പശ്ചിമേഷ്യയിലെ യുദ്ധം കരയിലും ആകാശത്തും മാത്രമല്ല, കടലിന്റെ ആഴങ്ങളിലും പുതിയൊരു ശക്തിപരീക്ഷണമായി മാറുകയാണോ? ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും തന്ത്രപ്രധാനമായ സമുദ്രപാതകളിലൊന്നായ ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിൽ അമേരിക്കയുടെ സൈനിക ആധിപത്യത്തിന് ഇറാൻ കനത്ത തിരിച്ചടി നൽകിയെന്ന അവകാശവാദം അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ പുതിയ ചർച്ചകൾക്ക് വഴിതുറന്നിരിക്കുകയാണ്. ഇറാന്റെ സമുദ്രാതിർത്തികളോട് അടുത്തുനിന്ന് സൈനിക നീക്കങ്ങൾ നടത്തിയിരുന്ന അമേരിക്കൻ നാവികസേനയ്ക്ക് ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ അകലേക്ക് പിൻവാങ്ങേണ്ടിവന്നുവെന്നാണ് ഇറാന്റെ മുതിർന്ന നാവിക കമാൻഡർ വ്യക്തമാക്കുന്നത്. അമേരിക്കയും ഇസ്രയേലും ചേർന്ന് ഇറാനെതിരെ ആരംഭിച്ച യുദ്ധത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ പുറത്തുവന്ന ഈ പ്രസ്താവന വെറുമൊരു സൈനിക അവകാശവാദത്തിനപ്പുറം, പേർഷ്യൻ ഗൾഫിലെ അധികാരസമവാക്യങ്ങളിൽ വലിയ മാറ്റമുണ്ടാകുന്നുവെന്ന സൂചനയായും വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ അമേരിക്കൻ സേനയ്ക്ക് യഥാർത്ഥത്തിൽ എത്രത്തോളം നാശനഷ്ടമുണ്ടായെന്നോ പിൻവാങ്ങൽ നടന്നെന്നോ സ്വതന്ത്രമായി സ്ഥിരീകരിക്കുന്ന വിവരങ്ങൾ ഈ പ്രസ്താവനയ്ക്കൊപ്പം പുറത്തുവന്നിട്ടില്ല.
ഇറാന്റെ നാവികസേനയുടെ ഡെപ്യൂട്ടി കമാൻഡറായ റിയർ അഡ്മിറൽ ഫറാമർസ് ബെമാനിയാണ് അമേരിക്കൻ സൈനിക നീക്കങ്ങളെക്കുറിച്ച് നിർണായക വെളിപ്പെടുത്തലുകളുമായി രംഗത്തെത്തിയത്. ഒക്ടോബർ 12 ന് ഇസ്ലാമിക് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് ഇറാൻ ബ്രോഡ്കാസ്റ്റിംഗിന് നൽകിയ അഭിമുഖത്തിലാണ് കടലിലെ സൈനിക ഏറ്റുമുട്ടലുകളിൽ ഇറാൻ നേടിയെന്ന് അവകാശപ്പെടുന്ന നേട്ടങ്ങളെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹം വിശദീകരിച്ചത്. ഫെബ്രുവരി അവസാനം ആരംഭിച്ച അമേരിക്ക-ഇസ്രയേൽ സൈനിക നടപടികൾക്ക് പിന്നാലെ പേർഷ്യൻ ഗൾഫിലും ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലും രൂപപ്പെട്ട സംഘർഷാവസ്ഥയിൽ ഇറാന്റെ നാവികസേന നിർണായകമായ പ്രതിരോധം തീർത്തുവെന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാദം.
