ഒരു ഗ്രാമത്തിന്റെ പ്രഭാതത്തിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ നാദസ്വരത്തിനൊപ്പം മുഴങ്ങുന്ന ഒരു പാട്ട്. സന്ധ്യക്ക് വയലിൽ നിന്ന് മടങ്ങുന്ന കർഷകന്റെ ചുണ്ടുകളിൽ അറിയാതെ വിരിയുന്ന ഒരു ഈണം. മഴ പെയ്യുന്ന രാത്രിയിൽ പഴയ റേഡിയോയിൽ നിന്ന് ഒഴുകിയെത്തുന്ന ഒരു മധുരഗാനം. പ്രണയത്തിന്റെ ആദ്യ നിമിഷത്തിലും വിരഹത്തിന്റെ അവസാന കണ്ണീരിലും ഒരുപോലെ കൂടെയുണ്ടാകുന്ന സംഗീതം. തമിഴ്നാട്ടിൽ മാത്രമല്ല, ദക്ഷിണേന്ത്യയുടെ ഹൃദയമിടിപ്പിൽ പോലും ഇത്തരം നിമിഷങ്ങൾക്കൊപ്പം നിൽക്കുന്ന ഒരു പേരുണ്ട്, ഇളയരാജ.
2026 ജൂൺ 2. ഇന്ത്യൻ സംഗീതലോകം വീണ്ടും ഒരിക്കൽ കൂടി ആദരവോടെ ആഘോഷിക്കുന്ന ദിനം. സംഗീതത്തിന്റെ ഭാഷയ്ക്ക് അതിരുകളില്ലെന്ന് തെളിയിച്ച, പതിറ്റാണ്ടുകളായി കോടിക്കണക്കിന് മനുഷ്യരുടെ വികാരങ്ങൾക്ക് സ്വരമായ, ഇസൈജ്ഞാനി ഇളയരാജയുടെ ജന്മദിനം. എൺപത്തിമൂന്നാം വയസ്സിലും സംഗീതത്തോടുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രണയത്തിനോ സൃഷ്ടിപരതയ്ക്കോ ഒരു മങ്ങലും സംഭവിച്ചിട്ടില്ല. കാലം മാറി, സാങ്കേതികവിദ്യ മാറി, സംഗീതത്തിന്റെ അവതരണ രീതികൾ മാറി. എന്നാൽ ഇളയരാജയുടെ ഈണങ്ങൾ ഇന്നും പഴയതുപോലെയും പുതുമയോടെയും ആസ്വാദകരുടെ മനസ്സിൽ ജീവിക്കുന്നു.
1943 ജൂൺ 2-ന് തമിഴ്നാട്ടിലെ തേനി ജില്ലയിലെ പണ്ണൈപുരം എന്ന ഗ്രാമത്തിലാണ് ആർ. ജ്ഞാനദേശികൻ ജനിച്ചത്. പിന്നീട് ലോകം ഇളയരാജ എന്ന പേരിലാണ് അദ്ദേഹത്തെ ഏറ്റെടുത്തത്. ഗ്രാമീണ ജീവിതത്തിന്റെ ലാളിത്യവും പ്രകൃതിയുടെ താളവും നാട്ടുപാട്ടുകളുടെ ആത്മാവും ബാല്യത്തിലേ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സിൽ പതിഞ്ഞിരുന്നു. സംഗീതം അദ്ദേഹത്തിന് പഠിച്ചെടുത്ത ഒരു കല മാത്രമായിരുന്നില്ല; ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഗ്രാമോത്സവങ്ങളിലും നാട്ടിൻപുറ സംഗീതവേദികളിലും കേട്ട സ്വരങ്ങൾ പിന്നീട് ലോകം ആരാധിച്ച സംഗീതസാമ്രാജ്യത്തിന്റെ അടിത്തറയായി മാറി.
