സ്വന്തം രാജ്യത്ത് പട്ടിണിയും പരിവട്ടവും അതിന്റെ മൂർദ്ധന്യാവസ്ഥയിലെത്തി നിൽക്കുമ്പോൾ, അയൽപക്കത്തുള്ളവരുടെ കുതികാൽ വെട്ടാൻ നടക്കുന്നൊരു മനസ്സുണ്ടല്ലോ, അത് പാക്കിസ്ഥാന് മാത്രം സ്വന്തമായിട്ടുള്ള ഒരു പ്രത്യേക സ്വഭാവമാണ്. വീണ്ടും വീണ്ടും ലോകത്തിന് മുന്നിൽ നാറി നാണംകെട്ട്, ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ വേദി കിട്ടുമ്പോഴൊക്കെ കശ്മീർ പാട്ടും പാടി നടക്കാൻ ഇറങ്ങുന്ന പാകിസ്ഥാന് ഇന്ത്യ നൽകിയിരിക്കുന്ന കിടിലൻ മറുപടിയാണ് ഇപ്പോൾ അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ വലിയ ചർച്ചയായിരിക്കുന്നത്.
ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ മനുഷ്യാവകാശ കൗൺസിലിൽ പാകിസ്ഥാന്റെ തൊടുന്യായങ്ങളെയും കള്ളക്കഥകളെയും നമ്മുടെ നയതന്ത്ര ഉദ്യോഗസ്ഥൻ ക്ഷിതിജ് ത്യാഗി പൊളിച്ചടുക്കിയിരിക്കുന്നത് കണ്ടിരിക്കേണ്ട കാഴ്ച തന്നെയായിരുന്നു. സ്വന്തം നാട്ടിലെ പ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിക്കാൻ കഴിവില്ലാത്തവർ, മറ്റുള്ളവരുടെ കാര്യത്തിൽ മൂക്കിൽ കയറി നോക്കാൻ വരുന്ന ആ ഒരു തൊലിക്കട്ടിയെക്കുറിച്ചാണ് ഇപ്പോൾ ലോകം മുഴുവൻ സംസാരിക്കുന്നത്. ഇന്ത്യയുടെ ശക്തമായ മറുപടി ലോക രാജ്യങ്ങളുടെ ശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റിയിരിക്കുകയാണ്.
പാക് അധീന കശ്മീരിൽ കഴിഞ്ഞ ജൂൺ മാസം മുതൽ എത്രയോ സാധാരണക്കാർ വെടിയേറ്റും അല്ലാതെയുമൊക്കെ ദാരുണമായി കൊല്ലപ്പെടുന്നു. ആ പാവങ്ങളുടെ ജീവന് ഒരു വിലയും കൊടുക്കാതെ, അതിനെക്കുറിച്ച് ചോദിക്കുമ്പോൾ ഒരക്ഷരം മിണ്ടാൻ വായ് തുറക്കാത്ത പാകിസ്ഥാൻ സർക്കാരാണ് മനുഷ്യാവകാശത്തെക്കുറിച്ച് ക്ലാസെടുക്കാൻ വരുന്നത്. സ്വന്തം നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ ജനങ്ങൾ നീതിക്കായി തെരുവിൽ ഇറങ്ങുമ്പോൾ അവരെ അടിച്ചമർത്തുന്ന സമീപനമാണ് പാകിസ്ഥാൻ സ്വീകരിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ മനുഷ്യാവകാശത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കാൻ അവർക്ക് യാതൊരു ധാർമ്മിക അവകാശവുമില്ല.
