വർഷം 2016 ,നവംബർ മാസം എട്ടാം തീയതി ,രാത്രി എട്ട് മണി. ഭാരതീയർ ഒന്നടങ്കം നെഞ്ചുലഞ്ഞ് കേട്ട ആ പ്രഖ്യാപനം നമ്മുടെ ഓർമ്മകളിൽ ഇന്നും കറുത്ത അധ്യായമായി പച്ചയായി നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്. കള്ളപ്പണവും കള്ളനോട്ടും ഒറ്റയടിക്ക് ഇല്ലാതാക്കാനെന്ന വ്യാജേന പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി നടത്തിയ ആ തുഗ്ലക്ക് പരിഷ്കാരം രാജ്യത്തെ സാധാരണക്കാരായ മനുഷ്യരെ എങ്ങനെയൊക്കെയാണ് വലച്ചതെന്ന് നമ്മൾ നേരിട്ട് കണ്ടതാണ്. സ്വന്തം ചോരനീരാക്കി ഉണ്ടാക്കിയ പണം മാറ്റിയെടുക്കാൻ ബാങ്കുകൾക്ക് മുന്നിലും എടിഎമ്മുകൾക്ക് മുന്നിലും ദിവസങ്ങളോളം കടുംവെയിലത്ത് വരിനിന്ന് ജീവൻ വെടിയേണ്ടി വന്ന വയോധികരും സാധാരണക്കാരുമായ മനുഷ്യരുടെ മുഖങ്ങൾ ഇന്ത്യൻ ജനതയ്ക്ക് അത്ര പെട്ടെന്ന് മറക്കാൻ കഴിയില്ല. അന്ന് പ്രതിപക്ഷ കക്ഷികളും കോൺഗ്രസ് നേതൃത്വവും വിളിച്ചുപറഞ്ഞ സാമ്പത്തിക മുന്നറിയിപ്പുകൾ അപ്പാടെ തള്ളിക്കളഞ്ഞ ഭരണകൂടം, ജനങ്ങളെയാകെ പിച്ചച്ചട്ടിയെടുപ്പിക്കുന്ന അവസ്ഥയിലേക്കാണ് കാര്യങ്ങൾ എത്തിച്ചത്. കോർപ്പറേറ്റുകൾക്ക് കള്ളപ്പണം വെളുപ്പിക്കാൻ പരസ്യമായി അവസരമൊരുക്കിയ ആ കറുത്ത നാളുകളുടെ ആഘാതത്തിൽ നിന്നും നമ്മുടെ ചെറുകിട കച്ചവടക്കാരും സാധാരണക്കാരും ഇന്നും പൂർണ്ണമായി മുക്തരായിട്ടില്ല എന്നതാണ് യാഥാർത്ഥ്യം.
ഇതാ ഇപ്പോൾ, ഇന്ത്യൻ കറൻസി വ്യവസ്ഥയിൽ വീണ്ടുമൊരു വലിയ മാറ്റത്തിന്റെ കാറ്റ് വീശുന്നു എന്ന ശക്തമായ സൂചനകളാണ് പുറത്തുവരുന്നത്. രാജ്യത്ത് നിലവിലുള്ള പേപ്പർ നോട്ടുകൾ പിൻവലിച്ച് പകരം പ്ലാസ്റ്റിക് നോട്ടുകൾ അഥവാ പോളിമർ കറൻസി പൂർണ്ണമായി നടപ്പിലാക്കാൻ റിസർവ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ അതീവ രഹസ്യമായി നീക്കങ്ങൾ നടത്തുന്നു എന്ന വാർത്തകളാണ് ഇപ്പോൾ മാധ്യമങ്ങളിൽ നിറയുന്നത്. പട്നയിലും മുംബൈയിലുമായി നടന്ന ആർബിഐയുടെ ഉന്നതതല യോഗങ്ങളിൽ ഈ വിഷയം വളരെ ഗൗരവത്തോടെ ചർച്ച ചെയ്യപ്പെട്ടു കഴിഞ്ഞു. ഈ പുതിയ നീക്കം സാധാരണക്കാരെ എങ്ങനെ ബാധിക്കുമെന്നും പണ്ടത്തെ നോട്ട് നിരോധന ദുരന്തം പോലെ ഇതൊരു പുതിയ കെണിയാണോ എന്നുമുള്ള ആശങ്കകൾ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ വീണ്ടും പരക്കുകയാണ്. എന്താണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ ഈ പ്ലാസ്റ്റിക് നോട്ട് പ്രോജക്റ്റ് എന്നും ഇതിന് പിന്നിലെ കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന അജണ്ട എന്താണെന്നും നമ്മൾ കൃത്യമായി പരിശോധിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