സംഗീതത്തിലേക്കുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ യാത്ര എളുപ്പമായിരുന്നില്ല. സഹോദരൻ പാവലർ വരദരാജന്റെ സംഗീതസംഘത്തിൽ പ്രവർത്തിച്ചാണ് തുടക്കം. പിന്നീട് ചെന്നൈയിലെത്തി ധനരാജ് മാസ്റ്ററുടെ കീഴിൽ പാശ്ചാത്യ സംഗീതവും സംഗീതസിദ്ധാന്തങ്ങളും അഭ്യസിച്ചു. ഇന്ത്യൻ സംഗീതവും പാശ്ചാത്യ സംഗീതവും ഒരുപോലെ മനസ്സിലാക്കിയ ഈ പഠനകാലമാണ് പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സൃഷ്ടികളെ വ്യത്യസ്തമാക്കിയത്. ഗ്രാമീണ സംഗീതത്തിന്റെ ആത്മാവിനൊപ്പം സിംഫണിക് സംഗീതത്തിന്റെ വിശാലതയും ചേർത്തുവെക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞത് ഈ പശ്ചാത്തലത്തിന്റെ ശക്തികൊണ്ടാണ്.
1976-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ “അന്നക്കിളി” എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് ഇളയരാജ സംഗീതസംവിധായകനായി അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്. തമിഴ് സിനിമാസംഗീതത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ വഴിത്തിരിവുണ്ടാക്കിയ നിമിഷമായിരുന്നു അത്. നഗരകേന്ദ്രിത സംഗീതധാരകളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഗ്രാമത്തിന്റെ മണ്ണിന്റെ മണം നിറഞ്ഞ സംഗീതമാണ് അദ്ദേഹം അവതരിപ്പിച്ചത്. സാധാരണക്കാരുടെ ജീവിതം, അവരുടെ ഭാഷ, അവരുടെ വികാരങ്ങൾ എന്നിവയെ സംഗീതത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്ന ആ സമീപനം പ്രേക്ഷകർ ഇരുകൈയും നീട്ടി സ്വീകരിച്ചു. അന്നക്കിളിയുടെ വിജയത്തോടെ ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ അരങ്ങേറ്റം മാത്രമല്ല, ഒരു പുതിയ സംഗീതയുഗത്തിന്റെ തുടക്കവുമായിരുന്നു.
അടുത്ത നാല് പതിറ്റാണ്ടുകളോളം ദക്ഷിണേന്ത്യൻ സിനിമാസംഗീതത്തിന്റെ പര്യായമായി മാറുകയായിരുന്നു ഇളയരാജ. ആയിരത്തിലധികം സിനിമകൾക്കും പതിനായിരക്കണക്കിന് ഗാനങ്ങൾക്കും സംഗീതം നൽകി അദ്ദേഹം സൃഷ്ടിച്ച റെക്കോർഡുകൾ ഇന്നും അത്ഭുതമായി തുടരുന്നു. പ്രണയവും വിരഹവും സന്തോഷവും വേദനയും ആത്മീയതയും പ്രകൃതിയും കുടുംബബന്ധങ്ങളും, മനുഷ്യജീവിതത്തിലെ ഓരോ വികാരത്തിനും അദ്ദേഹം സംഗീതഭാഷ കണ്ടെത്തി. അതുകൊണ്ടാണ് ഇളയരാജയുടെ പാട്ടുകൾ കേൾക്കുമ്പോൾ ആളുകൾക്ക് അത് വെറും സംഗീതമല്ല, സ്വന്തം ജീവിതത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം പോലെ തോന്നുന്നത്.
മലയാളികൾക്കും ഇളയരാജ ഒരു പ്രത്യേക അനുഭവമാണ്. മലയാള സിനിമയ്ക്ക് അദ്ദേഹം നൽകിയ ഗാനങ്ങളിൽ പലതും ഇന്നും തലമുറകൾ കടന്ന് ജീവിക്കുന്നു. മലയാളത്തിന്റെ ഭാവുകത്വവും തമിഴ് നാട്ടിൻപുറത്തിന്റെ ആത്മാവും പാശ്ചാത്യ സംഗീതത്തിന്റെ ചാരുതയും ചേർന്ന ആ ഗാനങ്ങൾ കേരളത്തിലെ സംഗീതാസ്വാദകരുടെ ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിത്തീർന്നു. മലയാള സിനിമയിൽ അദ്ദേഹം നൽകിയ പശ്ചാത്തലസംഗീതവും ഗാനങ്ങളും ഇന്നും പഠനവിഷയങ്ങളാണ്.
