ലോക സാമ്പത്തിക രംഗത്തെ കഴിഞ്ഞ അരനൂറ്റാണ്ടുകാലം ഏകാധിപത്യത്തോടെ ഭരിച്ച അമേരിക്കൻ ഡോളറിന്റെ ആധിപത്യത്തിന് അടിത്തറയിളകുന്നു. സാമ്പത്തിക ലോകത്ത് വലിയൊരു ഭൂകമ്പത്തിന് തിരികൊളുത്തിക്കൊണ്ട് ഗൾഫ് മേഖലയിൽ നിന്ന് ആഗോള ശക്തിസമവാക്യങ്ങളെ മാറ്റിമറിക്കുന്ന പുതിയ നീക്കങ്ങൾ അണിയറയിൽ പൂർത്തിയായിക്കഴിഞ്ഞു. എൺപതുകളുടെ ആരംഭം മുതൽ ലോകരാജ്യങ്ങൾക്കിടയിൽ ക്രൂഡ് ഓയിൽ വ്യാപാരം നടത്തണമെങ്കിൽ അമേരിക്കൻ ഡോളർ മാത്രം ഉപയോഗിക്കണമെന്ന സാമ്പത്തിക നിബന്ധന നിലനിന്നിരുന്നു. ‘പെട്രോഡോളർ’ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സാമ്പത്തിക പ്രതിഭാസമാണ് അമേരിക്കയെ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ശക്തമായ കറൻസിയുടെയും സൈനിക ശക്തിയുടെയും ഉടമകളാക്കി മാറ്റിയത്. എന്നാൽ, അന്താരാഷ്ട്ര നയതന്ത്രത്തിലും സാമ്പത്തിക മാതൃകകളിലും ചൈനയും ഗൾഫ് രാഷ്ട്രങ്ങളും ചേർന്ന് കൊണ്ടുവന്ന പുതിയ നീക്കങ്ങൾ അമേരിക്കൻ ആധിപത്യത്തിന് വൻ തിരിച്ചടിയായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്. റോയിട്ടേഴ്സ്, റഷ്യ ടുഡേ തുടങ്ങിയ പ്രമുഖ അന്താരാഷ്ട്ര മാധ്യമങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തതുപോലെ, ലോക സമുദ്രവ്യാപാരത്തെയും ഇന്ധന വിപണിയെയും റീ-സെറ്റ് ചെയ്യുന്ന പുതിയൊരു ചരിത്രസന്ധിയിലാണ് നാം ഇന്ന് നിൽക്കുന്നത്.
1970-കളിൽ അന്നത്തെ അമേരിക്കൻ ഭരണകൂടവും സൗദി അറേബ്യയും തമ്മിലുണ്ടാക്കിയ ചരിത്രപരമായ കരാറാണ് പെട്രോഡോളറിന്റെ ജനനത്തിന് വഴിതുറന്നത്. സൗദി അറേബ്യയുടെ എണ്ണ വ്യാപാരം പൂർണ്ണമായും ഡോളറിൽ മാത്രം നടത്തുമെന്നും, പകരമായി സൗദിയുടെ സുരക്ഷയും സൈനിക സഹായവും അമേരിക്ക ഉറപ്പുനൽകാമെന്നുമായിരുന്നു ആ കരാർ. ഇതോടെ ലോകത്തിലെ എല്ലാ രാജ്യങ്ങളും എണ്ണ വാങ്ങുന്നതിനായി തങ്ങളുടെ കേന്ദ്ര ബാങ്കുകളിൽ അമേരിക്കൻ ഡോളർ കരുതൽ ശേഖരമായി സൂക്ഷിക്കാൻ നിർബന്ധിതരായി. ഈ സംവിധാനം അമേരിക്കയ്ക്ക് ലോക സാമ്പത്തിക മേഖലയ്ക്ക് മേൽ നൽകിയ സ്വാധീനം ചെറുതല്ലായിരുന്നു. എന്നാൽ 2024 ജൂണിൽ ഈ 50 വർഷത്തെ ഡോളർ അധിഷ്ഠിത കരാറിന്റെ കാലാവധി അവസാനിച്ചതോടെ, സൗദി അറേബ്യ കരാർ പുതുക്കാതിരിക്കാനും പകരം ബഹു-കറൻസി വ്യാപാര രീതിയിലേക്ക് മാറാനും തീരുമാനിച്ചു. ഇത് ലോകമെമ്പാടുമുള്ള പ്രമുഖ മാധ്യമങ്ങൾ വലിയ സാമ്പത്തിക സംഭവവികാസമായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.