ഇറാന്റെ സമുദ്രാതിർത്തികളിൽ നിന്ന് അമേരിക്കൻ സൈനികശക്തി ഗണ്യമായി പിന്നോട്ടുപോയിരിക്കുകയാണെന്നും യുദ്ധം ആരംഭിച്ചതിനുശേഷമുള്ള മറ്റേതൊരു ഘട്ടത്തേക്കാളും കൂടുതൽ അകലത്തിലാണ് ഇപ്പോൾ ശത്രുസേന നിലയുറപ്പിച്ചിരിക്കുന്നതെന്നും ബെമാനി പറഞ്ഞു. ഇറാന്റെ ആക്രമണശേഷിയും പ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങളും അമേരിക്കൻ നാവികസേനയുടെ നീക്കങ്ങളെ സ്വാധീനിച്ചുവെന്ന സൂചനയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാക്കുകളിലുള്ളത്. സമുദ്രമേഖലയിൽ തങ്ങളുടെ സൈനികശേഷിയെ വെല്ലുവിളിക്കുന്ന ഏതൊരു നീക്കത്തിനും ശക്തമായ മറുപടി നൽകാൻ ഇറാൻ തയ്യാറാണെന്ന സന്ദേശവും ഇതിലൂടെ ഇറാൻ മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നു.
അതേസമയം, ഇറാന്റെ പ്രതികരണം നിലവിലുള്ള സൈനിക സംവിധാനങ്ങളിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ലെന്നതാണ് ബെമാനിയുടെ മറ്റൊരു പ്രധാന വെളിപ്പെടുത്തൽ. അമേരിക്കയുടെയും ഇസ്രയേലിന്റെയും മുൻകാല സൈനിക നടപടികൾ സൂക്ഷ്മമായി വിലയിരുത്തിയ ഇറാനിയൻ നാവികസേന, ശത്രുവിന്റെ പ്രവർത്തനരീതികളും ദൗർബല്യങ്ങളും കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ടെന്നാണ് അദ്ദേഹം പറയുന്നത്. ഈ പഠനങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പുതിയ ആയുധങ്ങളും അത്യാധുനിക സൈനിക ഉപകരണങ്ങളും വികസിപ്പിക്കുന്ന പ്രവർത്തനങ്ങൾ പുരോഗമിക്കുകയാണ്. ചില സംവിധാനങ്ങൾ ഇതിനകം നിർമിച്ചുകഴിഞ്ഞതായും അവ ആവശ്യമായ ഘട്ടത്തിൽ ഉപയോഗിക്കാൻ സജ്ജമാണെന്നും അദ്ദേഹം അവകാശപ്പെട്ടു.ഈ സംഭവവികാസങ്ങളുടെ കേന്ദ്രബിന്ദുവായി മാറിയിരിക്കുന്നത് ലോകത്തിന്റെ ഊർജവ്യാപാരത്തിൽ നിർണായക സ്ഥാനമുള്ള ഹോർമുസ് കടലിടുക്കാണ്. പേർഷ്യൻ ഗൾഫിനെ ഒമാൻ ഉൾക്കടലുമായും തുടർന്ന് അറബിക്കടലുമായും ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഈ ഇടുങ്ങിയ സമുദ്രപാത അന്താരാഷ്ട്ര എണ്ണവ്യാപാരത്തിന്റെ പ്രധാന ജീവനാഡികളിലൊന്നാണ്. സൗദി അറേബ്യ, ഇറാഖ്, കുവൈത്ത്, ഖത്തർ, യുഎഇ തുടങ്ങിയ ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള എണ്ണയും പ്രകൃതിവാതകവും ലോകവിപണികളിലേക്ക് എത്തിക്കുന്നതിൽ ഈ ജലപാതയ്ക്ക് വലിയ പങ്കുണ്ട്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഹോർമുസിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ഏതൊരു സൈനിക സംഘർഷവും ഇറാനെയോ അമേരിക്കയെയോ മാത്രം ബാധിക്കുന്ന വിഷയമല്ല. ഏഷ്യയിലെയും യൂറോപ്പിലെയും ഉൾപ്പെടെ നിരവധി രാജ്യങ്ങളുടെ ഊർജസുരക്ഷയെയും സാമ്പത്തിക സ്ഥിരതയെയും അത് നേരിട്ട് സ്വാധീനിച്ചേക്കാം.