ഇളയരാജയെ വ്യത്യസ്തനാക്കുന്ന ഏറ്റവും വലിയ ഘടകങ്ങളിലൊന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലസംഗീതമാണ്. ഒരു സിനിമയുടെ കഥ പറയാൻ സംഗീതത്തിന് കഴിയുമെന്ന് അദ്ദേഹം തെളിയിച്ചു. കഥാപാത്രങ്ങൾ പറയാത്ത വികാരങ്ങൾ പോലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഗീതം പറഞ്ഞുതന്നു. പല സംവിധായകരും പലപ്പോഴും സമ്മതിച്ചിട്ടുള്ള ഒരു കാര്യമുണ്ട്, ഇളയരാജയുടെ പശ്ചാത്തലസംഗീതം അവരുടെ സിനിമകളെ മറ്റൊരു തലത്തിലേക്ക് ഉയർത്തിയെന്നാണ്. ഇന്ത്യൻ സിനിമയിലെ ബാക്ക്ഗ്രൗണ്ട് സ്കോറിന്റെ ചരിത്രം എഴുതുമ്പോൾ ഇളയരാജയ്ക്ക് പ്രത്യേക അധ്യായം തന്നെ ആവശ്യമാണ്.
പാശ്ചാത്യ ശാസ്ത്രീയ സംഗീതത്തോടുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ താൽപര്യവും പഠനവും ഇന്ത്യൻ സംഗീതലോകത്തിന് പുതിയ സാധ്യതകൾ തുറന്നുകൊടുത്തു. 1993-ൽ ലണ്ടനിലെ റോയൽ ഫിൽഹാർമോണിക് ഓർക്കസ്ട്രയുമായി ചേർന്ന് സിംഫണി ഒരുക്കിയ ആദ്യ ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര സംഗീതസംവിധായകനായി അദ്ദേഹം ചരിത്രം സൃഷ്ടിച്ചു. “നത്തിങ് ബട്ട് വിൻഡ്” പോലുള്ള ആൽബങ്ങളും സിംഫണിക് പരീക്ഷണങ്ങളും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഗീതവിസ്താരത്തിന്റെ തെളിവുകളാണ്. സിനിമയുടെ അതിരുകൾക്കപ്പുറത്തേക്കും സംഗീതത്തെ കൊണ്ടുപോകാൻ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞു.
സംഗീതത്തിലെ സംഭാവനകൾക്ക് നിരവധി ദേശീയ, അന്തർദേശീയ അംഗീകാരങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തെ തേടിയെത്തി. നാല് ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ, പദ്മഭൂഷൺ, പദ്മവിഭൂഷൺ തുടങ്ങി രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ബഹുമതികളിൽ പലതും അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു. എന്നാൽ ഈ പുരസ്കാരങ്ങളെക്കാൾ വലിയ അംഗീകാരം ജനങ്ങൾ നൽകിയ “ഇസൈജ്ഞാനി” എന്ന വിശേഷണമാണ്. സംഗീതജ്ഞൻ എന്നതിനപ്പുറം സംഗീതത്തിന്റെ ജ്ഞാനി എന്ന ബഹുമതിയാണ് അത്.
ഡിജിറ്റൽ യുഗം വന്നപ്പോൾ പലരും കരുതിയത് പഴയ സംഗീതത്തിന്റെ സ്വാധീനം കുറയുമെന്നായിരുന്നു. എന്നാൽ സംഭവിച്ചത് നേരെ മറിച്ചാണ്. യൂട്യൂബ്, സ്ട്രീമിങ് പ്ലാറ്റ്ഫോമുകൾ, സോഷ്യൽ മീഡിയ എന്നിവയിലൂടെ പുതിയ തലമുറയും ഇളയരാജയെ കണ്ടെത്തി. നാല്പതും അമ്പതും വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് പുറത്തിറങ്ങിയ ഗാനങ്ങൾ ഇന്നും ലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകൾ കേൾക്കുന്നു. സംഗീതം കാലാതീതമാകുമ്പോൾ മാത്രമേ അത് സാധ്യമാകൂ. ഇളയരാജയുടെ ഗാനങ്ങൾ അത്തരത്തിൽ കാലത്തെ അതിജീവിച്ചവയാണ്.
സംഗീതജീവിതത്തിനപ്പുറം പൊതുജീവിതത്തിലും അദ്ദേഹം സജീവമായി തുടരുന്നു. രാജ്യസഭാംഗമായി പ്രവർത്തിച്ച അദ്ദേഹം ദേശീയതലത്തിലുള്ള നിരവധി വിഷയങ്ങളിൽ തന്റെ അഭിപ്രായങ്ങൾ തുറന്നുപറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. ചിലപ്പോൾ ആ നിലപാടുകൾ വിവാദങ്ങൾക്കും വിമർശനങ്ങൾക്കും വഴിവെച്ചിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ സംഗീതത്തിലെന്നപോലെ ജീവിതത്തിലും സ്വന്തം വിശ്വാസങ്ങളിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്ന വ്യക്തിത്വമായാണ് അദ്ദേഹം അറിയപ്പെടുന്നത്.