ഭീകരവാദത്തിന് കവചം തീർക്കുന്നതിലും അന്യന്റെ ഭൂമിയിൽ കണ്ണുവെച്ചു നടക്കുന്നതിലും സമയം കളയുന്നതിന് പകരം, സ്വന്തം രാജ്യത്തെ ജനങ്ങൾക്ക് രണ്ടറ്റവും കൂട്ടിമുട്ടിക്കാൻ വല്ല വഴിയും നോക്കാനാണ് പാകിസ്ഥാൻ ഇനിയെങ്കിലും തയ്യാറാകേണ്ടത്. അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ നിന്ന് വാങ്ങിക്കൂട്ടുന്ന കടങ്ങളും വായ്പകളും കൊണ്ട് മാത്രം ജീവിക്കുന്ന ഒരു രാജ്യത്തിന് ഇത്തരം നാടകങ്ങൾ കൊണ്ട് എത്രനാൾ പിടിച്ചുനിൽക്കാൻ കഴിയും. കിട്ടുന്ന കാശെല്ലാം തീവ്രവാദ ക്യാമ്പുകൾക്കും വ്യാജ പ്രചാരണങ്ങൾക്കും വേണ്ടി എറിഞ്ഞുകൊടുക്കുമ്പോൾ, സ്വന്തം നാട്ടിലെ ജനങ്ങൾ പട്ടിണി കിടന്നു മരിക്കുന്നത് പാകിസ്ഥാൻ ഭരണാധികാരികൾ കണ്ടില്ലെന്ന് നടിക്കുകയാണ്. ഐഎംഎഫിന്റെ വായ്പാ നിബന്ധനകൾ പോലും പാലിക്കാൻ കഴിയാത്ത അവസ്ഥയിലാണ് അവരുടെ സമ്പദ് വ്യവസ്ഥ.
അതുപോലെ തന്നെയാണ് സിന്ധു നദീജല കരാറുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പാകിസ്ഥാന്റെ കരച്ചിലുകളും. ഇന്ത്യ ഈ കരാർ സസ്പെൻഡ് ചെയ്തതുമുതൽ ഉറക്കംകെട്ടിരിക്കുകയാണ് പാകിസ്ഥാൻ നേതാക്കൾ. എവിടെയെങ്കിലും തൊട്ടതെല്ലാം കുഴപ്പത്തിലാക്കുന്ന ഇവർ, ഇന്ത്യയുടെ നിയമപരമായ തീരുമാനങ്ങളെയും നടപടികളെയും ചോദ്യം ചെയ്യാൻ നിൽക്കുന്നത് കണ്ട് കഷ്ടം തോന്നുന്നു. സ്വന്തം കർഷകർക്ക് വെള്ളം കൊടുക്കാൻ കഴിയാത്തവരാണ് ഇന്ത്യയുടെ ജലനയത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നത്. ജലവിഭവങ്ങൾ പോലും ശരിയായി കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ കഴിയാത്ത ഭരണകൂടമാണ് പാകിസ്ഥാനിലേത്.
സ്വന്തം രാജ്യത്ത് വൈദ്യുതിയും വെള്ളവും ഇല്ലാതെ ജനങ്ങൾ വലയുമ്പോൾ, അതിനെയെല്ലാം അവഗണിച്ച് കശ്മീർ രാഗം പാടാനാണ് ഇവർക്ക് കൂടുതൽ താല്പര്യം. ഇന്ത്യയുടെ ആഭ്യന്തര കാര്യങ്ങളിൽ മൂക്കിൽ കയറാൻ ഒഐസി അതായത് ഓർഗനൈസേഷൻ ഓഫ് ഇസ്ലാമിക് കോർപ്പറേഷനും കൂട്ടുപിടിച്ചുകൊണ്ട് നടത്തുന്ന ഈ കുതന്ത്രങ്ങൾക്കൊന്നും ഒരിടത്തും വിലപ്പോവില്ലെന്ന് പാകിസ്ഥാൻ ഇനിയെങ്കിലും മനസ്സിലാക്കണം. ഒഐസിയെ പോലുള്ള വേദികളെ ദുരുപയോഗം ചെയ്യുന്നത് ആ സംഘടനയുടെ തന്നെ വിശ്വാസ്യതയെ ബാധിക്കുമെന്ന് ലോകം തിരിച്ചറിയുന്നു.
ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ പൊതുസഭയുടെ സമ്മേളനങ്ങളുടെ ഭാഗമായി നടന്ന ഒഐസി കോൺടാക്റ്റ് ഗ്രൂപ്പ് യോഗത്തിൽ ജമ്മു കശ്മീരിനെക്കുറിച്ച് വീണ്ടും കണ്ണീർ ഒഴുക്കാൻ പാകിസ്ഥാൻ ഉപപ്രധാനമന്ത്രിയും വിദേശകാര്യ മന്ത്രിയുമായ ഇഷാഖ് ദാർ നടത്തിയ ശ്രമങ്ങളെ ഇന്ത്യ അടിമുടി തള്ളിക്കളഞ്ഞു. കശ്മീർ ഇന്ത്യയുടെ ആഭ്യന്തര വിഷയമാണെന്നും അതിൽ പുറത്തുനിന്നുള്ള ഇടപെടൽ അനുവദിക്കില്ലെന്നും ഇന്ത്യ വ്യക്തമാക്കി. ലോകത്തിന്റെ മുന്നിൽ വീണ്ടും ഒറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുകയാണ് പാകിസ്ഥാൻ.