അതേസമയം, ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് വീണ്ടും സാധാരണ ഗതാഗതത്തിനായി തുറക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ചും ഇറാൻ കടുത്ത നിലപാടാണ് സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. അമേരിക്ക തങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുകയും ഇറാന്റെ വിശ്വാസം വീണ്ടെടുക്കുന്നതിനുള്ള നടപടികൾ സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതുവരെ ജലപാത പൂർണമായി തുറന്നുകൊടുക്കില്ലെന്നാണ് ഇറാന്റെ പ്രഖ്യാപനം. ഇതിലൂടെ ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലെ നിയന്ത്രണം ഒരു സൈനിക പ്രതിരോധമാർഗം മാത്രമല്ല, അമേരിക്കയുമായുള്ള രാഷ്ട്രീയ-നയതന്ത്ര സമ്മർദത്തിന്റെ പ്രധാന ഉപാധിയായും ഇറാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നുവെന്ന വിലയിരുത്തലിന് ഇടയുണ്ട്.
ഇറാന്റെ ഈ നീക്കങ്ങൾക്ക് പിന്നിൽ വലിയൊരു തന്ത്രപരമായ കണക്കുകൂട്ടലുണ്ടാകാമെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ. പരമ്പരാഗത സൈനികശക്തിയിൽ അമേരിക്കയ്ക്കുള്ള മേൽക്കൈ നേരിട്ട് മറികടക്കുന്നതിനേക്കാൾ, അമേരിക്കൻ സേനയുടെ പ്രവർത്തനച്ചെലവും അപകടസാധ്യതയും വർധിപ്പിച്ച് അവരുടെ നീക്കങ്ങളെ പരിമിതപ്പെടുത്തുകയെന്ന സമീപനമാണ് ഇറാൻ സ്വീകരിക്കുന്നതെന്നു കരുതാം. ഹോർമുസ് പോലുള്ള ഇടുങ്ങിയ സമുദ്രപാതകളിൽ മിസൈൽ സംവിധാനങ്ങൾ, ഡ്രോണുകൾ, അതിവേഗ ആക്രമണബോട്ടുകൾ, സമുദ്ര മൈനുകൾ തുടങ്ങിയവ സൈനിക ആസൂത്രണത്തിൽ പ്രധാന ഘടകങ്ങളാണ്. എന്നാൽ നിലവിലെ ഏറ്റുമുട്ടലിൽ ഇവയിൽ ഏതെല്ലാം സംവിധാനങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചുവെന്നതിന് ബെമാനിയുടെ പ്രസ്താവന മാത്രം മതിയായ തെളിവല്ല.
മറ്റൊരു പ്രധാന ചോദ്യം അമേരിക്കയുടെ തുടർനടപടി എന്തായിരിക്കുമെന്നതാണ്. പേർഷ്യൻ ഗൾഫിലെ അമേരിക്കൻ നാവികസാന്നിധ്യം പതിറ്റാണ്ടുകളായി മേഖലയിലെ സൈനിക-സുരക്ഷാ സമവാക്യങ്ങളുടെ പ്രധാന ഘടകമാണ്. ആ സാന്നിധ്യം ദുർബലപ്പെട്ടുവെന്ന ഇറാന്റെ അവകാശവാദം സ്ഥിരീകരിക്കപ്പെട്ടാൽ അത് മേഖലയിലെ സൈനിക തന്ത്രങ്ങളിൽ വലിയ സ്വാധീനം ചെലുത്തിയേക്കാം. മറുവശത്ത്, അമേരിക്ക കൂടുതൽ നാവികശക്തി വിന്യസിക്കുകയോ സൈനിക നടപടികൾ ശക്തമാക്കുകയോ ചെയ്താൽ സംഘർഷം കൂടുതൽ അപകടകരമായ ഘട്ടത്തിലേക്ക് കടക്കാനുള്ള സാധ്യതയും തള്ളിക്കളയാനാവില്ല.
ഈ യുദ്ധത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളിലെ ജനജീവിതത്തെയും ബാധിക്കുമെന്ന ആശങ്ക നിലനിൽക്കുന്നു. ചരക്കുഗതാഗതം, വിമാനസർവീസുകൾ, തൊഴിൽമേഖല, വ്യാപാരനിക്ഷേപങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയിലേക്ക് സംഘർഷം വ്യാപിച്ചാൽ അതിന്റെ പ്രതിഫലനം ഇന്ത്യയിലേക്കും എത്താം. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഹോർമുസിലെ സംഭവവികാസങ്ങൾ ഇന്ത്യയെ സംബന്ധിച്ചും ഏറെ പ്രാധാന്യമുള്ളതാണ്.