കേന്ദ്ര ഗവൺമെന്റിന്റെയും ആർബിഐയുടെയും പുതിയ വാദം നോട്ടുകൾ അച്ചടിക്കാനുള്ള വൻ ചിലവ് ചുരുക്കാൻ വേണ്ടിയാണ് പ്ലാസ്റ്റിക് നോട്ടുകൾ കൊണ്ടുവരുന്നത് എന്നാണ്. ഈയടുത്ത് പുറത്തുവന്ന ആർബിഐയുടെ വാർഷിക റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം സുരക്ഷിതമായ പേപ്പർ കറൻസികൾ അച്ചടിക്കാൻ മാത്രം സർക്കാർ 6,372 കോടി രൂപയാണ് ചെലവഴിച്ചത്. ഡിജിറ്റൽ ഇടപാടുകൾ വർദ്ധിച്ചിട്ടും നോട്ടുകൾ അച്ചടിക്കുന്നതിനുള്ള ആവശ്യകതയും അതിന്റെ ചിലവും കുത്തനെ ഉയരുകയാണ്. ഇതിനൊപ്പം കീറിയതും പഴകിയതുമായ നോട്ടുകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത് ആർബിഐക്ക് വലിയ തലവേദനയാകുന്നു. കഴിഞ്ഞ സാമ്പത്തിക വർഷം മാത്രം 2,380 കോടി അഴുക്കായ നോട്ടുകളാണ് ആർബിഐക്ക് നശിപ്പിച്ചു കളയേണ്ടി വന്നത്. ഇതിൽ ഭൂരിഭാഗവും 500 രൂപ നോട്ടുകളായിരുന്നു. പേപ്പർ നോട്ടുകൾ പെട്ടെന്ന് കീറിപ്പോകുന്നതുകൊണ്ട് വർഷങ്ങളോളം കേടുകൂടാതെ ഇരിക്കുന്ന പോളിമർ നോട്ടുകൾ അവതരിപ്പിച്ചാൽ ആയിരക്കണക്കിന് കോടി രൂപ ലാഭിക്കാം എന്നാണ് കേന്ദ്രത്തിന്റെ ന്യായീകരണം.
എന്നാൽ, ഈ പ്ലാസ്റ്റിക് നോട്ട് എന്ന സാമ്പത്തിക ആശയം ഇന്ത്യയിൽ ആദ്യമായി കൊണ്ടുവന്നത് ആരാണെന്ന് നമ്മൾ കൃത്യമായി മനസ്സിലാക്കണം. പത്ത് വർഷം മുൻപ്, അതായത് 2012-ൽ അന്നത്തെ യുപിഎ സർക്കാർ പരീക്ഷണാടിസ്ഥാനത്തിൽ 10 രൂപയുടെ പ്ലാസ്റ്റിക് നോട്ടുകൾ അഞ്ച് പ്രധാന നഗരങ്ങളിൽ ഇറക്കാൻ തീരുമാനിച്ചിരുന്നു. ഡോക്ടർ മൻമോഹൻ സിംഗിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള അന്നത്തെ ജനപക്ഷ സർക്കാർ വളരെ വ്യക്തമായി പറഞ്ഞിരുന്നു, പ്ലാസ്റ്റിക് നോട്ടുകൾ കൊണ്ടുവരുന്നത് കറൻസിയുടെ ആയുസ്സ് കൂട്ടാൻ മാത്രമാണെന്നും ജനങ്ങളെ ഒരു രീതിയിലും ബുദ്ധിമുട്ടിക്കില്ലെന്നും. എന്നാൽ അന്നത്തെ എടിഎം മെഷീനുകൾക്ക് പ്ലാസ്റ്റിക് നോട്ടുകളുടെ കട്ടിയും ഘടനയും തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയാത്തതുകൊണ്ട് സാങ്കേതിക വെല്ലുവിളികൾ മുൻനിർത്തി യുപിഎ സർക്കാർ ആ പ്രോജക്ട് താൽക്കാലികമായി മാറ്റിവെക്കുകയാണുണ്ടായിരുന്നു. ജനങ്ങളെ ദ്രോഹിച്ചുകൊണ്ട് ഒരു പരിഷ്കാരവും അടിച്ചേൽപ്പിക്കില്ലെന്ന യുപിഎയുടെയും കോൺഗ്രസിന്റെയും ഉദാരമായ നിലപാടായിരുന്നു അത്.