ഇന്ന് എൺപത്തിമൂന്നാം വയസ്സിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഗീതയാത്ര അവസാനിച്ചിട്ടില്ല. പുതിയ സിനിമകൾക്കും സ്വതന്ത്ര സംഗീതസംരംഭങ്ങൾക്കും കച്ചേരികൾക്കുമായി അദ്ദേഹം ഇപ്പോഴും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. നിരവധി യുവസംഗീതജ്ഞർ അദ്ദേഹത്തെ മാതൃകയാക്കുന്നു. ഇന്ത്യൻ സംഗീതത്തിന്റെ ചരിത്രം പഠിക്കുന്നവർക്ക് അദ്ദേഹം ഒരു പാഠപുസ്തകമാണ്. സംഗീതസംവിധായകർക്ക് ഒരു സർവകലാശാലയാണ്. സംഗീതാസ്വാദകർക്ക് ഒരിക്കലും മടുക്കാത്ത അനുഭവമാണ്.
ഇളയരാജയെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുമ്പോൾ പലരും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗാനങ്ങളുടെ എണ്ണവും പുരസ്കാരങ്ങളും റെക്കോർഡുകളും ഓർക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ മഹത്വം അതിനപ്പുറത്താണ്. ഒരു മനുഷ്യന്റെ ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും സന്തോഷകരമായ നിമിഷത്തിനും ഏറ്റവും വേദനാജനകമായ നിമിഷത്തിനും ഒരുപോലെ പശ്ചാത്തലസംഗീതം ഒരുക്കാൻ കഴിഞ്ഞത് വളരെ കുറച്ച് കലാകാരന്മാർക്കാണ്. ഇളയരാജ ആ അപൂർവ പ്രതിഭകളിൽ ഒരാളാണ്.
ആകാശം പോലെ വിശാലവും സമുദ്രം പോലെ ആഴമുള്ളതുമാണ് സംഗീതമെന്ന് ഇളയരാജ പലപ്പോഴും പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. ആ വിശാലതയുടെ മുമ്പിൽ താൻ ഒരു ചെറിയ ഉറുമ്പ് മാത്രമാണെന്നും അദ്ദേഹം വിനയത്തോടെ സമ്മതിച്ചിട്ടുണ്ട്. ലോകം അദ്ദേഹത്തെ സംഗീതത്തിന്റെ രാജാവായി ആഘോഷിക്കുമ്പോഴും കലയ്ക്ക് മുന്നിൽ വിനയാന്വിതനായി നിൽക്കുന്ന ആ മനോഭാവം തന്നെയാണ് അദ്ദേഹത്തെ കൂടുതൽ മഹാനാക്കുന്നത്.
എൺപത്തിമൂന്നാം ജന്മദിനം ആഘോഷിക്കുന്ന ഈ വേളയിൽ, ഇളയരാജ ഒരു വ്യക്തിയുടെ പേരല്ലെന്ന് പറയാം. അത് ഒരു കാലഘട്ടത്തിന്റെ പേര് കൂടിയാണ്. ഒരു സംസ്കാരത്തിന്റെ ശബ്ദമാണ്. കോടിക്കണക്കിന് മനുഷ്യരുടെ ഓർമ്മകളിൽ ജീവിക്കുന്ന വികാരങ്ങളുടെ സംഗീതരൂപമാണ്. കാലം എത്ര മുന്നോട്ടുപോയാലും, ഒരു മഴനനഞ്ഞ സായാഹ്നത്തിൽ എവിടെയോ നിന്ന് ഇളയരാജയുടെ ഒരു ഈണം ഒഴുകിയെത്തുമ്പോൾ, സംഗീതം എന്ന അത്ഭുതത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ അർത്ഥം മനുഷ്യർ വീണ്ടും തിരിച്ചറിയും. കാരണം ചില കലാകാരന്മാർ ചരിത്രത്തിന്റെ ഭാഗമാകുന്നു. ചിലർ ചരിത്രം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ഇളയരാജ രണ്ടാമത്തെ വിഭാഗത്തിൽപ്പെടുന്ന അപൂർവ പ്രതിഭയാണ്.