അമേരിക്കൻ ആധിപത്യത്തിന് കടുത്ത വെല്ലുവിളി ഉയർത്തിക്കൊണ്ട് ചൈനയും ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളും തമ്മിൽ രൂപീകരിച്ച പുതിയ പങ്കാളിത്തമാണ് സാമ്പത്തിക ലോകത്തെ ഇപ്പോൾ ഞെട്ടിച്ചിരിക്കുന്നത്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ എണ്ണ ഇറക്കുമതിക്കാരായ ചൈന, സൗദി അറേബ്യ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് ക്രൂഡ് ഓയിൽ വാങ്ങുമ്പോൾ ഡോളറിന് പകരം തങ്ങളുടെ സ്വന്തം കറൻസിയായ ‘യുവാൻ’ നൽകുന്ന രീതി വ്യാപകമാക്കിക്കഴിഞ്ഞു. സാമ്പത്തിക വിദഗ്ദ്ധർ ഇതിനെ ‘പെട്രോയുവാൻ’ എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. സൗദി അറേബ്യ, യുഎഇ തുടങ്ങിയ വികസിത ഗൾഫ് രാഷ്ട്രങ്ങൾ ചൈനയുമായും റഷ്യയുമായും മറ്റ് ബ്രിക്സ് രാജ്യങ്ങളുമായും ചേർന്ന് പ്രാദേശിക കറൻസികളിൽ വ്യാപാരം നടത്താൻ തുടങ്ങിയതോടെ അമേരിക്കൻ ഡോളറിന്റെ വിപണി മൂല്യത്തിനും പ്രാധാന്യത്തിനും വലിയ ഇടിവാണ് നേരിടുന്നത്.അമേരിക്ക നടപ്പിലാക്കുന്ന സാമ്പത്തിക ഉപരോധങ്ങളെയും രാഷ്ട്രീയ സമ്മർദ്ദങ്ങളെയും ഭയന്ന് ലോക രാഷ്ട്രങ്ങൾ ഡോളർ അധിഷ്ഠിത സാമ്പത്തിക വ്യവസ്ഥയിൽ നിന്ന് പിന്മാറുന്ന ഭൗമരാഷ്ട്രീയ നീക്കമാണ് ഇതിലൂടെ പ്രകടമാകുന്നത്. ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങൾ തങ്ങളുടെ വ്യാപാര പങ്കാളിത്തം വൈവിധ്യവത്കരിക്കുകയും, ചൈനീസ് വിപണിയുമായി കൂടുതൽ അടുത്ത ബന്ധം സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് വഴി അമേരിക്കയ്ക്ക് തങ്ങളുടെ പരമ്പരാഗത സ്വാധീനമേഖല നഷ്ടപ്പെടുകയാണ്. ഡോളറിലുള്ള എണ്ണ വ്യാപാരത്തിന്റെ വ്യാപ്തി കുറയുന്നത് അമേരിക്കൻ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിൽ കടുത്ത പണപ്പെരുപ്പത്തിനും ആഭ്യന്തര കടപ്രതിസന്ധിക്കും കാരണമായേക്കുമെന്ന് സാമ്പത്തിക വിശകലന വിദഗ്ദ്ധർ താക്കീത് നൽകുന്നു. പെട്രോയുവാന്റെ വരവോടെ ആഗോള സാമ്പത്തിക മേഖലയിലെ അമേരിക്കൻ ഏകധ്രുവ ഭരണം അവസാനിക്കുകയും ചൈനയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഒരു പുതിയ സാമ്പത്തിക അച്ചുതണ്ട് നിലവിൽ വരികയും ചെയ്യുകയാണ്.
വർഷങ്ങളായി ആഗോള വാണിജ്യ വിപണിയിൽ അമേരിക്കൻ സാമ്രാജ്യം കെട്ടിപ്പടുത്ത സാമ്പത്തിക കവചത്തെ തകർത്തെറിഞ്ഞുകൊണ്ട് ഗൾഫ് രാഷ്ട്രങ്ങളും ചൈനയും ചേർന്ന് മാറ്റിയെഴുതുന്ന ഈ ചരിത്രം, ലോകത്തിന്റെ ഭാവി എങ്ങോട്ടാണെന്ന കൃത്യമായ സൂചനയാണ് നൽകുന്നത്. ഡോളറിന്റെ ആധിപത്യം എന്നെന്നേക്കുമായി അവസാനിക്കുകയും, പെട്രോയുവാൻ സാമ്പത്തിക ലോകത്ത് പുതിയ ശക്തിയായി മാറുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ, അമേരിക്കയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ആഗോള വ്യവസ്ഥ വലിയ പ്രതിസന്ധിയിലേക്കാണ് നീങ്ങുന്നത്. ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും നിർണ്ണായകമായ ഒരു സാമ്പത്തിക വിപ്ലവത്തിനാണ് ലോകം സാക്ഷ്യം വഹിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നത്.