ജമ്മു കശ്മീരിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഈ പരാമർശങ്ങൾ തികഞ്ഞ വസ്തുതാവിരുദ്ധവും അങ്ങേയറ്റം അനാവശവുമാണ്. ഇന്ത്യയുടെ ആഭ്യന്തര കാര്യങ്ങളിൽ അഭിപ്രായം പറയാൻ ഒഐസിക്ക് യാതൊരുവിധ അധികാരവുമില്ലെന്ന് നമ്മുടെ വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയം വളരെ വ്യക്തമായി മുഖത്തടിച്ചതുപോലെ മറുപടി നൽകിയിട്ടുണ്ട്. ജമ്മു കശ്മീരും ലഡാക്കും എന്നും ഇന്ത്യയുടെ അവിഭാജ്യ ഘടകങ്ങൾ മാത്രമാണ്, അതിൽ ഒരു തർക്കത്തിനും ഇടമില്ല. അവിടെ എന്തൊക്കെ തീരുമാനിക്കണം എന്തൊക്കെ വേണ്ട എന്ന് തീരുമാനിക്കാൻ ആരുടെയും ഔദാര്യം ഇന്ത്യയ്ക്ക് ആവശ്യമില്ല.
രാഷ്ട്രീയ പ്രേരിതമായ കുപ്രചാരണങ്ങൾക്ക് ഒഐസി നിരന്തരം വേദി ഒരുക്കുന്നത് ആ സംഘടനയുടെ വിശ്വാസ്യതയെയാണ് കുഴിച്ചുമൂടുന്നത് എന്ന് അവർ ഓർക്കണം. ഇന്ത്യയുടെ പരമാധികാരത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്ന ഒരു നീക്കവും അംഗീകരിക്കില്ലെന്ന് ഇന്ത്യ ആവർത്തിച്ച് വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഭീകരവാദത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്ന രാജ്യത്തിന്റെ വാക്കുകൾക്ക് ലോകത്ത് വിലയില്ല.
അസർബൈജാൻ, പാകിസ്ഥാൻ, തുർക്കി, സൗദി അറേബ്യ, നൈജർ തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങൾ അടങ്ങിയ ഈ കോൺടാക്റ്റ് ഗ്രൂപ്പ് ഒത്തുകൂടി കശ്മീർ ജനതയുടെ ആത്മനിർണ്ണയാവകാശത്തെക്കുറിച്ചൊക്കെ സംസാരിക്കുന്നത് കേട്ടാൽ തോന്നും ഇവർക്ക് ലോകത്ത് വേറെ പണിയൊന്നുമില്ലെന്ന്. പാകിസ്ഥാൻ നടത്തുന്ന ഈ വ്യാജ പ്രചാരണങ്ങൾക്ക് വേദി നൽകുന്നതിന് പകരം, ഭീകരവാദത്തെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്ന ആ രാജ്യത്തെ ഉപദേശിക്കുകയാണ് ഒഐസി ചെയ്യേണ്ടിയിരുന്നതെന്ന് ഇന്ത്യ തുറന്നടിച്ചു. സ്വന്തം രാജ്യങ്ങളിലെ പ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിക്കാതെ മറ്റുള്ളവരെ ഉപദേശിക്കാൻ ഇറങ്ങുന്നതിന്റെ അപഹാസ്യത ലോകം കാണുന്നു.