ഇതിനിടെ ഇറാന്റെ നാവിക കമാൻഡർ നടത്തിയ പ്രസ്താവനകൾ യുദ്ധകാല വിവരപ്രചാരണത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിലും വിലയിരുത്തേണ്ടതുണ്ട്. സ്വന്തം സൈനികശേഷിയെ ഉയർത്തിക്കാട്ടുകയും എതിരാളിയുടെ ആത്മവിശ്വാസത്തെ ബാധിക്കുകയും ചെയ്യുക എന്നത് യുദ്ധസമയത്ത് വിവിധ രാജ്യങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്ന രീതിയാണ്. കപ്പലുകൾക്ക് സംഭവിച്ച നാശനഷ്ടങ്ങൾ, സൈനിക വിന്യാസത്തിലെ മാറ്റങ്ങൾ, ആക്രമണങ്ങളുടെ കൃത്യമായ വിവരങ്ങൾ എന്നിവ ലഭ്യമാകാതെ ഇറാന്റെ പ്രസ്താവനകളെ സ്ഥിരീകരിക്കപ്പെട്ട സൈനിക വിജയമായി കണക്കാക്കാനാവില്ല.
എങ്കിലും ബെമാനിയുടെ മുന്നറിയിപ്പ് പശ്ചിമേഷ്യയിലെ സംഘർഷം എത്രത്തോളം അപകടകരമായ ദിശയിലേക്ക് നീങ്ങാമെന്നതിന്റെ സൂചനയാണ്. ഒരു വശത്ത് അമേരിക്കയും ഇസ്രയേലും തങ്ങളുടെ സൈനിക ലക്ഷ്യങ്ങളുമായി മുന്നോട്ടുപോകുമ്പോൾ, മറുവശത്ത് ഇറാൻ സ്വന്തം സമുദ്രാതിർത്തികളും തന്ത്രപ്രധാന ജലപാതകളും സംരക്ഷിക്കാൻ ഏതറ്റംവരെയും പോകുമെന്ന നിലപാടിലാണ്. ഈ ഏറ്റുമുട്ടൽ കൂടുതൽ രൂക്ഷമായാൽ അതിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ യുദ്ധത്തിൽ നേരിട്ട് പങ്കെടുക്കുന്ന രാജ്യങ്ങളുടെ അതിർത്തികൾക്കപ്പുറത്തേക്കും വ്യാപിച്ചേക്കാം.
കടലിൽ അമേരിക്കയെ കൂടുതൽ പിന്നോട്ടുതള്ളിയെന്ന ഇറാന്റെ പ്രഖ്യാപനം യാഥാർഥ്യത്തിൽ എത്രത്തോളം പ്രതിഫലിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നതാണ് ഇനി ലോകം ഉറ്റുനോക്കുന്നത്. ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിൽ സൈനിക സമ്മർദം ശക്തമാകുന്നതിനൊപ്പം ലോകത്തിന്റെ എണ്ണവിതരണവും അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാപാരവും വലിയ അനിശ്ചിതത്വത്തിലേക്കാണ് നീങ്ങുന്നത്. അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള ശക്തിപരീക്ഷണം ഇനിയും രൂക്ഷമായാൽ അതിന്റെ ആഘാതം പേർഷ്യൻ ഗൾഫിലെ തിരമാലകളിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങില്ല. ലോകത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക വിപണികളിലും സാധാരണക്കാരുടെ ജീവിതത്തിലും വരെ അത് പ്രതിഫലിച്ചേക്കാം. ഹോർമുസിലെ അടുത്ത നീക്കം ആരുടേതായിരിക്കും, അത് യുദ്ധത്തെ കൂടുതൽ വഷളാക്കുമോ അതോ നയതന്ത്ര ചർച്ചകൾക്ക് വഴിതുറക്കുമോ എന്ന ചോദ്യത്തിനാണ് ഇനി ഉത്തരം ലഭിക്കേണ്ടത്.
