ ജാഗ്രത പാലിക്കുകയാണ്.

ഇറാഖിലെ കുർദിസ്ഥാൻ മേഖലയിലും സ്ഥിതി അതീവ സംഘർഷഭരിതമാണ്. എർബിലിന് മുകളിലൂടെ പറന്ന എട്ട് സ്ഫോടക വസ്തുക്കൾ നിറച്ച ഡ്രോണുകൾ അമേരിക്ക നേതൃത്വത്തിലുള്ള സഖ്യസേന വെടിവച്ചിട്ടതായി കുർദിഷ് സൈനിക വൃത്തങ്ങൾ അറിയിച്ചു. അമേരിക്കൻ കോൺസുലേറ്റിന് സമീപം പൊട്ടിത്തെറികളുടെ ശബ്ദം കേട്ടതായും പ്രദേശത്ത് പുക ഉയർന്നതായും റിപ്പോർട്ടുകൾ പുറത്തുവന്നിട്ടുണ്ട്. ആളപായമൊന്നും റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടില്ലെങ്കിലും, അമേരിക്കൻ സൈനിക സാന്നിധ്യത്തിനെതിരെ നടക്കുന്ന ആക്രമണങ്ങളുടെ വ്യാപ്തി വർധിക്കുന്നുവെന്ന ആശങ്ക ശക്തമാകുകയാണ്.ഈ സാഹചര്യത്തിലാണ് മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലെ സഖ്യരാജ്യങ്ങളുമായുള്ള സൈനിക സഹകരണം ശക്തിപ്പെടുത്താൻ അമേരിക്ക നീങ്ങുന്നത്. സൗദി അറേബ്യയ്ക്ക് ഏകദേശം 1.96 ബില്യൺ ഡോളറിന്റെ ആയുധ വിൽപ്പനയ്ക്കും കുവൈറ്റിന് 484 മില്യൺ ഡോളറിന്റെ വിമാന പിന്തുണാ പാക്കേജിനും അമേരിക്കൻ സ്റ്റേറ്റ് ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് അനുമതി നൽകിയിട്ടുണ്ട്. ആയിരക്കണക്കിന് പ്രിസിഷൻ ഗൈഡഡ് ആയുധ സംവിധാനങ്ങൾ, വാർഹെഡുകൾ, ലോഞ്ചറുകൾ, പരിശീലന സംവിധാനങ്ങൾ, സ്പെയർ പാർട്സ്, ലോജിസ്റ്റിക് പിന്തുണ എന്നിവയാണ് സൗദി കരാറിൽ ഉൾപ്പെടുന്നത്. കുവൈറ്റിനായി സി-17 വിമാനങ്ങളുടെ പരിപാലനത്തിനും സാങ്കേതിക പിന്തുണയ്ക്കും ആവശ്യമായ സൗകര്യങ്ങളാണ് അനുവദിച്ചിരിക്കുന്നത്.

രാഷ്ട്രീയ തലത്തിലും സ്ഥിതി ആശയക്കുഴപ്പത്തിലാണ്. ഒരു വശത്ത് അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ഡോണൾഡ് ട്രംപ് ഇറാൻ സമാധാന കരാറിലേക്ക് മടങ്ങാൻ തയ്യാറാണെന്ന് സൂചിപ്പിക്കുമ്പോൾ, മറുവശത്ത് കൂടുതൽ ആക്രമണങ്ങൾക്ക് സാധ്യതയുണ്ടെന്ന മുന്നറിയിപ്പും നൽകുന്നുണ്ട്. ചർച്ചകളിലേക്ക് ഇറാൻ തിരിച്ചെത്തിയില്ലെങ്കിൽ വൈദ്യുത നിലയങ്ങളും അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളും ലക്ഷ്യമിടുമെന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ പരാമർശങ്ങൾ സംഘർഷം കൂടുതൽ രൂക്ഷമാകുമെന്ന ആശങ്ക വർധിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.

എന്നിരുന്നാലും, അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള മധ്യസ്ഥ ചർച്ചകൾ പൂർണ്ണമായും അവസാനിച്ചിട്ടില്ലെന്നാണ് ഔദ്യോഗിക നിലപാട്. എന്നാൽ ഇറാന്റെ ഉന്നത ഉദ്യോഗസ്ഥർ വ്യക്തമാക്കുന്നത്, കരാറിലൂടെ യാതൊരു നേട്ടവും ലഭിക്കാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ നിലവിലെ ധാരണകൾ പാലിക്കാൻ ബാധ്യതയില്ലെന്നാണ്. ഈ പ്രസ്താവനകൾ ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള വിശ്വാസ പ്രതിസന്ധി ഇപ്പോഴും തുടരുന്നുവെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു.

അതേസമയം, 2024 മുതൽ ഇറാനിൽ തടങ്കലിലായിരുന്ന ഒരു അമേരിക്കൻ പൗരനെ മോചിപ്പിച്ചതായി അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് വെളിപ്പെടുത്തിയതും ശ്രദ്ധേയമാണ്. മനുഷ്യാവകാശ അഭിഭാഷകരുടെ വിവരമനുസരിച്ച്, മോചിതയായത് അമേരിക്കൻ-ഇറാനിയൻ പൗരയായ ദേന കരാരിയാണെന്നാണ് കരുതപ്പെടുന്നത്. സംഘർഷത്തിനിടയിലും നയതന്ത്ര ചാനലുകൾ പൂർണ്ണമായും അടഞ്ഞിട്ടില്ലെന്ന സൂചനയായി ചിലർ ഇതിനെ കാണുന്നു.

പശ്ചിമേഷ്യയിലെ ഈ പുതിയ യാഥാർത്ഥ്യം അമേരിക്കയ്ക്ക് ഒരു നിർണായക പാഠമാണ് നൽകുന്നത്. ഒരുകാലത്ത് യുദ്ധത്തിന്റെ ഗതി നിർണയിച്ചിരുന്ന ചെലവേറിയ സാങ്കേതിക ആധിപത്യം മാത്രം ഇനി വിജയം ഉറപ്പാക്കുന്നില്ല. കുറഞ്ഞ ചെലവിൽ നിർമ്മിക്കുന്ന ഡ്രോണുകളും പ്രാദേശിക വ്യോമപ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങളും ഇലക്ട്രോണിക് യുദ്ധ സാങ്കേതികവിദ്യകളും ഇന്ന് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ശക്തമായ സൈനിക ശക്തികളെയുപോലും വെല്ലുവിളിക്കാൻ ശേഷിയുള്ളതായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ എംക്യു-9 റീപ്പറുകളുടെ നഷ്ടം ചില ഡ്രോണുകളുടെ നഷ്ടം മാത്രമല്ല. അമേരിക്കൻ യുദ്ധതന്ത്രത്തിന്റെ ഭാവിയെക്കുറിച്ചുള്ള വലിയ ചോദ്യചിഹ്നം കൂടിയാണ്.