ലോകമെമ്പാടും ഭീകരവാദത്തിന് ചൂട്ടുപിടിക്കുന്നതിൽ പേരെടുത്ത പാകിസ്ഥാൻ, തങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്ന് അതിർത്തി കടന്ന് വരുന്ന ഭീകരവാദ ഭീഷണികൾ തടയാൻ ആദ്യം വല്ലതും ചെയ്യട്ടെ. ഇന്ത്യ എടുത്ത ചരിത്രപരമായ തീരുമാനങ്ങൾ പിൻവലിക്കണമെന്നും, രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരെ മോചിപ്പിക്കണമെന്നും അന്താരാഷ്ട്ര നിരീക്ഷകർക്ക് പ്രവേശനം നൽകണമെന്നുമൊക്കെയുള്ള ഇഷാഖ് ദാറിന്റെ വിലാപങ്ങൾ കേട്ട് ഇന്ത്യയുടെ വിദേശകാര്യ വകുപ്പ് ചിരിച്ചു തള്ളുകയേ ഉള്ളൂ. കശ്മീരിൽ വികസനവും സമാധാനവും കൊണ്ടുവന്ന ആർട്ടിക്കിൾ മുന്നൂറ്റി എഴുപത് റദ്ദാക്കിയ നടപടി തിരുത്താനാകാത്ത ചരിത്രമാണ്.
സ്വന്തം രാജ്യത്തെ തീവ്രവാദികളെയും കൊടുംപാപികളെയും നിയന്ത്രിക്കാൻ വകയില്ലാത്തവരാണ് ഇന്ത്യയുടെ നിയമവ്യവസ്ഥയെയും ഭരണഘടനയെയും കുറിച്ച് വാചകമടിക്കാൻ വരുന്നത്. സ്വന്തം രാജ്യത്തെ പൗരന്മാരുടെ സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കാനോ സാമ്പത്തിക തകർച്ചയിൽ നിന്ന് കരകയറ്റാനോ കഴിയാതെ, വെറുതെ അന്താരാഷ്ട്ര വേദികളിൽ ചെന്ന് അപഹാസ്യരാകുന്നത് പാകിസ്ഥാന്റെ ഒരു സ്ഥിരം വിനോദമായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്. ഇന്ത്യയാകട്ടെ സ്വന്തം വികസന പാതയിൽ അതിവേഗം മുന്നോട്ട് കുതിക്കുകയാണ്, ലോകം അത്ഭുതത്തോടെ നോക്കുന്നു.
ചന്ദ്രനിലും സൂര്യനിലും ശാസ്ത്രീയ മുന്നേറ്റങ്ങൾ നടത്തി ലോകത്തിന്റെ നെറുകയിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ, തൊട്ടടുത്ത കിടക്കുന്ന അയൽപക്കം കല്ലുകടിയുണ്ടാക്കാൻ നോക്കുന്നത് കണ്ട് ഇന്ത്യക്കാർക്ക് പുച്ഛം മാത്രമേ തോന്നുകയുള്ളൂ. ആഗോള ഭൂപടത്തിൽ ഇന്ത്യ സാങ്കേതികവിദ്യയിലും ശാസ്ത്രീയ മുന്നേറ്റങ്ങളിലും പുതിയ ചരിത്രങ്ങൾ രചിക്കുമ്പോൾ, പാകിസ്ഥാൻ ഇന്നും പഴയ തോക്കുകളുടെയും ഭീകരവാദത്തിന്റെയും കറുത്ത ഓർമ്മകളിൽ തളക്കപ്പെട്ടിരിക്കുകയാണ്. ഇന്ത്യ ഡിജിറ്റൽ വിപ്ലവവും ബഹിരാകാശ നേട്ടങ്ങളും കൊയ്യുമ്പോൾ പാകിസ്ഥാൻ വായ്പയ്ക്കായി ക്യൂ നിൽക്കുകയാണ്, ഇതാണ് രണ്ടു രാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം.
