പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ രാഷ്ട്രീയ ഭൂപടം കഴിഞ്ഞ പതിനഞ്ച് വർഷമായി ഒരു പേരിനെയും ഒരു പാർട്ടിയെയും ചുറ്റിപ്പറ്റിയാണ് സഞ്ചരിച്ചിരുന്നത് – മമത ബാനർജിയും തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസും. ഇടതുമുന്നണിയുടെ മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ടിലേറെ നീണ്ട ഭരണത്തിന് വിരാമമിട്ട് 2011-ൽ അധികാരത്തിലെത്തിയ മമത ബാനർജി ബംഗാളിന്റെ രാഷ്ട്രീയത്തെ പൂർണമായും മാറ്റിമറിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ ഇപ്പോൾ, അധികാരനഷ്ടത്തിന്റെ ആഘാതത്തിൽ തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രതിസന്ധിയിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്നത്.
പാർട്ടിക്കുള്ളിലെ അതൃപ്തി പരസ്യമായി പുറത്തുവരുന്നു. നേതാക്കൾ കൂട്ടത്തോടെ രാജിവെക്കുന്നു. എംഎൽഎമാർ തമ്മിൽ ഭിന്നത രൂക്ഷമാകുന്നു. ചിലർ ബിജെപിയുമായി അടുക്കുന്നുവെന്ന ആരോപണങ്ങൾ ഉയരുന്നു. ഇതെല്ലാം ചേർന്ന് ഒരുകാലത്ത് അജയ്യമായി കരുതപ്പെട്ടിരുന്ന തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് ഇന്ന് നിലനിൽപ്പിനായുള്ള പോരാട്ടത്തിലാണ് എന്ന വിലയിരുത്തലാണ് രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകർ നടത്തുന്നത്.
പ്രതിസന്ധിയുടെ ഏറ്റവും വ്യക്തമായ സൂചനയായി മാറിയത് പ്രമുഖ ടിഎംസി എംപിയായ കകോലി ഘോഷ് ദസ്തിദാറിന്റെ രാജിയായിരുന്നു. പാർട്ടിയിലെ എല്ലാ ഔദ്യോഗിക സ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നും അവർ പിന്മാറിയെങ്കിലും പാർട്ടി വിടില്ലെന്ന് വ്യക്തമാക്കി. എന്നാൽ അതിനുശേഷം നടന്ന സംഭവവികാസങ്ങൾ അഭ്യൂഹങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ കരുത്ത് പകർന്നു. ബിജെപി നേതാവും നിലവിലെ ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രിയുമായ സുവേന്ദു അധികാരിയുമായി അവർ പങ്കെടുത്ത യോഗം രാഷ്ട്രീയ വൃത്തങ്ങളിൽ വലിയ ചർച്ചയായി. നാദിയ, നോർത്ത് 24 പർഗാനാസ്, ഹൂഗ്ലി ജില്ലകളിൽ നിന്നുള്ള ആറ് ടിഎംസി എംഎൽഎമാരും ആ യോഗത്തിൽ പങ്കെടുത്തുവെന്ന റിപ്പോർട്ടുകൾ പുറത്തുവന്നതോടെ പാർട്ടിക്കുള്ളിലെ അസ്വസ്ഥത കൂടുതൽ വ്യക്തമായി.
ഇത് ഒറ്റപ്പെട്ട സംഭവമല്ല. മുൻ രാജ്യസഭാ എംപി ശാന്തനു സെൻ, പാർട്ടിയുടെ പ്രമുഖ വക്താവായ അരൂപ് ചക്രവർത്തി, മുൻ എംഎൽഎയും സംവിധായകനുമായ രാജ് ചക്രവർത്തി, ക്രിക്കറ്റ് താരവും രാഷ്ട്രീയ നേതാവുമായ മനോജ് തിവാരി, അസം ഘടകത്തിന്റെ മുൻ അധ്യക്ഷൻ അഭിജിത് മജുംദാർ തുടങ്ങി നിരവധി പ്രമുഖർ പാർട്ടി സ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്ന് പിന്മാറിയിട്ടുണ്ട്. ഇതോടൊപ്പം, വിവിധ മുനിസിപ്പൽ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ നിന്നായി നൂറിലധികം കൗൺസിലർമാർ ടിഎംസി വിട്ടുപോയതായും റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്.