എന്നാൽ ഇന്നത്തെ കേന്ദ്ര ഭരണകൂടത്തിന്റെ അവസ്ഥ അതല്ല. മുൻകൂട്ടി യാതൊരു ആസൂത്രണവുമില്ലാതെ ജനങ്ങൾക്ക് മേൽ പരിഷ്കാരങ്ങൾ അടിച്ചേൽപ്പിക്കുന്ന ഏകാധിപത്യ ശൈലിയാണ് നിലവിലെ കേന്ദ്ര ഭരണകൂടത്തിനുള്ളത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഈ പുതിയ മാറ്റം സാധാരണക്കാരെയും ചെറുകിട വ്യാപാരികളെയും എങ്ങനെ ബാധിക്കുമെന്ന കാര്യത്തിൽ വലിയ ആശങ്കയുണ്ട്. നമ്മുടെ രാജ്യത്തെ ഭൂരിഭാഗം വരുന്ന ഗ്രാമീണ ജനങ്ങളും, ദിവസക്കൂലിക്കാരായ തൊഴിലാളികളും, ഓട്ടോ ജീവനക്കാരുമൊക്കെ ഇപ്പോഴും ലിക്വിഡ് മണിയെ അഥവാ കറൻസി നോട്ടുകളെ ആശ്രയിച്ചാണ് ജീവിക്കുന്നത്. UPI യും ഗൂഗിൾ പേയും നഗരങ്ങളിൽ സജീവമാണെങ്കിലും ഇന്ത്യയിലെ പണത്തിന്റെ വിനിമയം സർവ്വകാല റെക്കോർഡിലാണ് എത്തിനിൽക്കുന്നത്. ജനങ്ങൾക്ക് കൈകളിൽ നേരിട്ട് പണം വേണമെന്ന ആവശ്യകത നിലനിൽക്കുമ്പോൾ, പെട്ടെന്നൊരു ദിവസം നോട്ടുകളുടെ ഘടന മാറ്റുന്നത് വിപണിയിൽ വലിയ ആശയക്കുഴപ്പമുണ്ടാക്കും.
നോട്ട് നിരോധനം കള്ളപ്പണം ഇല്ലാതാക്കുമെന്ന് അന്ന് വീമ്പ് പറഞ്ഞവർക്ക് ഇന്ന് ജനങ്ങളോട് മറുപടി പറയാൻ കഴിയില്ല. വിപണിയിലെ പണത്തിന്റെ ഒഴുക്ക് അല്ലെങ്കിൽ കറൻസി സർക്കുലേഷൻ മുൻവർഷത്തേക്കാൾ 11.5 ശതമാനം വർദ്ധിച്ച് 42.86 ട്രില്യൺ രൂപയിൽ എത്തിനിൽക്കുകയാണ്. സാമ്പത്തിക വർഷത്തിന്റെ ആദ്യ ഒന്നര മാസത്തിൽ മാത്രം വിപണിയിലെ പണത്തിന്റെ അളവ് 1.15 ട്രില്യൺ രൂപയാണ് വർദ്ധിച്ചത്. ഇതിനർത്ഥം ഇന്ത്യയിൽ ഡിജിറ്റൽ വിപ്ലവം എത്രയൊക്കെ വന്നിട്ടും സാധാരണക്കാരൻ വിശ്വസിക്കുന്നത് സ്വന്തം കയ്യിലിരിക്കുന്ന പണത്തെയാണ് എന്നതാണ്. ഈ ഒരു സാഹചര്യത്തിൽ പ്ലാസ്റ്റിക് നോട്ടുകൾ വരുമ്പോൾ രാജ്യത്തുടനീളമുള്ള ലക്ഷക്കണക്കിന് എടിഎം മെഷീനുകൾ വീണ്ടും മാറ്റേണ്ടി വരും. പുതിയ സെൻസറുകളും എഐ സാങ്കേതികവിദ്യകളും എടിഎമ്മുകളിൽ സ്ഥാപിക്കാൻ പൊതുമുതലിൽ നിന്ന് വീണ്ടും കോടികൾ ചിലവഴിക്കേണ്ടി വരും. ഇതിന്റെ സാമ്പത്തിക ബാധ്യത ഒടുവിൽ വന്ന് ചേരുന്നത് ബാങ്ക് ചാർജ്ജുകളുടെ രൂപത്തിൽ സാധാരണക്കാരന്റെ തലയിലാണ്.