ഭീകരവാദത്തിന്റെ ഫാക്ടറിയായി മാറി സ്വന്തം രാജ്യത്തെ ജനങ്ങളെ ദുരിതക്കയത്തിലേക്ക് തള്ളിയിട്ടിരിക്കുന്ന പാകിസ്ഥാൻ ഭരണാധികാരികൾ, ഇത്തരം വ്യാമോഹങ്ങളും കുപ്രചാരണങ്ങളും അവസാനിപ്പിച്ച് സ്വന്തം രാജ്യത്തിന്റെ ശോചനീയാവസ്ഥ മാറ്റാൻ ശ്രദ്ധിക്കുന്നതാണ് നല്ലത്. വായ്പ എടുത്ത് നാട് നടത്തുന്നവർ മറ്റുള്ളവരുടെ കാര്യത്തിൽ ഇടപെടാൻ നിൽക്കുമ്പോൾ അത് അന്താരാഷ്ട്ര വേദികളിൽ സ്വന്തം രാജ്യത്തിന് എത്രത്തോളം നാണക്കേടാണ് ഉണ്ടാക്കുന്നതെന്ന് അവർ എപ്പോഴെങ്കിലും ചിന്തിച്ചിട്ടുണ്ടോ. ജനങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാന ആവശ്യങ്ങൾ പോലും നിറവേറ്റാൻ കഴിയാത്ത ഭരണമാണ് അവിടെയുള്ളത്.
എന്തായാലും ഇന്ത്യ നൽകിയ ഈ ചുട്ടമറുപടിയിലൂടെ പാകിസ്ഥാന്റെ എല്ലാ അന്താരാഷ്ട്ര നാടകങ്ങളും വെള്ളത്തിലായിരിക്കുകയാണ്. സ്വന്തം കാര്യം നോക്കാൻ ഗതിയില്ലാത്തവർ ലോകകാര്യം നിയന്ത്രിക്കാൻ ഇറങ്ങുന്ന ഈ കോമാളിത്തരം ഇനിയെങ്കിലും അവർ അവസാനിപ്പിക്കുമെന്നാണ് ലോകം പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്. ഭാരതത്തിന്റെ മുന്നേറ്റത്തെ തടയാൻ ഒരു ശക്തിക്കും ആവില്ലെന്ന് അടിവരയിട്ടു പറയുന്നതാണ് ഈ നയതന്ത്ര വിജയം. ഇന്ത്യയുടെ ശബ്ദം ഇന്ന് ലോകം ശ്രദ്ധിക്കുന്നു, പാകിസ്ഥാന്റെ ശബ്ദം അവഗണിക്കപ്പെടുന്നു.
എല്ലാത്തരത്തിലും പാകിസ്ഥാന്റെ പൊള്ളയായ വാദങ്ങൾ പൊളിച്ചടുക്കിക്കൊണ്ട് ഇന്ത്യ തന്റെ ശക്തമായ നിലപാട് അന്താരാഷ്ട്ര വേദികളിൽ ഒരിക്കൽക്കൂടി ഉറപ്പിച്ച് പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുകയാണ്. ഇത്തരം തന്ത്രങ്ങളിലൂടെ ഇന്ത്യയെ തളർത്താം എന്ന് കരുതുന്നത് വെറും വ്യാമോഹം മാത്രമാണ്. ഈ യാഥാർത്ഥ്യം പാകിസ്ഥാൻ ഭരണാധികാരികൾ എത്രയും പെട്ടെന്ന് തിരിച്ചറിയുന്നത് തന്നെയാണ് അവരുടെ രാജ്യത്തിനും അവിടുത്തെ സാധാരണക്കാരായ ജനങ്ങൾക്കും നല്ലത്. ഇന്ത്യയുടെ ആഭ്യന്തര കാര്യങ്ങളിൽ ഇടപെടാൻ ശ്രമിക്കുന്നതിലൂടെ അവർ സ്വയം ഒറ്റപ്പെടുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്.
അന്താരാഷ്ട്ര വേദികളിലെ ഇത്തരം വിലകുറഞ്ഞ നാടകങ്ങൾ അവസാനിപ്പിച്ച് സ്വന്തം രാജ്യത്തെ ജനങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി പ്രവർത്തിക്കാൻ അവർ തയ്യാറാകണം. അല്ലാത്തപക്ഷം ലോകത്തിന്റെ മുന്നിൽ കൂടുതൽ പരിഹാസ്യരാകാൻ മാത്രമായിരിക്കും അവരുടെ വിധി. ഇന്ത്യയുടെ നയതന്ത്ര ശക്തി കൂടുതൽ ഉയരുമ്പോൾ പാകിസ്ഥാന്റെ ഒറ്റപ്പെടൽ കൂടുതൽ പ്രകടമാകുന്നു, ഇതാണ് ഇന്നത്തെ യാഥാർത്ഥ്യം.