പ്രശ്നത്തിന്റെ ആഴം വ്യക്തമാക്കുന്ന മറ്റൊരു സംഭവം മമത ബാനർജിയുടെ വസതിയിൽ നടന്ന എംഎൽഎമാരുടെ യോഗമായിരുന്നു. പുതുതായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട 80 എംഎൽഎമാരിൽ വെറും 20 പേർ മാത്രമാണ് യോഗത്തിൽ പങ്കെടുത്തത്. 60 പേരുടെ അഭാവം രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകരെ അമ്പരപ്പിച്ചു. ഔദ്യോഗിക വിശദീകരണം പ്രതിഷേധ പരിപാടികളിലായിരുന്നുവെന്നാണ്. എന്നാൽ ഇത്രയും വലിയ അസാന്നിധ്യം പാർട്ടിക്കുള്ളിലെ ഗുരുതരമായ അസ്വസ്ഥതയുടെ പ്രതിഫലനമാണെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ.
ഇതിനിടെ, മമത ബാനർജിയുടെ അനന്തരവനും പാർട്ടിയുടെ ദേശീയ ജനറൽ സെക്രട്ടറിയുമായ അഭിഷേക് ബാനർജിക്കെതിരായ പ്രതിഷേധവും ആക്രമണവും പാർട്ടിക്കുള്ളിലെ ഭിന്നതകൾ കൂടുതൽ തുറന്നുകാട്ടി. വോട്ടെടുപ്പിന് ശേഷമുള്ള അക്രമത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ട ഒരാളുടെ കുടുംബത്തെ സന്ദർശിക്കവെയാണ് ജനക്കൂട്ടം അഭിഷേകിനെതിരെ പ്രതിഷേധിച്ചത്. കല്ലുകളും മുട്ടകളും ചെരിപ്പുകളും എറിഞ്ഞായിരുന്നു പ്രതിഷേധം. എന്നാൽ ഈ സംഭവത്തെ അപലപിച്ച് പാർട്ടിയിലെ ഭൂരിഭാഗം നേതാക്കളും രംഗത്തെത്തിയില്ല. ഇത് പോലും ആഭ്യന്തര അസ്വസ്ഥതയുടെ സൂചനയായി രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകർ കാണുന്നു.
ടിഎംസിയിലെ പ്രതിസന്ധിയുടെ കേന്ദ്രബിന്ദുവായി മാറിയിരിക്കുന്നത് പ്രതിപക്ഷ നേതാവിന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പാണ്. പശ്ചിമ ബംഗാൾ നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി ശോഭന്ദേബ് ചതോപാധ്യായയെ തിരഞ്ഞെടുത്തതിനെതിരെ പാർട്ടിക്കുള്ളിൽ തന്നെ പ്രതിഷേധം ഉയർന്നു. എംഎൽഎമാരായ ഋതബ്രത ബാനർജിയും സന്ദീപൻ സാഹയും തെരഞ്ഞെടുപ്പ് നടപടികളിലെ ഒപ്പുകളുടെ ആധികാരികത ചോദ്യം ചെയ്തു. ഇതോടെ “സൈൻഗേറ്റ്” എന്ന പേരിൽ പുതിയ വിവാദം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു.
സംഭവം അത്രമേൽ ഗൗരവതരമായതിനാൽ പശ്ചിമ ബംഗാൾ സിഐഡി അന്വേഷണം ആരംഭിച്ചു. പിന്നീട് പാർട്ടി വിരുദ്ധ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ പേരിൽ ഇരുവരെയും ടിഎംസി സസ്പെൻഡ് ചെയ്തു. എന്നാൽ പ്രശ്നം അതോടെ അവസാനിച്ചില്ല. പുറത്താക്കപ്പെട്ട എംഎൽഎമാരുമായി അമ്പതോളം ടിഎംസി എംഎൽഎമാർക്ക് ബന്ധമുണ്ടെന്ന റിപ്പോർട്ടുകൾ പുറത്തുവന്നു. ഇത് ടിഎംസിയിലെ വിഭാഗീയത എത്രത്തോളം വ്യാപിച്ചിരിക്കുകയാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു.
തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പരാജയത്തിന് ശേഷം പാർട്ടിക്കുള്ളിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വിമർശനം നേരിടുന്നത് മമത ബാനർജിയല്ല, മറിച്ച് അഭിഷേക് ബാനർജിയാണ് എന്നതാണ് ശ്രദ്ധേയമായ വസ്തുത. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് തന്ത്രങ്ങൾ രൂപപ്പെടുത്തുന്നതിനായി രാഷ്ട്രീയ കൺസൾട്ടൻസി സ്ഥാപനമായ ഐ-പിഎസിയെ പാർട്ടിയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നത് വലിയ തിരിച്ചടിയായെന്നാണ് പല നേതാക്കളുടെയും വിലയിരുത്തൽ.
മുതിർന്ന നേതാക്കളായ കകോലി ഘോഷ് ദസ്തിദാറും കല്യാൺ ബാനർജിയും ഐ-പിഎസിയെ പരസ്യമായി വിമർശിച്ചു. തറവാട്ട് രാഷ്ട്രീയത്തെക്കുറിച്ച് യാതൊരു ധാരണയുമില്ലാത്ത ഒരു സ്ഥാപനമാണ് പാർട്ടിയുടെ തീരുമാനങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ചതെന്ന് അവർ ആരോപിച്ചു. പാർട്ടി പ്രവർത്തകരെയും മധ്യനിര നേതൃത്വത്തെയും ഹൈക്കമാൻഡിൽ നിന്ന് അകറ്റിയതും ഐ-പിഎസിയുടെ ഇടപെടലുകളാണെന്നാണ് വിമർശനം.
ഇതോടെയാണ് മഹാരാഷ്ട്രയിൽ സംഭവിച്ചതുപോലുള്ള ഒരു രാഷ്ട്രീയ പിളർപ്പിന്റെ സാധ്യതയെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾ ശക്തമാകുന്നത്. ശിവസേനയിൽ ഉദ്ധവ് താക്കറെയെതിരെ ഏക്നാഥ് ഷിൻഡെ നടത്തിയ കലാപവും, എൻസിപിയിൽ ശരദ് പവാറിനെതിരെ അജിത് പവാർ നടത്തിയ നീക്കവും ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങൾക്ക് വഴിവെച്ചിരുന്നു. രണ്ട് സാഹചര്യങ്ങളിലും പാർട്ടിയുടെ വലിയൊരു വിഭാഗം നേതാക്കളും എംഎൽഎമാരും വിമതർക്കൊപ്പം നിന്നതോടെ യഥാർത്ഥ പാർട്ടിയുടെ അവകാശം പോലും ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെട്ടിരുന്നു.
അതേ മാതൃക ബംഗാളിലും ആവർത്തിക്കുമോ എന്ന ചോദ്യമാണ് ഇപ്പോൾ ഉയരുന്നത്. ടിഎംസിയിലെ അസംതൃപ്തരായ നേതാക്കൾ ഒരു പുതിയ നേതൃത്വത്തിന് കീഴിൽ ഒന്നിച്ചാൽ പാർട്ടി പിളർന്നേക്കാമെന്ന വിലയിരുത്തലുണ്ട്. എന്നാൽ അത്തരമൊരു നീക്കത്തിന് ആവശ്യമായ ഭൂരിപക്ഷ പിന്തുണ ഇതുവരെ വ്യക്തമായിട്ടില്ല. ഭൂരിഭാഗം എംഎൽഎമാരും പരസ്യമായി മമത ബാനർജിക്കെതിരെ രംഗത്തെത്തിയിട്ടില്ല എന്നതും ശ്രദ്ധേയമാണ്.