ഒരു വശത്ത് കോർപ്പറേറ്റുകൾക്ക് കോടിക്കണക്കിന് രൂപയുടെ നികുതി ഇളവുകൾ നൽകുമ്പോൾ മറു വശത്ത് ഇത്തരം അനാവശ്യ പരിഷ്കാരങ്ങളിലൂടെ സാധാരണക്കാരനെ പിഴിയുകയാണ് കേന്ദ്ര സർക്കാർ ചെയ്യുന്നത്. പഴയ നോട്ട് നിരോധന കാലത്ത് സംഭവിച്ചതുപോലെ വിപണിയിൽ പെട്ടെന്ന് കറൻസി ക്ഷാമം ഉണ്ടായാൽ അത് ചെറുകിട കച്ചവടക്കാരുടെ നട്ടെല്ലൊടിക്കും. പത്ത് രൂപ, ഇരുപത് രൂപ തുടങ്ങിയ ചെറുകിട നോട്ടുകളുടെ ക്ഷാമം വിപണിയിൽ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ ഇത്തരം വലിയ മാറ്റങ്ങൾ സാധാരണക്കാരന്റെ നിത്യജീവിതത്തെ താളംതെറ്റിക്കും. പ്ലാസ്റ്റിക് നോട്ടുകൾ വിപണിയിലെത്തുമ്പോൾ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ പരീക്ഷണാടിസ്ഥാനത്തിൽ ചില നഗരങ്ങളിൽ മാത്രമായിരിക്കും വിതരണം ചെയ്യുകയെന്നും, പഴയ പേപ്പർ നോട്ടുകൾ അസാധുവാകില്ലെന്നും ആർബിഐ വ്യക്തമാക്കുന്നുണ്ട്. ബാങ്കുകളിൽ എത്തുന്ന പഴയ നോട്ടുകൾക്ക് പകരമായി മാത്രമേ പുതിയ പ്ലാസ്റ്റിക് നോട്ടുകൾ നൽകൂ എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. അതുകൊണ്ട് ഒറ്റരാത്രി കൊണ്ട് പണം ഇല്ലാതാകുമെന്ന് കരുതി ആരും പരിഭ്രാന്തരാകേണ്ടതില്ല.
എങ്കിലും, ജനങ്ങളെ നിരന്തരം പരീക്ഷണവസ്തുക്കളാക്കുന്ന കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ മുൻകാല ചരിത്രം ഓർക്കുമ്പോൾ നമ്മൾ എപ്പോഴും ജാഗ്രത പാലിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ജനങ്ങളെ ഭയപ്പെടുത്തിയും പ്രതിസന്ധിയിലാക്കിയും നടപ്പിലാക്കുന്ന ഒരു ജനവിരുദ്ധ നയത്തെയും പൂർണ്ണമായി അംഗീകരിക്കാൻ കഴിയില്ല. ലോകത്തെ പല വികസിത രാജ്യങ്ങളും പ്ലാസ്റ്റിക് നോട്ടുകളിലേക്ക് മാറിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ഇന്ത്യയിലെ വലിയ ജനസംഖ്യയും ഗ്രാമീണ പശ്ചാത്തലവും കണക്കിലെടുക്കാതെ ഇത്തരം കടുത്ത തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കുന്നത് ദൂരവ്യാപകമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കും. സാധാരണക്കാരന്റെ ജീവനൊടുക്കിയ പഴയ കറുത്ത നാളുകൾ ആവർത്തിക്കാൻ ഇനി പ്രതിപക്ഷം അനുവദിക്കില്ല. ഭരണാധികാരികളുടെ തന്നിഷ്ടപ്രകാരമുള്ള പരിഷ്കാരങ്ങൾക്ക് ജനങ്ങളെ വിട്ടുകൊടുക്കില്ലെന്ന ശക്തമായ നിലപാടിലാണ് യുഡിഎഫ് മുന്നോട്ട് പോകുന്നത്. ഈ പ്ലാസ്റ്റിക് നോട്ട് പരിഷ്കാരം നടപ്പിലാക്കുമ്പോൾ രാജ്യത്തെ പാവപ്പെട്ട ജനങ്ങൾക്കോ, ചെറുകിട കച്ചവടക്കാർക്കോ യാതൊരുവിധ ബുദ്ധിമുട്ടുകളും ഉണ്ടാകില്ലെന്ന് ഉറപ്പുവരുത്താൻ കേന്ദ്ര സർക്കാരിന് ബാധ്യതയുണ്ട്.