പാകിസ്ഥാന്റെ സാമ്പത്തിക തകർച്ച ഇന്ന് ലോക ബാങ്കിന്റെ റിപ്പോർട്ടുകളിൽ പോലും നിറഞ്ഞു നിൽക്കുകയാണ്. പണപ്പെരുപ്പം കുതിച്ചുയരുമ്പോൾ സാധാരണക്കാരന്റെ ജീവിതം ദുസ്സഹമായിരിക്കുന്നു. വൈദ്യുതി നിരക്ക് കൂട്ടുമ്പോൾ ജനങ്ങൾ തെരുവിൽ പ്രതിഷേധിക്കുന്നു. എന്നിട്ടും ഭരണാധികാരികൾ പ്രതിരോധ ബജറ്റും തീവ്രവാദ ഫണ്ടിംഗും കൂട്ടുകയാണ്. ഈ ഇരട്ടത്താപ്പ് ലോകം കാണുന്നുണ്ട്.
ബലൂചിസ്ഥാനിലും ഖൈബർ പഖ്തൂൺഖ്വയിലും നടക്കുന്ന മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങളെക്കുറിച്ച് പാകിസ്ഥാൻ മൗനം പാലിക്കുന്നു. അവിടെ കാണാതാകുന്നവരുടെ എണ്ണം ദിനംപ്രതി വർദ്ധിക്കുന്നു. മാധ്യമ സ്വാതന്ത്ര്യം അടിച്ചമർത്തപ്പെടുന്നു. എന്നിട്ടും ഇന്ത്യയെ പഠിപ്പിക്കാൻ വരുന്നതിന്റെ വിരോധാഭാസം ലോകം തിരിച്ചറിയുന്നു. സ്വന്തം വീട് വൃത്തിയാക്കാതെ അയൽവീടിനെ കുറ്റം പറയുന്ന അവസ്ഥയാണിത്.
ജി ട്വന്റി പോലുള്ള വേദികളിൽ ഇന്ത്യ ലോക നേതൃത്വം വഹിക്കുമ്പോൾ പാകിസ്ഥാൻ വായ്പയ്ക്കായി യാചിക്കുന്നു. ഇന്ത്യയുടെ യുപിഐ സംവിധാനം ലോകം മാതൃകയാക്കുമ്പോൾ പാകിസ്ഥാന്റെ ബാങ്കിംഗ് സംവിധാനം തകരുന്നു. ഇന്ത്യയുടെ സ്റ്റാർട്ടപ്പ് വിപ്ലവം ലോകത്തെ ആകർഷിക്കുമ്പോൾ പാകിസ്ഥാനിൽ നിന്ന് യുവാക്കൾ രാജ്യം വിട്ടു പോകുന്നു. ഈ വികസന വിടവ് ഓരോ ദിവസവും വർദ്ധിക്കുന്നു.
കശ്മീരിലെ ഇന്നത്തെ യാഥാർത്ഥ്യം പാകിസ്ഥാൻ പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് തികച്ചും വ്യത്യസ്തമാണ്. അവിടെ ടൂറിസം റെക്കോർഡുകൾ ഭേദിക്കുന്നു. യുവാക്കൾക്ക് തൊഴിൽ ലഭിക്കുന്നു. അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുന്നു. ജനാധിപത്യ പ്രക്രിയ ശക്തിപ്പെടുന്നു. എന്നിട്ടും പഴയ കള്ളക്കഥകൾ ആവർത്തിക്കുന്നത് പാകിസ്ഥാന്റെ നിരാശയെയാണ് കാണിക്കുന്നത്.
ഇന്ത്യയുടെ വിദേശനയം ഇന്ന് തന്ത്രപരമായ സ്വയംഭരണത്തിലാണ് അധിഷ്ഠിതമായിരിക്കുന്നത്. ഒരു രാജ്യത്തിന്റെയും സമ്മർദ്ദത്തിന് വഴങ്ങാതെ ദേശീയ താൽപ്പര്യം സംരക്ഷിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒഐസിയുടെ പോലുള്ള സമ്മർദ്ദ തന്ത്രങ്ങൾ ഇന്ത്യയിൽ ഏശില്ല.