ഈ സാഹചര്യത്തിലാണ് മമത ബാനർജി തന്നെ ആദ്യമായി പാർട്ടിക്കുള്ളിൽ കലാപമുണ്ടെന്ന് പരസ്യമായി സമ്മതിച്ചത്. ഫേസ്ബുക്ക് ലൈവ് പ്രസംഗത്തിലൂടെയായിരുന്നു അവരുടെ പ്രതികരണം. ബിജെപി സംഘടിതമായി ടിഎംസിയെ തകർക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയാണെന്നും, പോലീസ് സംവിധാനത്തെ ഉപയോഗിച്ച് എംഎൽഎമാരെ ഭീഷണിപ്പെടുത്തുകയാണെന്നും അവർ ആരോപിച്ചു.
എന്നാൽ അതിനൊപ്പം തന്നെ ചില നേതാക്കൾ സ്വന്തം താൽപര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിലാണ് കൂടുതൽ ശ്രദ്ധിക്കുന്നതെന്നും മമത തുറന്നടിച്ചു. പാർട്ടിക്കുള്ളിലെ അതൃപ്തി അവർ നിഷേധിച്ചില്ല. മറിച്ച്, അത് ഒരു യാഥാർത്ഥ്യമാണെന്ന് സമ്മതിച്ചുകൊണ്ട് പാർട്ടിയെ പുനർനിർമിക്കുമെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുകയായിരുന്നു.
“ടിഎംസി ഒരു നേതാവിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള പാർട്ടിയല്ല. ഇത് പ്രവർത്തകരുടെ പാർട്ടിയാണ്. നേതാക്കൾ ഭയപ്പെടാം, പക്ഷേ പ്രവർത്തകർ ഭയപ്പെടില്ല. പ്രവർത്തകർ എന്നോടൊപ്പമുള്ളിടത്തോളം കാലം ഞാൻ ഈ പാർട്ടിയെ വീണ്ടും ഉയർത്തിക്കൊണ്ടുവരും” – മമതയുടെ ഈ വാക്കുകൾ പ്രതിസന്ധിയുടെ ആഴവും അവരുടെ പോരാട്ട മനോഭാവവും ഒരുപോലെ വ്യക്തമാക്കുന്നു.
അതേസമയം, പാർട്ടിയെ ഒറ്റക്കെട്ടായി നിലനിർത്താനുള്ള ശ്രമങ്ങളും സജീവമാണ്. മുതിർന്ന നേതാവ് കുനാൽ ഘോഷ് എംഎൽഎമാരോട് വികാരനിർഭരമായ അഭ്യർത്ഥന നടത്തി. “ഞങ്ങൾ സ്വന്തമായി തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ജയിച്ചല്ല ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നത്. മമത ബാനർജിയുടെ പേരും ചിത്രവും ഉപയോഗിച്ചാണ് ജയിച്ചത്. അതിനാൽ പാർട്ടിയെ ഉപേക്ഷിക്കരുത്” എന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭ്യർത്ഥന.
ബംഗാളിലെ രാഷ്ട്രീയം ഇപ്പോൾ നിർണായക വഴിത്തിരിവിലാണ്. തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് തകർച്ചയുടെ വക്കിലാണോ, അതോ പ്രതിസന്ധിയെ അതിജീവിച്ച് വീണ്ടും ശക്തമായി തിരിച്ചുവരുമോ എന്ന ചോദ്യത്തിനുള്ള ഉത്തരമാണ് എല്ലാവരും കാത്തിരിക്കുന്നത്. ഒരു കാര്യം ഉറപ്പാണ് – മമത ബാനർജിയുടെ രാഷ്ട്രീയ ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും കഠിനമായ പരീക്ഷണ ഘട്ടമാണിത്. ഈ പോരാട്ടത്തിൽ അവർ വിജയിക്കുമോ എന്നത് ബംഗാളിന്റെ ഭാവി രാഷ്ട്രീയത്തെ തന്നെ നിർണയിച്ചേക്കും.
